ସମ୍ପାତି ମହାବଳୀ ବନରାଜଙ୍କୁ ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ସମ୍ପର୍କରେ କହିଲେ—"ଶ୍ୟେନାମାନେ ଚତୁର୍ଥ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଗୃଧ୍ରମାନେ ପଞ୍ଚମ, ଶକ୍ତି, ତେଜ, ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଯୌବନରେ ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପଥ ରହିଛି। ଷଷ୍ଠ ପଥ ହଁସମାନେ ଚାଲନ୍ତି, ଏହା ଗରୁଡଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି। ଗରୁଡ ଆମର ପୂର୍ବଜ, ହେ ବନରାଜମାନେ, ଆମର ବଂଶ ତାଙ୍କଠାରୁ। ଏକ ଦୁଷ୍କର୍ମ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମାଂସାହାରୀ ହେଲୁ, ମୋ ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଏହି ଶତୃତାକୁ ମୁଁ ପ୍ରତିଦାନ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ। ଏଠାରୁ ଠିଆହୋଇ ମୁଁ ରାବଣ ଓ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି; ଆମେ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଗରୁଡ ସମାନ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରୁଛୁ। ଏହି ଭାବେ, ପୋଷଣ, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରକୃତି ଦ୍ୱାରା, ହେ ବନରାଜମାନେ, ଆମେ ସଦା ଶତ ଯୋଜନା ଓ ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖିପାରୁ। ଏହା ଆମ ପ୍ରକୃତି, ଆମର ଜୀବନ ଏମିତି ନିୟତି; ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତ ଗଛମୂଳ ନିକଟରେ ନିଜ ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି। ଏବେ, ଏହି ଲୁଣ ଜଳ ଅଟକାଇଛି—ଏହାକୁ ଅଟକିବା ଉପାୟ ଖୋଜ; ଯଦି ତୁମେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବ, ତେବେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହେବ। ମୁଁ ତୁମକୁ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହେଁ; ମୋ ଭାଇ, ମହାପୁରୁଷ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦାନ କରିବି।" ଏପରି କହି, ସେ ଦୟାଳୁ ବନରାଜମାନେ ସମ୍ପାତିଙ୍କୁ, ଯାହାଙ୍କ ଡେଣ୍ଡା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ନଦୀ-ନାଳାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୁଦ୍ରତୀରକୁ ନେଇଗଲେ ଓ ତାହାଠାରେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିଲେ। ପରେ, ସେମାନେ ପୁନି ସମ୍ପାତିଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରଖି, ତାଙ୍କଠାରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏହିପରେ, ଗୃଧ୍ରରାଜ ସମ୍ପାତିଙ୍କ ଅମୃତସମ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେଠାରେ ଥିବା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କଥା ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜାମ୍ବବାନ୍, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଉଠି ସମ୍ପାତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ସୀତା କେଉଁଠି? କିଏ ଦେଖିଛି? କିଏ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ହରଣ କଲା? ଦୟାକରି ସବୁ କଥା କୁହ, ଆମେ ଅରଣ୍ୟବାସୀଙ୍କ ଦିଗଦର୍ଶକ ହେଉ। ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କ ତୀର ଶକ୍ତିକୁ ଆଲୋଚନା ନକରି କିଏ ରହିପାରିବ? ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତାହା ବଜ୍ରପାତ ସମ ତୀବ୍ର।" ସମ୍ପାତି, ମନ୍ଦ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଭରସା ଦେଇ କହିଲେ—"ଆମେ କିପରି ବୈଦେହୀଙ୍କ ହରଣ ଘଟଣା ଶୁଣିଲି, କିଏ ଏହା ମୋତେ କହିଲେ, ଓ ସୀତା କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଏହି କଥା ଶୁଣ। ମୁଁ ବହୁଦିନ ଧରି ଏହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ରେ ଅଶକ୍ତ ଓ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରହିଛି। ମୋ ପୁଅ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ, ଯିଏ ଉଡ଼ିବା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମୟମତେ ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଚଳାଇଥାଏ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଭୋଗେ ତୀବ୍ର, ନାଗମାନେ କ୍ରୋଧରେ, ପଶୁମାନେ ଭୟରେ; ତେଣୁ ଆମର ଭୋକ ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର। ଏକଦିନ, ଭୋକରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ମୋ ପୁଅ ମାଂସ ଖାଇନଥିବା ବେଳେ ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲା। ସେ, ମୋ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇ, ମୋ ଅନୁମତି ନେଇ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲା—‘ପିତା, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ମାଂସ ଆଶା କରି ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଉଡ଼ି ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରରେ ଅଶ୍ରୟ ନେଲି। ସେଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏକା ରହି ପଥ ଅଟକାଇ ମୁହଁ ବନ୍ଦ କରି ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲି। ଏହି ସମୟରେ, ମୁଁ ଦେଖିଲି—ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, ଉଦୟ ରବି ସମ ତେଜସ୍ୱୀ, ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ ନେଇ ଯାଉଛି; ତାଙ୍କ ଦେହ କାଳା ମସି ଭାଙ୍ଗା ଗଠିକା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ମୁଁ ମନେ ଧାରଣ କରି, ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ମୃଦୁ ଓ ଶିଷ୍ଟ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ପଥ ଚାହିଲି। ପୃଥିବୀରେ କେଉଁଠି ଏମିତି ଅଛି, ଯେ ମିଳନରେ ଆସୁଥିବାକୁ ଆଘାତ କରେ? ନିମ୍ନତମ ମଧ୍ୟ ଏହା କରେନାହିଁ, ତେଣୁ ମୋ ପରି ଜଣେ କିଏ କରିବ?' ‘ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ତେଜରେ ଆକାଶକୁ ବେଗରେ ଚାଲିଗଲେ; ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲି। ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଲେ—"ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସୀତା ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ସେ କିପରି ତାଙ୍କ ସ୍୵ାମୀଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ଯାଉଛନ୍ତି।" ଏହିଭଳି ଦିବ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ମୋତେ ଯେଉଁପରି କହିଲେ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଜାଣିଲି ଯେ ରାବଣ, ରାକ୍ଷସରାଜ, ଏହି କାମ କରିଛି। ମୁଁ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି—ଅଳଂକାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ବିହୀନ, ଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ। ତାଙ୍କ କେଶ ବିଖୁଳା, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ନାମ ଦେଖି କାନ୍ଦୁଥିଲେ—ଏହି ହେଉଛି ଏହି ଅବଧି, ଯାହା କଥା କୁଶଳ କଥନଶିଳ୍ପୀମାନେ କହିଛନ୍ତି।' ‘ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏହି କଥା କହିଲେ; ତଥାପି, ମୁଁ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନ ହେଲି। କାରଣ, ଡେଣ୍ଡା ନଥିବା ଏକ ପକ୍ଷୀ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ? ତଥାପି, ମୋର ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ଅଛି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ କିଛି କରିବି। ‘ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ, ତୁମେ ଶୂରବୀର, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଯଥାସମ୍ଭବ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଯେଉଁ କାମ ରାମଙ୍କର, ସେମାନେ ମୋର ମଧ୍ୟ; ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବିବେକୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୃଢ଼ସଂକଳ୍ପ। ବନରାଜଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଜୟ; ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀର ଗରୁଡ ପଙ୍ଖ ଯୁକ୍ତ, ସେଗୁଡିକ ସଜା ଅଛି। ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକର ଅସ୍ତ୍ରକୁ ବନ୍ଧି ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ଏବେ ଅଧିକ ବିଳମ୍ବ ନ କର; ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କର, କାରଣ ତୁମେ ଯେପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତି ନାହିଁ।" ଏହିପରି ଗୃଧ୍ରରାଜ ସମ୍ପାତିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ସୂଚନା ଶୁଣି, ବନରାଜମାନେ ଆଶା ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ଆଶା ନେଲେ।