ପୁରାତନ କାଳରେ ଏକ ମହାତ୍ମା ଋଷି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଶ୍ରବଣରେ ଏକ ଭବିଷ୍ୟତ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଥିଲେ ଏବଂ ଜାଣିଥିଲେ । ସେ କହିଲେ— ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଦଶରଥ ନାମକ ହେବେ, ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ପୁତ୍ର ରାମ ନାମ ହେବେ । ରାମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରତିପାଳନରେ ଅଟୁଟ ଥାଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବେ । ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ଅପହରଣ କରିବେ, ଯିଏ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଅଜୟ ଏବଂ ଜନସ୍ଥାନରେ ବସବାସ କରିଥାଏ । ସେଇ ମୈଥିଳୀ ଅନେକ ଲୋଭନୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ମଧୁର ଆହାର ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କିଛି ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ; ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଏଇ ମହିଳା ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରିବେ । ଏହି ସମୟରେ, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଆସିବେ; ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଅମୃତ ସମାନ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ । ମୈଥିଳୀ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଏବଂ ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆସିଛି ବୋଲି ଚିହ୍ନିବେ, ତାହାର ଏକ ଅଂଶ ଭୂମିରେ ରଖି ରାମଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ । ସେ ସମୟରେ ସୀତା ଏହିପରି କହିବେ— "ମୋର ପତି କିମ୍ବା ମୋର ଭାଉଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବଞ୍ଚି ଅଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଦିବ୍ୟତ୍ୱ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହେଉ ।" ଏହି ସମୟରେ, ରାମଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ ପ୍ରେଷିତ ବାନରମାନେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିବେ । "ହେ ପକ୍ଷୀ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ସୀତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଖବର ଦିଅ," ଋଷି ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । "ଏବେ ତୁମେ କେଉଁଠି ଯିବେ? ଏଠାରେ ରୁହ, ଠିକ୍ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଆସିଲେ ତୁମେ ପୁଣି ପଖ ପାଇବେ ।" ତାଙ୍କର କଥା ହେଲା, "ମୁଁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ତୁମ ପଖ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିପାରିବି; ଏଠାରେ ରୁହି, ତୁମେ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ କରିବେ ।" ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମର, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୃଦ୍ଧ, ଋଷି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମଧ୍ୟ । ମୁଁ ମଧ୍ୟ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ଚାଲାଇବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଏହି ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିବି । ଏଭଳି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ସେ ମହାତ୍ମା ଋଷି, ତଥ୍ୟ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ ଜାଣି । ଏହିପରେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ତିରାଷିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ମହାତ୍ମା ଋଷି ଏଭଳି ଅନେକ ଉପଦେଶ ଓ ଶବ୍ଦ ଦେଇ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ମୁଁ ପର୍ବତ ଗୁହାରୁ ଦେଖା ଦେଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି ତୁମମାନେ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କଲି । ଏହିପରି ଅନେକ ବର୍ଷ, ଶତାଧିକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏଠି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଉପଦେଶ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରି । ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀ ରାଜା ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ମୋ ମନରେ ଦୁଃଖ ଏବଂ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମ ନେଲା । ମୃତ୍ୟୁ ଚିନ୍ତା ଆସିଲେ, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ମୋତେ ଆଶ୍ବାସନ ଦେଇଥିଲା; ସେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପ୍ରାଣକୁ ରକ୍ଷା କଲା । ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ, ଯେପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ; ଏବଂ ମୁଁ ରାବଣଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଶକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନିଲି । ମୋ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ହୁଁକାରି ଦିଆଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ କିପରି ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ? ସୀତାଙ୍କର ଅନୁସୃତି ଶୁଣି, ଏହି ଦୁଇଜଣ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉଥିବାରେ ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ । ଏଭଳି କଥା ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସେଉଁଠି ବନବାସୀ ବାନରମାନେ ମାନ୍ୟ ଦେଖିଲେ ସମ୍ପାତିଙ୍କ ପଖ ପୁନଃ ଉଦ୍ଗମ ହେଲା; ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ପଖ ଫୁଟି ଉଠିଲା । ସେ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି ବାନରମାନେ କୁ କହିଲେ— "ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀ ରାଜାଙ୍କ କୃପାରେ, ମୋ ପ୍ରାଚୀନ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପଖ ଫେରିଆସିଛି । ଯୁବାବସ୍ଥାର ସେଇ ପ୍ରଭାବ ଏବେ ମୁଁ ଅନୁଭବ କରୁଛି । ସମସ୍ତେ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କର, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିପାରିବ । ମୋ ପଖ ଫେରିଆସିବା ତୁମ ସଫଳତାର ଚିହ୍ନ ।" ଏଭଳି କଥା କହି ସମ୍ପାତି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ଉଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବନରମାନେ ଆନନ୍ଦ ଭରି ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ, ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଦିଗରେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ । ଏହିପରେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଚଉଷଠିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ସମ୍ପାତିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବାନରମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ଲମ୍ପ ଦେଲେ, ଶିଖର ନାୟକମାନେ ଗର୍ଜନ କଲେ । ସମ୍ପାତିଙ୍କ ଠାରୁ ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୁଣି, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ବାନରମାନେ ଉଲ୍ଲାସରେ ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ତାଙ୍କମାନେ ସାରା ବିଶ୍ୱର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିଲେ । ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଇ ବଳଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଏଠି ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ । କେଉଁଠି ସେମାନେ ଶୁଇଥିଲେ, କେଉଁଠି ଖେଳୁଥିଲେ, ଏବଂ କେଉଁଠି ପର୍ବତ ସମାନ ଜଳର ଢେର ଦେଖିଲେ । ସମୁଦ୍ରର ଅନ୍ତରାଳରେ ବସୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ଦେଖି ବାନରମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ । ସେମାନେ ଅପାର ଆକାଶ ସମାନ ଅଗମ୍ୟ ସମୁଦ୍ର ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, "ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି ସମ୍ଭବ?" ବୋଲି ଆଶାହୀନ ହେଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମନ ଭୟରେ ଭରିଯିବା ସମୟରେ, ବନରମାନେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ବାସନ ଦେଲେ । "ମନକୁ ଆଶାହୀନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆଶାହୀନତା ସବୁଠାରୁ ବିନାଶକାରୀ । ଏହା ଏକ କ୍ରୁଧ୍ଧ ସର୍ପ ଯେପରି ଶିଶୁକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ସେପରି ଲୋକକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ।" କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ଯିଏ ଆଶାହୀନତାରେ ଡୁବିଯାଏ, ସେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାଏ ।