ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନି, ଧର୍ମର ପଥରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାକ୍ଷସ ରାବଣ, ଜନସ୍ଥାନରୁ ଶକ୍ତିବଳେ ସୀତାଙ୍କୁ ଚୁରିକରି ନେଇଗଲା। ରାମଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ମିତ୍ର, ଗୃଧ୍ରରାଜ ଜଟାୟୁ, ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖିଲେ। ସେ ଆକାଶରେ ରାବଣଙ୍କ ଗାଡ଼ିକୁ ଭଙ୍ଗ କରି, ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଭଲେଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଅତି ଜରା ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ରାବଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳିଦାନ ଦେଲେ। ଏଭଳି ଶୂରବୀର ଜଟାୟୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ ରାମ, ମୋର ମାମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା କଲେ। ତିନି ମୋର ପିତାଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ମୋର ପିତା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ସହ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପରେ ରାମ ଭଲି କରି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ। ଏପରି ଭାବେ ସୁଗ୍ରୀବ ରାଜ୍ୟରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହେଲେ ଓ ମାନ୍ଦ୍ରିଲ୍ୟ ମୁଖ୍ୟମାନେ ଆମକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆମେ ସବୁଠାରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିଲୁ, କିନ୍ତୁ ରାତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଦେଖିପାରିବା ଯେପରି, ସେଉଁଠି ଆମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଆମେ ଖୋଜିଖୋଜି ଅଜଣା ଭୂମିକୁ ଚିରି ଏକ ମାୟାମୟ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲୁ। ଏଠାରେ ରାଜାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାସ ସମୟ ଶେଷ ହେଲା। ଆମେ ସମସ୍ତେ ମାନ୍ଦ୍ରିଲ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଭୟରେ ଉପବାସ କରିଥିଲୁ। ଯଦି କାକୁତ୍ସ୍ଥ (ରାମ) କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେବେ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ତେବେ ଏଠାରେ ଆସିଥିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନର ଆଶା ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦୁଃଖିତ କଥା ଶୁଣି, ମାନ୍ଦ୍ରିଲ୍ୟମାନେ ଆଶା ହାରାଇଥିବାବେଳେ, ଏକ ଗୃଧ୍ର ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ— "ମୋ ଛୋଟ ଭାଇ ଜଟାୟୁ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେବାକୁ କହିଲ, ସେ ମୋ ଭାଇ। ବୟସ ଓ ପଖ ହାରାଇ ଯିବା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହା ଶୁଣି ମାତ୍ର ଦୁଃଖ ସହିଲି, କାରଣ ଆଜି ମୋର ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ଭାଇଙ୍କ ଶତ୍ରୁତାକୁ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ।" "ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ବୃତ୍ରବଧ ପରେ, ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ବିଜୟ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ତେଜଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଲୁ। ଆମେ ଆକାଶର ପଥ ଆବରଣ କରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଉଡିଲୁ, କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଂଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଜଟାୟୁ ଦୁର୍ବଳ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ। ମୁଁ ଭାଇଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଖ ଫିଲାଇଲି, ତେଣୁ ମୋର ପଖ ଜଳିଗଲା ଓ ମୁଁ ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ପଡ଼ିଲି। ଏଠାରେ ରହି, ମୁଁ ଭାଇଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କିଛି ଖବର ଜାଣିପାରିନି।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଜଟାୟୁଙ୍କ ଭାଇ ସମ୍ପାତିଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗଦ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଯଦି ଆପଣ ଜଣାନ୍ତି, ରାବଣ ସେଉଁଠି କେଉଁଠି ରହିଛି, ଆମକୁ କହନ୍ତୁ। ଆମେ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" ତାପରେ ଜଟାୟୁଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ସମ୍ପାତି, ନିଜ ଶକ୍ତି ହରାଇ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମାନ୍ଦ୍ରିଲ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ଏକ ପଖ ଜଳିଗଲା ଗୃଧ୍ର, ଶକ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୋର କଥା ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି। ମୁଁ ବରୁଣଙ୍କ ଲୋକ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ପଦକ୍ଷେପ, ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଅମୃତ ମନ୍ଥନ ସମ୍ପର୍କରେ ଜାଣେ। ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ମୋର ଦ୍ୱାରା ହେବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ବୟସ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳତା ମୋର ଶକ୍ତି ହରି ନେଇଛି।" "ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି, ଏକ ଯୁବତୀ, ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଉଥିଲେ। ସେ 'ରାମ! ରାମ!' ଓ 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ!' ବୋଲି କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଆଳଙ୍କାର ଖସାଉଥିଲେ, ଶରୀର କମ୍ପିଥିଲା। ସେ ମୈଥିଲୀ ସୀତା ବୋଲି ମୋର ବିଶ୍ୱାସ। ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ, ରାବଣ କେଉଁଠି ରହିଛନ୍ତି।" "ରାବଣ, ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଭାଇ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦ୍ୱୀପରେ ଥିବା ଲଙ୍କା ନାମକ ସହରରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ଲଙ୍କା, ଯାହା ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମିତ, ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଅଛି। ଏହା ଜମ୍ବୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର, ଶୋଭାମୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଚ ଓ ରତ୍ନ ମନ୍ଦିର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ବଡ଼ ସୁନ୍ଦର ଦେଉଳ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିବା ପରିବେଷ୍ଟିତ। ଏଠାରେ ଦୁଃଖିତ ବୈଦେହୀ, କାଞ୍ଚୀ ଶାଢ଼ି ପିନ୍ଧି, ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ତୁମେ ଏଠାରେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ।" "ଲଙ୍କା, ସମୁଦ୍ର ସବୁପଟେ ରକ୍ଷିତ, ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର, ତୁମେ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ। ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ମାନ୍ଦ୍ରିଲ୍ୟମାନେ।" "ମୋର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିପାରୁଛି, ତୁମେ ଯିବା ପରେ ଆଉ ଫେରିଆସିବ। ପ୍ରଥମ ପଥ କୁଳିଙ୍ଗ ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାନ ଖାଉଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଚାଲନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟ ପଥ ଫଳ ଓ ଦୃଢ଼ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ, ତୃତୀୟ ପଥ ଭାସା ଓ କ୍ରଞ୍ଚ, କୁରରାମାନେ ଚାଲନ୍ତି।" ଏଭଳି ସମ୍ପାତି ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ, ଦୃଢ଼ତା ଓ ଦୟାରେ ମାନ୍ଦ୍ରିଲ୍ୟମାନେ ଆଶା ଦେଇ, ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜରେ ନୂତନ ପଥ ଦେଖାଇଲେ।