ସମୟ ଅନୁସାରେ, ମାଂସ ଆହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ମୁଁ ଆକାଶରେ ଉଡି ଗଲି ଏବଂ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତର ଦ୍ୱାରପାଳିକାରେ ଉପବେଶ କଲି। ସେଠାରେ, ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱୟର ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ହଜାର-ହଜାର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ଏକା ମାତ୍ର ତାଙ୍କର ପଥ ଅଟକାଇ ଦେଲି, ମୋ ମୁହଁ ବନ୍ଦ ଥିଲା, ମୁଁ ନିରବ ରହିଲି। ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ଵଳମାନ, ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ ବୋହି ନେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ କଳିକା ମାଟିର ଭଙ୍ଗୁର ତୁଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ ମନେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମୃଦୁ ଓ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କଠାରୁ ପଥ ଚାହିଲି, କାରଣ ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା। ପୃଥିବୀରେ କେହି ନାହାନ୍ତି ଯେ ମିଳନ ଉପାୟରେ ଆସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ନିମ୍ନତମ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ମୋ ପରି କିଏ କରିପାରିବେ? ତାପରେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ବେଶ ଜୋରରେ ଗଲେ, ଯେପରି ଆକାଶକୁ ଦବାଯାଉଛି। ମୋ ପାଖରେ ଦେବତାମାନେ ଆସି ମୋତେ ସମ୍ମାନ କଲେ। ମହାର୍ଷିମାନେ ମୋତେ କହିଲେ, “ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସୀତା ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ସେ ତାଙ୍କର ପତିଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା ସତ୍ୱେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନିରାପଦରେ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି।” ଏହିପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ସିଦ୍ଧମାନେ କହିଲେ, ମୋତେ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ଖବର ମିଳିଲା। ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ। ସେ ଖୋଲା କେଶରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ନାମ ଦେଇ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ—ଏହି ସମୟ ଅତିତ ହୋଇଛି, ଯେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତାମାନେ କହିଥିଲେ। ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ମୋତେ ଏହି ସବୁ କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜଣାଇଥିଲେ; ତଥାପି, ଏହି ସବୁ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ନିଶ୍ଚୟ ହେଲା ନାହିଁ। କାରଣ, ଡାନା ବିହୀନ ପକ୍ଷୀ କେମିତି କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ? ତଥାପି, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଶବ୍ଦ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା କିଛି କରିପାରିବି, ତାହା କରିବି। ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ, ତୁମର ପରାକ୍ରମରେ ଭରସା ରଖି ମୁଁ ଯାହା କହିବି; ଶବ୍ଦ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ; ଏହି ନେଇ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମମାନେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ବିବେକଶୀଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ। ବାନରରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ତୁମମାନେ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଗରୁଡ଼ ପଙ୍ଖି ଯୁକ୍ତ ବାଣ ଏବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ସେଗୁଡ଼ିକ ତିନି ଲୋକର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅଟକାଇବାକୁ ପ୍ରୟାପ୍ତ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସମର୍ଥ, ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହିଠାରେ ବିଳମ୍ବ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, ଏବେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ନିଅ; ଜେଉଁମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି ଉତ୍ସାହ ଓ ସଙ୍କଳ୍ପରେ, ସମସ୍ତ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହେଲେ ଏବଂ ଏହି ଗୌରବମୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଏକଷଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ତାପରେ, ଜଳଅଞ୍ଜଳ କରି ସ୍ନାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ସୁନ୍ଦର ପର୍ବତ ଉପରେ ସମ୍ପାତିଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ବସିଗଲେ। ସମ୍ପାତି, ଆନନ୍ଦ ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୁଣି କଥା କହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଙ୍ଗଦ ବସିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବାନର ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ। ସମ୍ପାତି କହିଲେ, “ବାନରମାନେ, ନିରବ ଓ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ମୋ କଥା ଶୁଣ; ମୁଁ ମୈଥିଳୀ ବିଷୟରେ ଯେଉଁ ସତ୍ୟ ଜାଣେ, ତାହା କହିବି। ଦୀର୍ଘଦିନ ପୂର୍ବେ, ମୁଁ ଏହି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ପଡ଼ିଲି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ମୋ ଦେହ ଦଗ୍ଧ ହେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ଜଳିଯିବାରୁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲି। ଛଅ ରାତି ପରେ ମୁଁ ହୁଁଶ ଫେରିଲି, ଦୁର୍ବଳ ଓ ବିମୂଢ଼ ହୋଇ, ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲି, କିନ୍ତୁ କିଛି ଚିହ୍ନିପାରିଲି ନାହିଁ। ପରେ, ସମୁଦ୍ର, ପର୍ବତ, ସମସ୍ତ ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଦେଶ ଦେଖି, ମୋର ବୁଦ୍ଧି ଫେରିଲା। ଏହିଠିକି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ, ଶିଖର ଓ ଗୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଖୁସିଆଳି ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଏହା ସମୁଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠି ଏକ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଥିଲା, ଯାହାକୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ନିଶାକର ନାମକ ଏକ ଋଷି ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଏଠି ଆଠ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସେ ଋଷି ରହିଥିଲେ; ଧର୍ମାତ୍ମା ନିଶାକର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିବା ପରେ, ମୁଁ ବିନ୍ଧ୍ୟର ଶିଖରରୁ କଠିନତାରେ ତଳକୁ ଅସି, ଧୀରେ ଧୀରେ ଦୁଃଖରେ ଭୂମିରେ ଫେରିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦର୍ଭ ଘାସ ଥିଲା। ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ମୁଁ ଏଠିକୁ ଆସିଲି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ; ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ମୁଁ ଓ ମୋ ଭାଇ ଜଟାୟୁ ପୂର୍ବରୁ ଅନେକବାର ଆସିଥିଲୁ। ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ପବନ ବହୁଥିଲା; କୌଣସି ଗଛ ଫୁଲ କିମ୍ବା ଫଳ ବିନା ଦେଖାଯାଉନଥିଲା। ମୁଁ ଆଶ୍ରମ ନିକଟକୁ ଗଲି, ଗଛ ତଳେ ଶରଣ ନେଇ, ମହାନ ନିଶାକରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଥିଲି। ତାପରେ ଦୂରରୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଋଷି, ସ୍ନାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଭୟଜନକ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଆସୁଛନ୍ତି। ଭାଲୁ, ତୃଣା, ବାଘ, ସିଂହ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସର୍ପ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଆସିଥିଲେ, ଯେପରି ଜୀବମାନେ ଜୀବନଦାତାଙ୍କୁ ଘେରି ଥାନ୍ତି। ଋଷି ଆଗମନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଚାଲିଗଲେ, ଯେପରି ରାଜା ଆସିଲେ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେନା ଅପସାରଣ କରନ୍ତି। ଋଷି ମୋତେ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଅଲ୍ପ ସମୟ ପରେ ସେ ବାହାରି ଆସି, ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପଚାରିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୃଦୁ ଭାବରେ, ତୁମ ଚଞ୍ଚଳ ପଙ୍ଖ ଦେଖି, ଏହି ଦେଖାଯାଉଛି ଯେ ତୁମର ଡାନା ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି, ଏବଂ ତୁମ ପ୍ରାଣ ବି ଦୁଃଖରେ ଅଛି।