ପ୍ରିୟ ଜନମାନ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ଭାବେ ମାନନ୍ତି, ମୁଁ ସେଠି ଏହି ପର୍ବତ ଉପରୁ ତଳକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, କାରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ମୋର ପଖ ଜଳିଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି ମୁଁ ଉଡିପାରୁନି। ଏହି ସମୟରେ, ମନ୍ଦ୍ର ଶୋକାକୁଳ କଣ୍ଠରେ କିଛି କଥା ଶୁଣିବା ସହିତ, ବନର ମାକଡ଼ାମାନେ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ଚିଡ଼ିଆ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରିଲେ, ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସେମାନେ ଭାବିଲେ—'ଏହି ଚିଡ଼ିଆ ଆମକୁ ଖାଇଦେବ।' ମାକଡ଼ାମାନେ ଏହି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ: 'ଯଦି ଆମେ ଏଠାରେ ଉପବାସ କରୁଥିବା ବେଳେ ଏହି ଚିଡ଼ିଆ ଆମକୁ ଖାଏନାହିଁ, ତେବେ ଆମର କାମ ସଫଳ ହେବ ଏବଂ ଆମେ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ପାଇବା।' ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତ ବନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଏକ ମତ ନେଲେ। ଏବେ ଅଙ୍ଗଦ ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ତଳକୁ ଅସି, ସେଇ ଚିଡ଼ିଆକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ: 'ଓ ଚିଡ଼ିଆ, ମୋର ପୂର୍ବଜ ରିକ୍ଷରାଜ ନାମକ ଏକ ପ୍ରବଳ ବନରାଜା ଥିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବାଲି ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରବଳ। ବାଲି, ମୋର ପିତା, ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ଜଗତର ରାଜା, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହାରଥୀ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପତ୍ନୀ ସୀତା ଥିଲେ, ସେମାନେ ପିତୃବଚନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ଜନସ୍ଥାନରୁ ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ କଲେ। ରାମଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ଜଟାୟୁ ନାମକ ଗୃଧ୍ରରାଜ ଥିଲେ।' 'ସେଇ ଜଟାୟୁ ଆକାଶରେ ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ହରଣ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ରଥ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ସୀତାଙ୍କୁ ତଳେ ରଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ବୟସ୍କ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ରାବଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେଲେ। ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଟାୟୁ ହତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।' 'ତାପରେ ରାମ ମୋର ଚାଚା ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ମିତ୍ରତା କଲେ, ଯିଏ ମୋର ପିତାଙ୍କୁ ହତ କରିଥିଲେ। ମୋର ପିତା ବାଲି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ବନ୍ଦି କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ରାମ ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ସୁଗ୍ରୀବ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ ଏବଂ ଆମ ବନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପ୍ରେଷିତ ହେଲୁ।' 'ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆମେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସନ୍ଧାନ କଲୁ, କିନ୍ତୁ ରାତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଦେଖିପାରାଯିବ ନାହିଁ, ସେପରି ଆମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିପାରିଲୁ ନାହିଁ। ଆମେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ଭଲଭାବେ ତଲାଶ କଲୁ, କିନ୍ତୁ ଅଜାଣାରେ ପୃଥିବୀରେ ଖୋଲା ଏକ ଗୁହା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲୁ। ସେଇ ମାୟାମୟ ଗୁହା ଭିତରେ ରାଜା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାସ ଅତିତ ହେଲା। ଆମେ ସମସ୍ତେ ବନ୍ଦର ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ସମୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଦେଲୁ, ଭୟରେ ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କରିଛୁ।' 'ଯଦି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କ୍ରୋଧିତ ହେବେ, ତେବେ ଆମେ ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଛୁ, ସେମାନେ ଆମ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବାର ଆଶା ରହିବ ନାହିଁ।' ଏଭଳି ଆଶାହୀନ ମାକଡ଼ାମାନେ ଦୁଃଖରେ ଚିଡ଼ିଆକୁ କଥା କହିଲେ। ତେବେ ସେଇ ଚିଡ଼ିଆ, ନୟନରେ ଅଶ୍ରୁ ନେଇ, ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—'ମୋର ଛୋଟ ଭାଇ ଜଟାୟୁ, ଯେଉଁଥିକି ତୁମେ କହିଲେ ଯେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ ମୋର ପ୍ରିୟ ଭାଇ। ବୟସ ଓ ପଖ ହରାଇବାରୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତା ନିବାରଣ କରିପାରିଲି ନାହିଁ, ଏବଂ ଏଠି ରହିଛି।' 'ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ବଡ଼ ଉଦ୍ୟମରେ ଯେତେବେଳେ ବୃତ୍ରାସୁର ବଧ ହେଲେ, ଆମେ ଦୁଇ ଭାଇ ବିଜୟ ଆଶାରେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆସିଲୁ। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଲୁ, ଜଟାୟୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ଅସହ୍ୟ ହେଲେ। ମୁଁ ଭାଇ ପ୍ରେମରେ ତାଙ୍କୁ ମୋର ପଖ ଦେଇ ଆଡକଲି, ତେବେ ମୋର ପଖ ଜଳିଗଲା ଏବଂ ମୁଁ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ପଡ଼ିଲି। ଏଠି ରହି ମୁଁ ମୋର ଭାଇଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ଖବର ଜାଣିପାରିଲି ନାହିଁ।' ଏହିପରି ଚିଡ଼ିଆ ସମ୍ପାତି ତାଙ୍କ ଭାଇ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି କହିଲେ। ତେବେ ଅଙ୍ଗଦ ବିବେକପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—'ଯଦି ଆପଣ ଜଟାୟୁଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆମ କଥା ଶୁଣିଛନ୍ତି, ତେବେ ରାକ୍ଷସ ରାବଣ କେଉଁଠି ବସିଛନ୍ତି ଜାଣିଲେ, ଦୟାକରି ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।' ତେବେ ସମ୍ପାତି ସ୍ନେହ ଓ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି, ମାକଡ଼ାମାନେ ଉପରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ କହିଲେ—'ମୋର ପଖ ଜଳିଯାଇଛି, ଶକ୍ତି ନାସ୍ତ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଜ୍ଞାନରେ ରାମଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି। ମୁଁ ବରୁଣଙ୍କର ଲୋକ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ଡଗ, ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ଅମୃତ ମନ୍ଥନ ସବୁ ଜାଣେ। ରାମଙ୍କ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ୍, ତାହା ପ୍ରଥମେ ମୋର ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ; କିନ୍ତୁ ବୟସ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳତା ମୋ ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ କରିଛି।' 'ମୁଁ ଦେଖିଛି, ଏକ ଯୁବତୀ ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରି, ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ହରଣ ହେଉଥିଲେ, ସେ ଆକାଶରେ "ରାମ! ରାମ!" ଏବଂ "ଲକ୍ଷ୍ମଣ!" ବୋଲି କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଆଭା ଓ ପତିତ ଆଳଙ୍କାର ଦେଖି ମୁଁ ବୁଝିଲି ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ସୀତା। ସେଇ ରାକ୍ଷସ ରାବଣ ରହୁଥିବା ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ମୋର କଥା ଶୁଣ।