ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦ୍ୱୀପ ଅଛି, ଯାହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଲଙ୍କାନଗରୀ ଅଛି। ଏହି ନଗରୀର ଦ୍ୱାର ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାରେ ତିଆରି, ଉଚ୍ଚ ସୁନାର ମଞ୍ଚ ଓ ଚମକୁଥିବା ସୁନାର ମହଲ୍ଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। ସୂର୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରାଚୀର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ଏହି ନଗରୀ ମଧ୍ୟରେ, ରବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ, ରେଶମ ପିନ୍ଧିଥିବା ବୈଦେହୀ ଅଟକାଇ ରଖାଯାଇଛନ୍ତି। ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ କଠୋର ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ତୁମେ ଯଦି ସମୁଦ୍ର ପାର୍କରି ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିବ, ତେବେ ଲଙ୍କାରେ ରବଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ସମ୍ପନ୍ନ କର; ଏହି ଦିଗରେ ମାନବ ଭଳି ମନ୍ଦିର ନୁହେଁ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦିଆ ଅନେକ ପଥ ଅଛି। ପ୍ରଥମ ପଥ ହେଉଛି କୁଳିଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାନ ଖାଉଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପଥ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପଥ ହେଉଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଗଛ ଫଳ ଖାଉଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ; ତୃତୀୟ ପଥ ଭାସାମାନେ ଚାଲନ୍ତି, ଚତୁର୍ଥ କ୍ରଉଞ୍ଚ ଓ କୁରରାମାନେ। ପଞ୍ଚମ ପଥ ଶ୍ୟେନ ଓ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଚାଲନ୍ତି—ଏହିମାନେ ଶକ୍ତି, ତେଜ, ରୂପ ଓ ଯୁବତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଷଷ୍ଠ ପଥ ହଁସ ଓ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତି। ଆମେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ବଂଶଜ, ମହାବୀର ବନରାଜୀ। ଏକ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମାଂସାହାରୀ ହେଲୁ, ଏହା ମୋ ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଶତ୍ରୁତା; ମୁଁ ଏହି ଋଣ ଶୋଧିବାକୁ ଚାହେଁ। ଏଠାରୁ ମୁଁ ରବଣ ଓ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି; ଆମର ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶକ୍ତି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପରି। ଆମର ପୋଷଣ, ତେଜ ଓ ସ୍ଵଭାବ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଶତ ଯୋଜନ ଓ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂର ଦେଖିପାରିବା; ଏହା ଆମର ପ୍ରାକୃତିକ ଧର୍ମ। ବନରାଜୀମାନେ ଗଛ ମୂଳରେ ଅପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି। ଏବେ ଏହି ଲବଣ ଜଳ ଅଟକାକୁ କ୍ରମ କର; ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରି ଫେରିଆସିବ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ନେଇଯିବି, ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ; ମୁଁ ମୋ ଭାଇ, ସ୍ଵର୍ଗଗତ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଦାନ କରିବି। ପରେ, ମହାବଳୀ ବନରାଜୀମାନେ ଜଳଧି ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସମ୍ପାତିଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ, ଯାହାଙ୍କ ପଖ ପୁଡ଼ିଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରଖି ଫେରି ଆସି, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଆବଶ୍ୟକ ତଥ୍ୟ ମିଳିଥିଲା। ଏହିପରେ, ଗୃଧ୍ରରାଜଙ୍କ ଅମୃତ ମିଶ୍ରିତ କଥା ଶୁଣି, ସେଠାରେ ଥିବା ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଜାମ୍ବବାନ୍, ବନରାଜୀମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗେ ନେଇ ଉଠି, ସମ୍ପାତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ସୀତା କେଉଁଠି? କିଏ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି? କିଏ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ହରଣ କରିଛି? ସବୁ କଥା ଆମକୁ କୁହ, ଆମକୁ ଦିଗ୍ଦର୍ଶନ କର।" "ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କ ବାଣର ପ୍ରଭାବ କିଏ ଅନୁଭବ କରୁନାହାନ୍ତି? ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହେଉଥିବା ବଜ୍ର ଭଳି ବାଣ କିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିପାରିବ?"—ଏହିପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୃଢ଼ ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ପାତି ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ। "ମୋ ଶୁଣ, କିପରି ମୁଁ ବୈଦେହୀଙ୍କ ହରଣ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲି, କିଏ ଏହି ଖବର ଦେଇଥିଲେ, ଓ ତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଦେଖିଥିଲି। ମୁଁ ବହୁଦିନ ଧରି ଏହି ପର୍ବତ ଦୁର୍ଗରେ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅଶକ୍ତ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲି। ମୋ ପୁଅ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ, ଉଡ଼ିବାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମୟରେ ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଇଚ୍ଛାରେ ତୀବ୍ର, ସର୍ପମାନେ କ୍ରୋଧରେ ତୀବ୍ର, ପଶୁମାନେ ଭୟରେ ତୀବ୍ର; ଏହିପରି ଆମର ଭୂଖ ତୀବ୍ର। ଏକଦିନ, ଭୂଖା ଓ ଖାଦ୍ୟ ଆଶାରେ ମୋ ପୁଅ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉନଥିବାରେ ବିଷଣ୍ଣ ଥିଲେ, ମୋ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇ, ଅନୁମତି ପାଇ ଏହି ଶତ୍ୟ କଥା କହିଥିଲେ: 'ପିତା, ସମୟରେ ମାଂସ ଆଶାରେ ମୁଁ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମେ ଉଡ଼ି ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲି। ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ହଜାର ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଁ ଏକା ତାଙ୍କ ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ କଲି, ମୁଁ ନିରବ ଓ ମୁଁଦ ମୁଁହରେ ଥିଲି। ଏଠାରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ ପୁରୁଷ, ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ, ଗୋଦୂଳି ଭଳି ଏକ ମହିଳାଙ୍କୁ କାନ୍ଧରେ ନେଇ ଯାଉଥିଲେ, ଏକ ଭଙ୍ଗୁର କାଳିଆ ଅଞ୍ଜନ ପିଣ୍ଡ ସଦୃଶ। ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ ଶାନ୍ତ ଓ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ଆହାର ପାଇଁ ରାସ୍ତା ମାଗିଲି। ପୃଥିବୀରେ କେହି ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଆସିଥିବାକୁ ଆଘାତ କରେନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ ମୋ ପରି କିଏ କରିବ?' ସେ ପରେ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ବିପୁଳ ବେଗରେ ଯାଇଗଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲି। ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଲେ, 'ସୀତା ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ସେ କିପରି ତାଙ୍କ ସ୍୵ାମୀଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିରାପଦ ଅଛନ୍ତି।' ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମୋତେ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରବଣ ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ରେଶମ ହୀନ, ଦୁଃଖରେ ଦଳିତ। ତାଙ୍କ କେଶ ବିଖରା, ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ 'ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ' ନାମ ଚିତ୍କାର ହେଉଥିଲା। ଏହିଠାରେ ଯେତେବେଳେ ଯାଇଥିଲି, ତାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାକ୍ କୁଶଳମାନେ ମୋତେ କୁହିଥିଲେ।" ଏହିପରି ସମ୍ପାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣି, ବନରାଜୀମାନେ ସ୍ନେହ ଓ ଆଶାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।