ପବନଦେବ ଦ୍ୱାରା ବିଶିଷ୍ଟ ଋଷିଙ୍କୁ କହିବା ପରେ, ସେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଇ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ତାପରେ ସେ ମହାପୁରୁଷ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—“ତୁମର ପକ୍ଷ, ଉପପକ୍ଷ, ଚକ୍ଷୁ, ପ୍ରାଣ, ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତି ପୁନଃ ଫେରିବ। ଆଗକୁ ଘଟିବା ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ପୁରୁଣା ଦିନରୁ ଶୁଣିଛି, ତାହା ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦେଖିଛି, ଶୁଣି ଜାଣିଛି। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଉନ୍ନତିକାରୀ ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ହେବେ, ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମୟ ପୁତ୍ର ରାମ ହେବେ। ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଦୃଢ଼, ତିନି ତାଙ୍କର ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପିତାଙ୍କ ନିୟୁକ୍ତିରେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ରାବଣ ନାମକ ଏକ ଦୈତ୍ୟ ତାଙ୍କର ଜନାସ୍ଥାନରେ ବସିଥିବା ରାମଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ଅପହରଣ କରିବ। ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ମୈଥିଳୀ ଶୋକରେ ବିଲୀନ ହେଇ, ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ରସ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଅମୃତ ସମ ଖାଦ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଇବେ। ସେ ଖାଦ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଚିହ୍ନିବା ପରେ, ଏକ ଅଂଶ ଭୂମିରେ ରାମଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ। ସୀତା କହିବେ—“ମୋ ପତି କିମ୍ବା ମୋ ଭାଇ-ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯଦି ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦେବତା ହୋଇଥିଲେ, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ।” ରାମଙ୍କ ଦୂତ ମାନ୍ୟ ମାକଡ଼ମାନେ ସେଠାକୁ ଯିବେ; ତୁମେ, ଓ ପକ୍ଷୀ, ତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ବିଷୟରେ କହିବା ଉଚିତ। ଏବେ ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କର, ଯଥାଯଥ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଆସିଲେ ତୁମର ପକ୍ଷ ପୁନଃ ଫେରିବ। ମୁଁ ଏହି ଦିନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ପକ୍ଷ ଦେଇପାରିବି; ଏଠାରେ ରହି, ତୁମେ ଜଗତର କ୍ଷେମ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବ। ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ତୁମର, ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୃଦ୍ଧ, ଋଷି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ମୁଁ ମୋ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିବି।” ଏହିପରି ତଥ୍ୟ ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ ଦେଖି, ମହାଋଷି ଏହିପରି କହିଥିଲେ। ଏବେ କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏଠାରେ ଏକଷଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ଓ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ, ଶବ୍ଦକୁଶଳୀ ମୋତେ ପ୍ରଶଂସା କରି ଅନୁମତି ଦେଇ, ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୁଁ ପ୍ରାଣଗିରିର ଗୁହାରୁ ଚୁପଚାପ ବାହାରି, ଧୀରେ ଧୀରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି ତୁମମାନେ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲି। ଏତେ ସମୟ ବିତିଗଲା, ଏକ ଶତବର୍ଷ ଅଧିକ ହେବ; ମୁଁ ଏହି ସଠିକ୍ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ଋଷିଙ୍କର ବାକ୍ୟ ମନରେ ଧରି ରହିଛି। ମହାପ୍ରସ୍ଥାନ ପାଇଁ ପହଁଚିବାବେଳେ, ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଆରୋହଣ କଲେ, ମୋତେ ଜ୍ୱଳନ ଦୁଃଖ ଜରାଇଛି, ଅନେକ ସନ୍ଦେହରେ ଘିରିଛି। ମୃତ୍ୟୁର ଚିନ୍ତା ଆସିଲେ, ମୁଁ ତାହାକୁ ଫେରାଇ ଦେଉଛି ଋଷିଙ୍କର ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା; ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ତା ମୋ ପ୍ରାଣର ରକ୍ଷା ଦେଇଛି। ଏହି ଦୃଢ଼ତା ମୋ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ, ଜ୍ୱଳନ ଅଗ୍ନି ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରିଥିବା ପରି; ଏବେ ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣର ପ୍ରଭାବ ଜାଣିଛି। ମୋ ପୁଅ ଦୁର୍ବଳ ଶବ୍ଦରେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କିମ୍ବା ମୈଥିଳୀକୁ କିପରି ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ? ସୀତାଙ୍କର ବିୟୋଗ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରଣା ଶୁଣି, ଦୁଇ ପୁତ୍ର ସୀତାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ। ଦଶରଥଙ୍କ ପ୍ରେମରୁ ମୋ ପୁଅ ଠାରୁ କିଛି ଆନନ୍ଦ ମିଳିନାହିଁ; ସେ ମାକଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି କହିଥିଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କର ପକ୍ଷ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ବନବାସୀମାନେ ପାଖରେ ଫୁଟିଲା; ନିଜ ଶରୀର ଦେଖି, ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ପକ୍ଷ ଫୁଟିଯିବା ଦେଖି, ସେ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ମାକଡ଼ମାନେ କହିଲେ—“ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଋଷିଙ୍କର କୃପାରେ— ମୋ ପକ୍ଷ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ଜଳିଥିଲା, ଏବେ ପୁନଃ ଫେରିଛି; ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ମୋ ଯେଉଁ ପ୍ରଭାବ ଥିଲା—ସେହି ଶକ୍ତି ଓ ପୁରୁଷତ୍ୱକୁ ଏବେ ଚିହ୍ନିପାରୁଛି; ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମ କର, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୀତାଙ୍କୁ ପାଇବା। ମୋ ପକ୍ଷ ପୁନଃ ଫେରିବା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ସଫଳତାର ଚିହ୍ନ।” ସମସ୍ତ ମାକଡ଼ମାନେ ଏହିପରି କହି, ସମ୍ପାତି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଉଡ଼ିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଇ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମାକଡ଼ମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ, ମନରେ ବୀରତା ନିର୍ମାଣ କଲେ। ବାୟୁ ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାକଡ଼ମାନେ, ସଫଳତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଜାଣି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଦିଗବନ୍ଧୁ ଦିଗେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏଠାରେ କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଚଉଷଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଗୃଧ୍ରରାଜ ସମ୍ପାତିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ମାକଡ଼ମାନେ ଉଚ୍ଚାସି ଉଡ଼ିଗଲେ; ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଶିଂହ ସମ ବୀରମାନେ ଗଞ୍ଜିଲେ। ସମ୍ପାତିଙ୍କ ରାବଣ ବିନାଶ ବିଷୟରେ କହିବା ଶୁଣି, ମାକଡ଼ମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଁଚିଲେ। ସେଠାରେ ଯାଇ, ସେମାନେ ଏହି ବିଶାଳ ଜଗତର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିଲେ। ମାକଡ଼ମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର କୂଳକୁ ପହଁଚି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ସେଠାରେ ଶିବିର ଗଢ଼ିଲେ। କେଉଁଠି ଶୁଅ ଲାଗିଥିଲା, କେଉଁଠି ଖେଳୁଥିଲା; କେଉଁଠି ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ଜଳର ଦଳରେ ଢାକିଥିଲା। ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀର ତଳରେ ବସିଥିବା ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ମାକଡ଼ବୀରମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖି, ଆକାଶ ସମ ଅତିକ୍ରମଣ ଅସମ୍ଭବ ଭାବି, ସମସ୍ତେ ନିରାଶ ହେଲେ—“ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି ସମ୍ପନ୍ନ ହେବ?” ବୋଲି। ସମୁଦ୍ର ଦେଖି ମାକଡ଼ସେନା ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ତାପରେ ମାକଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନେ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ମାକଡ଼ମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।