ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଘେରି ରଖି, ସମସ୍ତ ବନରାଜ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସଂକଳ୍ପ କଲେ—ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ ରହିବେ। ବାଲିପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ କଥାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବୁଝି, ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଦିଗ କୁ ମୁହଁ କରି, ନଦୀ କୂଳରେ ଦର୍ଭା ଘାସ ଉପରେ ବସି, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଇ, ସେମାନେ କହିଲେ, "ଏହି ଉଚିତ," ଏବଂ ରାମଙ୍କର ବନବାସ, ଦଶରଥଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ, ଜନସ୍ଥାନର ନିଘାତ, ଜଟାୟୁଙ୍କ ବଧ, ସୀତାଙ୍କ ହରଣ, ବାଲିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ କ୍ରୋଧର ଭୟ ସ୍ମରଣ କରିଲେ। ପାହାଡ଼ ମତିରେ ଏତେ ବନରାଜ ଶୟାନ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ଦୁଃଖର ରୋଦନରେ ପାହାଡ଼ ଗଞ୍ଜି ଉଠିଲା, ମଣେ ହେଲା ମেঘ ଗର୍ଜନ ହେଉଛି। ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟରେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଏକ ଗୁହାରୁ ଜଣେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୃଧ୍ର, ଜଟାୟୁଙ୍କ ଭାଇ ସମ୍ପାତି, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ସେ ବନରାଜମାନେ ବସିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଏହି ସଂସାରରେ ଭାଗ୍ୟ ନିଜ ନିୟମରେ ଚାଲିଥାଏ, ଦେଖ, ଏହି ମୃତ ବନରାଜମାନେ ଏବେ ମୋ ପାଖକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଆସିଛନ୍ତି।" ସମ୍ପାତି ଅପେକ୍ଷା କଲେ, "ମୁଁ ଏବେ ଏହି ବନରାଜମାନେ ମୃତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହାକୁ ଏକ ପରେ ଏକ ଖାଇବି।" ଗୃଧ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗଦ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦେଖ, ସୀତାଙ୍କ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁଦେବ ଯମ ନିଜେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ରାମଙ୍କ କାମ ସଫଳ ହେଲା ନାହିଁ, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେଲା ନାହିଁ, ଏମିତି ଅପରିକଳ୍ପିତ ବିପଦ ଆମେ ଜାଣିନଥିବା ବେଳେ ଆସିଛି।" "ଜଟାୟୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମରେ ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ, ଏହି କଥା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ପ୍ରେମ ଓ ଦୟାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାମ କରନ୍ତି। ଜଟାୟୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଥିଲେ, ସେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାମ କଲେ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ ଏଉଁ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛୁ। ଆମେ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ, ମୈଥିଳୀ ଆମକୁ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଜଟାୟୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କାରଣ ସେ ରାବଣଙ୍କ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଜଟାୟୁ ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ବିନାଶ, ସୀତାଙ୍କ ହରଣ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଛୁ। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ବନବାସ କରିଥିଲେ, ବାଲିଙ୍କୁ ରାଘବଙ୍କ ତୀରରେ ବଧ କଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ରାମଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ କୈକେୟୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବରଦାନରେ ଏହି ବିପର୍ୟୟ ଆସିଛି।" ଏହି ଦୁଃଖର କଥା କହି, ମୃତ୍ୟୁ ଶୟାନ ବନରାଜମାନେ ଦେଖି, ସେଇ ବଡ଼ ମନ ବିଶିଷ୍ଟ ସମ୍ପାତି ଦୁଃଖରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, "ଏହି କି ଯିଏ ମୋ ଭାଇ ଜଟାୟୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ କଥା କହୁଛି, ଯିଏ ମୋ ସ୍ନେହରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ମୋ ହୃଦୟ କାପୁଛି? ଜନସ୍ଥାନରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ଗୃଧ୍ର ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା? ଏତେ ଦିନ ପରେ ଏବେ ମୋ ଭାଇର ନାମ ଶୁଣିଲି। ତୁମେ ମୋତେ ଏହି ପାହାଡ଼ରୁ ତଳକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ମୋ ପଖ ରବିକିରଣରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଛି, ମୁଁ ଉଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ। ଏତେ ଦିନ ପରେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୋ ମନ ତୃପ୍ତି ପାଇଛି, ମୁଁ ଜଟାୟୁଙ୍କ ବିନାଶ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଜଟାୟୁ ଜନସ୍ଥାନରେ ବସୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସ୍ନେହୀ ଦଶରଥ କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ଯାହା ପାଇଁ ରାମ, ବଡ଼ପୁଆ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସେ ଏତେ ମୂଲ୍ୟବାନ—ମୁଁ ଏହି ସବୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" ସମ୍ପାତିଙ୍କ ଦୁଃଖଭରା କଥା ଶୁଣି, ବନରାଜମାନେ ତାଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ଦେଖି ଶଙ୍କା କଲେ, ଭାବିଲେ—"ସେ ଆମକୁ ଖାଇଦେବେ। ଯଦି ଆମେ ଏଠାରେ ଉପବାସ ରହିଲେ ଏବଂ ସେ ଆମକୁ ଖାଉନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଆମର କାମ ସଫଳ ହେବ।" ଏପରେ ସମସ୍ତ ବନରାଜ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ତାପରେ ଅଙ୍ଗଦ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ତଳକୁ ଅସି, ସମ୍ପାତିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ, "ମୋ ପୂର୍ବଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜ ରିକ୍ଷରାଜ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ନ୍ୟାୟବାନ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବାଲି, ଯାହାଁ ବାଲି ମୋ ପିତା ଅଟୁଟ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ରାଜା, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶଧରୀ, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା, ତିନିଏ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ଜନସ୍ଥାନରୁ ଶକ୍ତିବଳେ ହରଣ କଲେ। ରାମଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସ୍ନେହୀ, ଗୃଧ୍ରରାଜ ଜଟାୟୁ ଥିଲେ।" ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଓ ବିସ୍ମୟର ମଧ୍ୟରେ, ବନରାଜମାନେ ଓ ସମ୍ପାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରେମ, ବିରହ, ଓ ଧର୍ମର ଗଭୀର ଅନୁଭୂତି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।