ଗୃଧ୍ରରାଜ ସମ୍ପାତିଙ୍କ ଠାରୁ ସୂଚନା ପାଇ, ବନରାଜ ସେନା ଉଲ୍ଲାସରେ ଉଛ୍ଲସି ଉଠିଲେ। ସେମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇ, ସିଂହ ସମାନ ବୀରତାରେ ଗର୍ଜନ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ସମ୍ପାତିଙ୍କ କଥାରୁ ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ଓ ଶୀତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆଶାରେ ବନରାଜମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ମହାସାଗର ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପଶାଳୀ ମନ୍ଦ୍ରମାନେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଏକଠା ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ସାଗରର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଆସି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜମାନେ ସେଠି ତାଙ୍କର ଶିବିର ତିଆରି କଲେ। କେଉଁଠି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଅନେକ ଜଣେ ଘୁମୁଛନ୍ତି, କେଉଁଠି ଆଉ କେହି ଖେଳୁଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟଏଠି ପାହାଡ଼ ତଳେ ଅପାର ଜଳର ତରଙ୍ଗ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଠି, ପାତାଳରେ ବସୁଥିବା ଦାନବମାନଙ୍କ ଦେଖି, ଯାହା ଦେଖିଲେ ଚମରି ଖଡ଼ିଯାଏ, ବନରାଜମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ମହାସାଗରକୁ ଦେଖି, ଯେଉଁଟି ଆକାଶ ପରି ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓ ଅତିକ୍ରମ୍ୟ ନୁହେଁ, ସମସ୍ତେ ନିରାଶାରେ ଏହି କଥା କହିଲେ—“ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି ସମ୍ପାଦନ ହେବ?” ସେନା ନିରାଶ ଦେଖି, ବନରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜ ଭୟଭୀତ ମନ୍ଦ୍ରମାନେ ଉତ୍ସାହ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମନକୁ କଦାପି ନିରାଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନିରାଶା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ହାନିକାରକ। ଏହା ଏକ କ୍ରୁଧ୍ଧ ସର୍ପ ଯେପରି ଶିଶୁକୁ ସଂହାର କରେ, ସେପରି ନିରାଶା ମନୁଷ୍ୟକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ। ଯେଉଁଠି କାର୍ଯ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ, ସେଠି ନିରାଶାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ବିଫଳ ହୁଏ, କାରଣ ସେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାଏ।” ଏଭଳି ରାତି କଟିଗଲାପରେ, ଅଙ୍ଗଦ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବନରାଜମାନେ ସହିତ ପୁନି ମିଳି ବିଚାର-ବିମର୍ଶ କଲେ। ସେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିବା ବନରାଜ ସେନା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଘେରିଥିବା ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଅଙ୍ଗଦ କିମ୍ବା ହନୁମାନ୍ ବ୍ୟତୀତ କେହି ଏହି ବନରାଜ ସେନାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତାପରେ ଅଙ୍ଗଦ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶତ୍ରୁନିବାରକ, ବଡ଼ ବନରାଜମାନେ ଓ ସେନା ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ—“ଆମଠାରୁ କିଏ ଏହି ମହାସାଗର ଉପରେ ଲାଂଘିପାରିବେ? କିଏ ଶତ୍ରୁନିବାରକ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ କରିପାରିବେ? କିଏ ଏଇ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ଲାଂଘିପାରିବେ? କିଏ ଏହି ବଡ଼ ଅପଦରୁ ସମସ୍ତ ବନରାଜ ନାୟକମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ? କିଏଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ କରି ଆମର ଘର, ପରିବାର, ପତ୍ନୀ, ପୁଅ ଆଦିକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେବୁ? କିଏଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ଆନନ୍ଦରେ ରାମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବନବାସୀଙ୍କ ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବୁ? ଯଦି ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଏହି ସାଗର ଉପରେ ଲାଂଘିପାରିବେ, ତେବେ ଆମମାନେକୁ ଏଠି ସୁରକ୍ଷା ଦାନ କରନ୍ତୁ।” ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କେହି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ସମଗ୍ର ବନରାଜ ସେନା ସ୍ତମ୍ଭିତ ଓ ନିର୍ବ୍ୟାକ୍ ହୋଇଗଲେ। ତାପରେ ଅଙ୍ଗଦ ପୁନି କହିଲେ—“ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଏବଂ ପୁନିପୁନି ସମ୍ମାନିତ। ତୁମେ ଯାତ୍ରାରେ କେବେ ବାଧା ପାଇବ ନାହିଁ; ଏବେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ତୁମେ ତୁମର ଲାଂଘିବାର କ୍ଷମତା ଅନୁଯାୟୀ କହ।” ଏଠାରେ ଗର୍ବରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବନରାଜ ତାଙ୍କର ଉତ୍ସାହ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ଗଜ, ଗଭାକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶରଭ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ସୁଷେଣ ଓ ଜାମ୍ବବାନ୍—ଏମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତାଙ୍କର କ୍ଷମତା କହିଲେ। ଗଜ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦଶ ଯୋଜନା ଲାଂଘିପାରିବି।” ଗଭାକ୍ଷ କହିଲେ, “ମୁଁ କୁଡ଼ିଏ ଯୋଜନା ଯିବି।” ଶରଭ କହିଲେ, “ମୁଁ ତିରିଶ ଯୋଜନା ଲାଂଘିପାରିବି।” ଋଷଭ କହିଲେ, “ମୁଁ ଚାଳିଶ ଯୋଜନା ଯିବି।” ଗନ୍ଧମାଦନ କହିଲେ, “ମୁଁ ପଚାଶ ଯୋଜନା ଯିବି।” ମୈନ୍ଦ କହିଲେ, “ମୁଁ ଷାଠି ଯୋଜନା ଲାଂଘିପାରିବି।” ଦ୍ୱିବିଦ କହିଲେ, “ମୁଁ ସତରି ଯୋଜନା ଯିବି।” ଶୂରବୀର ସୁଷେଣ କହିଲେ, “ମୁଁ ଆଠିଏ ଯୋଜନା ଯିବି।” ସମସ୍ତେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଜାମ୍ବବାନ୍ କହିଲେ, “ପୁରୁଣାଦିନରେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଦୂର ଦୌଡ଼ିପାରୁଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ବୟସର ଶେଷ ସୀମାକୁ ଆସିଛୁ। ତଥାପି, ରାମ ଓ ବନରାଜଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଦେଖି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅବହେଳା କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଏବେ ମୋର ଶେଷ ଶକ୍ତି ଏତିକି—ମୁଁ ନବେଁ ଯୋଜନା ଯିବି। ଏହା ମୋର ପୂର୍ବତନ ଶକ୍ତି ନୁହେଁ। ଏକବାର ବୈରୋଚନଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ପଦ ନେବା ସମୟରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରିଥିଲି। ଏବେ ବୟସ ହୋଇଯାଇଛି, ଶକ୍ତି କମିଯାଇଛି, ଯୁବାବସ୍ଥାର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତି ଆଉ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଏତିକି ଦୂର ଯିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ଏହି କ୍ଷମତା ଦ୍ୱାରା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ।” ଏଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜମାନେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ସଂକଳ୍ପ ପ୍ରକାଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ସାଗର ଲାଂଘିବା ପାଇଁ କିଏ ଯିବେ, ଏହା ଅପେକ୍ଷା ରହିଗଲା।