ମନକୁ କେବେ ନିରାଶାରେ ପତିତ ହେବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ନିରାଶା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ଷତିକାରକ। ଏହା ଏକ କ୍ରୁଧ୍ଧ ସର୍ପ ଯେମିତି ଏକ ଶିଶୁକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ସେହିପରି ନିରାଶା ମନୁଷ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ଯେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ସେଠି ଯଦି କେହି ନିରାଶାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ, ତେବେ ସେ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାଏ। ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପରେ, ରାତି ଶେଷ ହେବା ସହ ବନରେ ଅଙ୍ଗଦ ବଡ଼ ବଡ଼ ବାନରମାନେ ସହିତ ପୁନଃ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ଏବଂ କଣ କରିବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତା ବିମର୍ଶ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେହି ବେଳେ, ସମସ୍ତ ବାନରସେନା ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ବାୟୁଦେବଙ୍କ ସେନା ଦଢ଼ି ରହେ। ଏହି ବାନର ସେନାକୁ ବାଳିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଥବା ହନୁମାନ୍ ବ୍ୟତୀତ କେହି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତାପରେ ଶୂରବୀର ଅଙ୍ଗଦ, ବଡ଼ ବଡ଼ ବାନରମାନେ ଏବଂ ସେନା ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ—“ଏଠାରେ ଏମିତି କିଏ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅପାର ଶକ୍ତି ସହିତ ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିବେ? କିଏ ଶତ୍ୟୋଜନ ଦୂର ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ଶତ୍ରୁସଂହାରୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିପାରିବେ? କିଏ ଏହି ବିପଦରୁ ସମସ୍ତ ବାନରନାୟକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ? କିଏଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ନିଜ ଘର, ପତ୍ନୀ, ପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ଓ ସଫଳ ହେବାକୁ ପାରିବୁ? କିଏଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ରାମ, ପ୍ରବଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବନବାସୀ ସେନାପତି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆନନ୍ଦରେ ଯିବାକୁ ପାରିବୁ? ଯଦି ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିବେ, ତେବେ ଦୟାକରି ଆମେଠାରେ ସୁରକ୍ଷା ଦାନ କରନ୍ତୁ।” ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ନିର୍ବିକଳ ଓ ନିର୍ବାକ ହୋଇଗଲେ; ସମସ୍ତ ବାନରସେନା ମନେ ମନେ ଅବାକ ଓ ଅଚଳ ରହିଗଲେ। ପୁନିଥରେ ଅଙ୍ଗଦ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ସୂରବୀର, ଦୃଢ଼ସଙ୍କଳ୍ପୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଏବଂ ପୁନିପୁନି ସମ୍ମାନିତ। ତୁମେମାନେ ଯାତ୍ରାରେ କୌଣସି ବାଧା ଆସିବ ନାହିଁ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣ ତାଙ୍କର ଜମ୍ପଦକ୍ଷତା ଅନୁଯାୟୀ କଥା କହନ୍ତୁ।” ଏହିଠାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ ପ୍ରତିଏକ ଜଣ ନିଜ ଆତ୍ମବଳ ଓ ଉତ୍ସାହ ବ୍ୟକ୍ତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏଠାରେ ଥିଲେ—ଗଜ, ଗଭାକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶରଭ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ସୁଷେଣ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧ ଜାମ୍ବବାନ୍। ଗଜ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦଶ ଯୋଜନ ଯିବି।” ଗଭାକ୍ଷ କହିଲେ, “ମୁଁ କୋଶେ କୋଶେ ବିଶ ଯୋଜନ ଯିବି।” ଶରଭ କହିଲେ, “ମୁଁ ତିରିଶ ଯୋଜନ ଯିବି।” ଋଷଭ କହିଲେ, “ମୁଁ ଚାଳିଶ ଯୋଜନ ଯିବି, ନିଶ୍ଚିତ।” ଗନ୍ଧମାଦନ କହିଲେ, “ମୁଁ ପଞ୍ଚାଶ ଯୋଜନ ଯିବି, ନିଶ୍ଚିତ।” ମୈନ୍ଦ କହିଲେ, “ମୁଁ ସାଠିଏ ଯୋଜନ ଯିବି।” ଦ୍ୱିବିଦ କହିଲେ, “ମୁଁ ସତରିଏ ଯୋଜନ ଯିବି, ନିଶ୍ଚିତ।” ସୁଷେଣ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏଠାରୁ ଅସୀ ଯୋଜନ ଯିବି, ଏହା ମୋର ପ୍ରତିଞ୍ଞା।” ସମସ୍ତେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ବୃଦ୍ଧ ଜାମ୍ବବାନ୍ କହିଲେ, “ଗତକାଲି ଆମେ ମଧ୍ୟ ବେଶ ଦୃତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ବୟସର ସୀମାକୁ ଛୁଇଁଯାଇଛୁ। ତଥାପି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅବହେଳା କରିହେବ ନାହିଁ, କାରଣ ବାନରରାଜ ଓ ରାମ ଏଥିପାଇଁ ଦୃଢ଼ସଙ୍କଳ୍ପ। ଏବେ ଆମର ଯେତେ ଦୃତି ଅଛି, ମୁଁ ନବତିଏ ଯୋଜନ ଯିବି, ନିଶ୍ଚିତ। ଏହା ମୋର ପୂର୍ବତନ ଶକ୍ତି ନୁହେଁ। ବୈରୋଚନଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ମୁଁ ବାଲ୍ୟକାଳରେ ତିନି ପଦ ନେଇଥିବା ଶାଶ୍ୱତ ଓ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିଥିଲି। ଏବେ ବୟସରେ ମୋର ଗତି ମନ୍ଦ, କିନ୍ତୁ ଯୌବନରେ ମୋର ଶକ୍ତି ଅପୂର୍ବ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ଏତିକି ଦୂର ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ।” ଏହାପରେ, ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅଙ୍ଗଦ ପୁନି ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଶତ୍ୟୋଜନ ଦୂର ଯିବି; କିନ୍ତୁ ଫେରିପାରିବି କି ନାହିଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ।” ତେବେ ଜାମ୍ବବାନ୍, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ମୃଦୁଭାଷୀ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମର ଶକ୍ତି ଆମେ ଜାଣିଛୁ, ବନ୍ଦର ଓ ଭାଲୁ ଦୁଇଁ ପ୍ରକାର ନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଯିବା ଓ ଫେରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଠିକ୍ ନିୟମ ନୁହେଁ। କାରଣ, ପ୍ରଭୁକୁ କେବେ ଦୂତ ଭାବରେ ପଠାଯାଏ ନାହିଁ; ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁମେ ପଠାଇବା ଉଚିତ। ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ପତ୍ନୀସମ, ଏବଂ ନାୟକ ସେନାର ପତି ଓ ନେତୃତ୍ୱଦାତା। ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ, ତେଣୁ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଯେପରି ରକ୍ଷା କରାଯାଏ, ସେପରି ତୁମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହାର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ—ଏହି ହେଉଛି କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ଜାଣିଥିବା ମହାନ୍ ଲୋକଙ୍କ ନୀତି।