ସେଇ ରାତିଟି ବିତିଯିବା ପରେ, ଅଙ୍ଗଦ ଜେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ସହିତ ପୁନି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଆଗାମୀ କାର୍ଯ୍ୟ ନେଇ ଗଭୀର ଆଲୋଚନା କଲେ। ସମସ୍ତ ବାନର ସେନା ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ବାୟୁଦେବଙ୍କ ସେନା ଦେଖାଯାଏ। ସେଇ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ସେନାକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିପାରିବେ, ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଅଙ୍ଗଦ ବା ହନୁମାନ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତାପରେ ଶତ୍ରୁଦଳନୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗଦ, ବୃଦ୍ଧ ବାନରମାନେ ଓ ସେନା ସହ ବିଚାର କରି, ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ— “ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏହି ମହାସାଗର ଉପରେ ଲାଘୁଛନ୍ତି? କିଏ ଶତ୍ରୁଦଳନୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦିଆ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିପାରିବେ? କିଏ ଏଠାରୁ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ଲାଘୁଛନ୍ତି? କିଏ ଏହି ବଡ଼ ବିପଦରୁ ସମସ୍ତ ବାନର ନାୟକମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ? କାହାର ଦୟାରେ ଆମେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧି, ଆମ ଘର, ପରିବାର, ପତ୍ନୀ-ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ଆବା ଦେଖିପାରିବୁ? କାହାର ଦୟାରେ ଆମେ ଆନନ୍ଦରେ ରାମ, ପ୍ରବଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବନବାସୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବୁ? ଯଦି ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ସାଗର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିବେ, ତେବେ ଆମକୁ ଏଠାରେ ଶିଘ୍ର ନିରାପଦତା ଦାନ କରନ୍ତୁ।” ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ନିରବ ହୋଇଗଲେ; ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବାନର ସେନା ଏକଦମ ଅଚଳ ଓ ଅବାକ ହୋଇ ରହିଗଲା। ଏପରି ସମୟରେ ଅଙ୍ଗଦ ପୁନର୍ବାର ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ— “ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରବଳ, ଶୂର, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି ଓ ପୁନଃପୁନଃ ସମ୍ମାନିତ। ଆପଣମାନେଙ୍କ ଯାତ୍ରାରେ କେବେ ବାଧା ଆସିବ ନାହିଁ; ଏବେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ଲାଘୁନ୍ତା ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହନ୍ତୁ।” ଏହିପରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ଯାତ୍ରାର ଉତ୍ସାହ ବ୍ୟକ୍ତ କଲେ। ଗଜ, ଗବାକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶରଭ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ସୁଷେଣ ଓ ଜାମ୍ବବାନ—ଏହି ବାନରମାନେ ଏକେକରେ ନିଜ ଶକ୍ତି କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗଜ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦଶ ଯୋଜନା ଲାଘୁପାରିବି।” ଗବାକ୍ଷ କହିଲେ, “ମୁଁ କିଶୋର ଏକେଶିଯୋଜନା ଯିବି।” ଶରଭ କହିଲେ, “ମୁଁ ତିରିଶି ଯୋଜନା ଯିବି।” ଋଷଭ କହିଲେ, “ମୁଁ ଚାଳିଶି ଯୋଜନା ନିଶ୍ଚିତ ଯିବି।” ଗନ୍ଧମାଦନ କହିଲେ, “ମୁଁ ପଞ୍ଚାଶି ଯୋଜନା ଯିବି।” ମୈନ୍ଦ କହିଲେ, “ମୁଁ ଷଠି ଯୋଜନା ଲାଘୁପାରିବି।” ଦ୍ୱିବିଦ କହିଲେ, “ମୁଁ ସତରି ଯୋଜନା ଯିବି।” ସୁଷେଣ କହିଲେ, “ମୁଁ ଅସିଯୋଜନା ଯିବି।” ସମସ୍ତେ ଏପରି କଥା କହିଲେ, ତେବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୟସ୍କ ଓ ଅନୁଭବୀ ଜାମ୍ବବାନ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଅତୀତରେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଦୂର ଲାଘୁଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ବୟସ୍ ହେବାରୁ ଶକ୍ତି କମିଯାଇଛି। ତଥାପି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅବହେଳା କରିହେବ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ପାଇଁ ବାନରରାଜ ଓ ରାମ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ମୋର ଅବଶିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ହେଉଛି—ମୁଁ ନବତି ଯୋଜନା ଯିବି। ଏହା ମୋର ଲାଘୁନ୍ତାର ସୀମା ନୁହେଁ। ପୂର୍ବେ ବୈରୋଚନଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ଡଗରେ ଆମେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିଥିଲି। ବୟସ୍ ହେବାରୁ ଏବେ ଶକ୍ତି କମିଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଯୌବନରେ ମୋର ଶକ୍ତି ଅପୂର୍ବ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିପାରିବି; ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କାମ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ।” ଏହାପରେ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, ଅଙ୍ଗଦ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ଯିବି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଫେରିପାରିବି କି ନାହିଁ, ଏହିଥିରେ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ।” ତାକୁ ଦେଖି, ଜାମ୍ବବାନ ନିପୁଣ କଥାରେ କହିଲେ, “ତୁମର ଶକ୍ତି ଆମେ ଜାଣୁଛୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ଓ ଭାଲୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଉତ୍ତମ। ତୁମେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନା ଯିବା-ଫେରିବା ଶକ୍ତି ରଖ, କିନ୍ତୁ ଏହି କ୍ରମ ଉଚିତ ନୁହେଁ। କାରଣ, ମାଲିକ କେବେ ଦୂତ ହୋଇଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁମେ ପଠାଅ। ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ପତ୍ନୀ ସମାନ, ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିବା ମାଲିକ; ମାଲିକ ସେନାର ପତ୍ନୀ ଓ ନେତା। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ ତୁମେ, ତେଣୁ ତୁମକୁ ସଦା ପତ୍ନୀ ପରି ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ ଫଳ ମିଳେ। ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ସାଧନ, ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଦୃଢ଼; ଜ୍ଞାନ ଓ ଶୂରତାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏଠିରେ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ। ତୁମେ ଆମର ଜେଷ୍ଠ ଓ ଜେଷ୍ଠଙ୍କ ପୁତ୍ର; ତୁମ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରି ଆମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିପାରିବା।