ଯେତେବେଳେ ରାମଙ୍କର ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଜନସ୍ଥାନରୁ ରାବଣ ଜୋରକରି ଚୋରି କରି ନେଇଯାଇଥିଲେ, ରାମଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ମିତ୍ର ଏବଂ ଗୃଧ୍ରରାଜ ଜଟାୟୁ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଥିଲେ। ଜଟାୟୁ, ଯେଉଁଠି ସୀତା, ଭିଦେହନନ୍ଦନୀ, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ରାବଣଙ୍କ ରଥକୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରି, ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ରଖି, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି, ନିଜ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ। ଏଭଳି, ଗୃଧ୍ରରାଜ ଜଟାୟୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ ହେଲେ; ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ତାପରେ, ରାମ ମୋର ଚାଚା ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ମିତ୍ରତା ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସୁଗ୍ରୀବ ଏକ ମହାତ୍ମା, ଯିଏ ମୋର ପିତାଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ମୋର ପିତା ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ରଖିଥିଲେ; ତାହାପରେ, ରାମ ଭାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କଲେ। ଏଭଳି, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ, ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କର ନାୟକ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଆମେ ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରେଷିତ ହୋଇଲୁ। ଏଭଳି, ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆମେ ସମସ୍ତଠାରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିଲୁ; କିନ୍ତୁ ରାତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଦେଖିବା ପରି, ଆମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ଆମେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଖୋଜିଲୁ, କିନ୍ତୁ ଅଜାଣାରେ ଭୂମିରେ ଖୋଲିଥିବା ଏକ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲୁ। ମାୟାଙ୍କ ମାୟାଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଏହି ଗୁହାରେ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଇ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ମାସ ଶେଷ ହୋଇଗଲା। ଆମେ ସମସ୍ତେ, ବାନରରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଭୟରେ ଉପବାସ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଲୁ। ଯଦି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ରୁଷ୍ଟ ହେଇଯାନ୍ତି, ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ତେବେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନର ଆଶା ରହିବ ନାହିଁ। ଏହି କଥାବଳୀ ଶୁଣିବା ପରେ, ବାନରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନର ଆଶା ଛାଡ଼ି ଦୁଃଖରେ ଉପବାସ କରୁଥିଲେ, ଗୃଧ୍ର ସମ୍ପାତି ତାଙ୍କୁ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁ ଏବଂ ଗଂଭୀର କଣ୍ଠରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସମ୍ପାତି କହିଲେ, "ମୋର ଛୋଟ ଭାଇ ଜଟାୟୁ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ କହିଛ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଛି। ବୟସ ଏବଂ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଅଶକ୍ତ ହୋଇ, ଏହି ଦୁଃଖ ଶୁଣିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲି, କିନ୍ତୁ ଆଜି ମୋରେ ଶକ୍ତି ନାହିଁ ଯେ ଭାଇର ଶତ୍ରୁତାକୁ ଶୋଧ କରିପାରିବି।" "ଏକ ସମୟରେ, ବୃତ୍ର ବଧ ପରେ, ଆମେ ଦୁଇ ଭାଇ ଜିତିବା ଆଶାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିରଣମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲୁ। ଆମେ ଆକାଶର ପଥକୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆବରଣ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲୁ; କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଜଟାୟୁ କିରଣରେ ଦଗ୍ଧ ହେଇବାରେ ଲାଗିଲେ। ମୁଁ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆଶ୍ରୟ ଦେବାକୁ ନିଜ ପକ୍ଷ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଆଡ଼ା କଲି। ମୋର ପକ୍ଷ ଦଗ୍ଧ ହେଲା, ମୁଁ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ ପଡ଼ିଲି; ଏଠି ବସି, ଭାଇଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏଯାଁ ଖବର ଆସିନାହିଁ।" ସମ୍ପାତିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗଦ ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜକୁମାର ଉତ୍ତର କଲେ, "ଯଦି ଆପଣ ଜଟାୟୁଙ୍କ ଭାଇ ବିଷୟରେ ମୋର କଥା ଶୁଣିଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣ ଜାଣିଥିବା ରାକ୍ଷସର ନିବାସ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।" ସେଉଁଠି ଶକ୍ତିହୀନ ରାବଣ, ଯେଉଁଠି ନିକଟ କିମ୍ବା ଦୂର, ଆପଣ ଜାଣିଥିଲେ କହନ୍ତୁ। ତାପରେ, ଜଟାୟୁଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଭାଇ ସମ୍ପାତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି, ବାନରମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବା ପରି କଥା କହିଲେ, "ମୁଁ ଏକ ପକ୍ଷ ଦଗ୍ଧ ଗୃଧ୍ର, ଶକ୍ତି ହାରାଇଛି, ବାନରମାନେ; ତଥାପି କଥା ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି।" ସମ୍ପାତି କହିଲେ, "ମୁଁ ବରୁଣର ଲୋକ ଜାଣିଛି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ପଦ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଛି; ଦେବ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅମୃତ ମଥନ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଛି। ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ତାହା ପ୍ରଥମେ ମୋର ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ବୟସରେ ଶକ୍ତି ହରାଇଛି, ଜୀବନ ଶକ୍ତି ଅତି କମ।" "ଏକ ଯୁବତୀ, ଶୋଭାମୟ ଆକୃତି ଏବଂ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତ, ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୋରି ନେଇଯାଉଥିବା ଦେଖିଛି। ସେ 'ରାମ! ରାମ!' ଏବଂ 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ—ସେ ଦୀପ୍ତିମୟ ଯୁବତୀ, ନିଜ ଅଳଙ୍କାର ଛାଡ଼ି, ଶରୀର କମ୍ପି କରୁଥିଲେ। ସେ ଚମକୁଥିବା ମୂଁ ରେଶମ ରବିର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପ୍ରଭା କରୁଥିବା ପରି, ଏହି ଅନ୍ଧକାର ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ମେଘରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚମକୁଥିଲେ।" "ମୁଁ ଭାବୁଛି ସେ ସୀତା, କାରଣ ରାମଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି; ଏବେ ମୋର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହି ରାକ୍ଷସର ନିବାସ ବିବରଣୀ ଦେଉଛି। ରାବଣ, ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଭାଇ, ଲଙ୍କା ନଗରରେ ବସିଛି।" "ଏହି ଦ୍ୱୀପଟି ମହାସାଗର ମଧ୍ୟରେ, ପୂରା ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଉତ୍ତମ ଲଙ୍କା ନଗର ଅଛି। ଏହା ଜାମ୍ବୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଦ୍ୱାର, ଶୋଭାମୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଚ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମହଲରେ ସୁସଜ୍ଜିତ। ଏହା ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରାଚୀରରେ ଘିରା, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି; ଏଠି ସୀତା, ବିଦେହୀ, ରେଶମ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଦୁଃଖରେ ବସିଛନ୍ତି।" "ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ, ଦୂତୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ଜନକନନ୍ଦନୀ, ମୈଥିଳୀ, ଏଠି ଦେଖି ପାରିବେ। ଲଙ୍କା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ; ସାଗରର ଶେଷରେ, ପୂରା ଶତ ଯୋଜନ ପାର କରି, ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଆସିଲେ, ତୁମେ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ; ଏଠି ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଅତି ଆବଶ୍ୟକ ଭାବେ ଆଗକୁ ବଢ଼, ବାନରମାନେ।" "ମୁଁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ଯିବା ପରେ ଫେରିବେ; ପ୍ରଥମ ପଥ କୁଳିଙ୍ଗ ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାନ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଚାଲନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟ ପଥ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଏବଂ ଗଛ ଫଳ ଭୋଜନ କରୁଥିବାମାନେ; ଭାସ ପକ୍ଷୀ ତୃତୀୟ ପଥ ନେଇଥିବା, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଏବଂ କୁରର ଚତୁର୍ଥ ପଥ ନେଇଥିବା।