ପୃଥିବୀରେ ହିମାଳୟ, ବିନ୍ଧ୍ୟ, ଓ ବିଶାଳ ମେରୁ ପର୍ବତଗୁଡିକ ଜଳାଶୟରେ ବଡ଼ ସାପ ଯେପରି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ, ସେହିପରି ଚମକୁଥିଲେ। ତାପରେ, ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଭୟ, ଥକା, ଓ ଦେହର ଘମରେ ଭାରି ଅସ୍ବସ୍ଥ ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଆମେ ଭୟଭୀତ ହେଇ ଅବସ୍ଥାନ୍ତର ହୋଇଗଲୁ, ଏବଂ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଭୟଙ୍କର ଅଚେତନ ହେଲୁ। ଦକ୍ଷିଣ, ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ, ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏହି ଦୁନିଆ ଏକ ଯୁଗର ଶେଷରେ ଦହିଯାଇଥିବା ପରି ଅନୁଭୂତି ହେଲା। ମୋ ମନ ଅତିଭାରି ହେଇ ଦୃଷ୍ଟି ଧୂସର ହେଲା; ମୁଁ ବଡ଼ ପ୍ରयାସରେ ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଅନ୍ୟଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ କରିଲି। ଏହି ପ୍ରୟାସରେ, ମୁଁ ପୁନି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିଲି; ଆମ ପାଖରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୃଥିବୀ ପରି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା। ମୋତେ ବିଦାୟ ଦେଇନାହିଁ, ଜଟାୟୁ ପୃଥିବୀରେ ଖସିପଡିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଆକାଶରୁ ତ୍ରୁଟି ଦେଖି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଖସିପଡିଲି। ମୋ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଜଟାୟୁ ଦହିଯାଇନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଅସାବଧାନତାରେ ମୁଁ ଦହିଯାଇ, ବାୟୁ ମାର୍ଗରୁ ଖସିପଡିଲି। ମୁଁ ଅନୁମାନ କରେ ଜଟାୟୁ ଜନସ୍ଥାନରେ ଖସିପଡିଥିଲେ; ମୁଁ ତ ଅଗ୍ନିଦ୍ଗ୍ଧ ପକ୍ଷ ଓ ଅସ୍ଥିର ଦେହ ସହ ବିନ୍ଧ୍ୟରେ ଖସିପଡିଲି। ରାଜ୍ୟ, ଭାଇ, ଓ ପକ୍ଷର ଶକ୍ତି ହରାଇ, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିମନ୍ତେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ଖସିପଡିଲି। ଏହି ସମୟରେ, ଗୋବିନ୍ଦ ରାମାୟଣର କିଶ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଅଂଶ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ମୁଁ ଏଭଳି ଭାବରେ ଆଗ୍ରହ ଜଣାଇବା ପରେ, ବାୟୁଦେବ ଭୟରେ ଅତିଭାରିତ ହେଇ କିଛି ଦିଅଁତି ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବୃଦ୍ଧ ଏଭଳି କହିଲେ— "ତୋର ପକ୍ଷ, ଉପପକ୍ଷ ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟି, ପ୍ରାଣ, ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତି ପୁନଃ ଫେରିଯିବ। ଆଗକୁ ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବା ଦେଖିଛି ଏବଂ ଶୁଣିଛି; ତାହା ତପସ୍ୟାରେ ଜଣା ହେଇଛି। ଏକ ଦଶରଥ ନାମକ ରାଜା ହେବେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ନାମରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବେ। ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବେ, ଏବଂ ଏକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ। ରାକ୍ଷସ ରାବଣ ତାଙ୍କ ଜନସ୍ଥାନରେ ରହି ସୀତାକୁ ଅପହରଣ କରିବେ; ସେ ଦେବ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ, ଏବଂ ମୈଥିଳୀ ସୀତା ଦୁଃଖରେ ରହି ଆହାର ଓ ରସ ନଖାଇବେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଦିବ୍ୟ ଆହାର ଦେବେ। ସୀତା ତାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିଆ ବୋଲି ଚିହ୍ନିବେ, ଏବଂ ତାହାର ଏକ ଅଂଶ ରାମଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଅର୍ପଣ କରିବେ। "ମୋ ସ୍୵ାମୀ କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି କି, କିମ୍ବା ଦେବତା ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହି ଆହାର ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଅ," ସୀତା କହିବେ। ରାମଙ୍କ ଦୂତ, ବାନରମାନେ ଆସିବେ; ତୁମେ, ପକ୍ଷୀ, ସୀତା ବିଷୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏବେ ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ; ଯଥା ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଆସିଲେ, ପକ୍ଷ ପୁନଃ ଫେରିଯିବ। ମୁଁ ଏବେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସହିତ ପକ୍ଷ ଫେରାଇପାରିବି; ଏଠାରେ ରହ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉପକାର ହେବ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମର, ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କର, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୃଦ୍ଧ, ମୁନି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିମନ୍ତେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ; ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ରଖିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ମୁଁ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବି।" ଏହିପରି ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅର୍ଥ ଦେଖି ବୃଦ୍ଧ ମୁନି କହିଲେ। ଏବେ ଗୋବିନ୍ଦ ରାମାୟଣର କିଶ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଅଂଶ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ନିଜ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପର୍ବତ ଗୁହାରୁ ବାହାରି, ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ, ମୁଁ ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ଚଢ଼ି ତୁମ ଆଗକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲି। ଏହି ଅପେକ୍ଷାରେ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ଓ ଅଧିକ ସମୟ ବିତିଗଲା; ମୁଁ ଅନୁକୂଳ ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟ ଆସିବା ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲି, ମୁନିଙ୍କ ଶବ୍ଦକୁ ମନରେ ଧରି। ଚନ୍ଦ୍ରରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାରେ, ମୁଁ ଦୁଃଖ ଓ ଅନେକ ସନ୍ଦେହରେ ଆଗ୍ନିଦ୍ଗ୍ଧ ହେଇଯିବି। ମୃତ୍ୟୁର ଚିନ୍ତା ଆସିଲେ, ମୁନିଙ୍କ ଶବ୍ଦ ମୋତେ ଦୃଢ଼ କରେ; ତାଙ୍କ ଦିଆ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ, ଜ୍ୱଳନ ଅଗ୍ନି ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରିଥିବା ପରି; ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିଲି। ମୋ ପୁଅ ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କିପରି ମୈଥିଳୀକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ? ସୀତାର ଦୁଃଖ ଶୁଣି, ଓ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁଇଜଣ ସୀତାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ— ମୋ ପୁଅ ଦଶରଥଙ୍କ ଆଶା ଅନୁସାରେ କିଛି ସନ୍ତୋଷ ଦେଇନାହିଁ; ସେ ଏଭଳି କଥା ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ। ତାପରେ, ତାଙ୍କ ପକ୍ଷ ବନବାସୀମାନେ ଆଗରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା; ନିଜ ଦେହରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ପକ୍ଷ ଦେଖି, ସମ୍ପାତି ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି କହିଲେ— "ଚନ୍ଦ୍ରରାଜା, ଅପାର ଶକ୍ତିର ରାଜା ମୁନିଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ—" "ମୋ ପକ୍ଷ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ଦହିଯାଇଥିଲା, ଏବେ ପୁନଃ ଫେରିଯାଇଛି; ଯୁବାବୟସରେ ଥିବା ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ—" "ସେହି ଶକ୍ତି ଓ ପୁରୁଷତ୍ୱକୁ ଏବେ ଚିହ୍ନିପାରୁଛି; ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମ କର, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସୀତାକୁ ଖୋଜିପାରିବ।" "ମୋ ପକ୍ଷର ପୁନର୍ଦ୍ଧାରଣ ତୁମ ସଫଳତାର ଚିହ୍ନ।" ଏଭଳି ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ କହି, ସମ୍ପାତି, ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ଉଡ଼ିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ବାନରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ହେଇ, ନିଜ ମନକୁ ବୀରତାରେ ନିଶ୍ଚିତ କଲେ।