ବନରେ ବସିଥିବା ବାନରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଆଖିରୁ ତାତି ତାତି ପାଣିର ଲୁହ ଝରାଇଲେ। କେହି କେହି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଲେ, କେହି କେହି ଭଲିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଭଲିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ବାନର, ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ନଦୀ କୂଳରେ ଦର୍ଭା ଉପରେ ବସି ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ। ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆଶା କରି, ସେମାନେ କହିଲେ, "ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚିତ," ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଅରଣ୍ୟବାସ, ଦଶରଥଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ସେମାନେ ଜନସ୍ଥାନର ହତ୍ୟା, ଜଟାୟୁଙ୍କ ବଧ, ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣ, ବାଲିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ବାନରମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବାର କଥା ମନେ ପକାଇଲେ। ପାହାଡ଼ ମାଥା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବହୁ ବାନର ଭୂମିରେ ଲୁଟି ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ରୋଦନରେ ପାହାଡ଼ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା, ଯେପରି ମେଘ ଗର୍ଜନରେ ଆକାଶ ଗୁଞ୍ଜିଉଠେ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏକ ଶକୁନି, ଯାହା ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ବିଶିଷ୍ଟ, ଜଟାୟୁଙ୍କ ଭାଇ ସମ୍ପାତି, ବିନ୍ଧ୍ୟା ପାହାଡ଼ର ଏକ ଗୁହାରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ। ସେ ବାନରମାନେ ବସିଥିବା ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଏହି ସଂସାରରେ ଭାଗ୍ୟ ନିଜ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଚଳାଇଥାଏ; ଏହି ଖାଦ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଆସିଛି।" ସେ ଆହୁରି କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ମୃତ ବାନରମାନେକୁ ଏକ ଏକ କରି ଖାଇବି।" ଏହି ଶକୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଅଙ୍ଗଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦେଖ, ସୀତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ, ମୃତ୍ୟୁଦେବତା ଯମ ସ୍ୱୟଂ ବାନରମାନେଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇନାହିଁ, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ ହୋଇନାହିଁ, ଏମିତି ଅପରିକଳ୍ପିତ ବିପଦ ଆମେ ଅଜଣାରେ ଆସି ପଡ଼ିଛି।" ଅଙ୍ଗଦ କହିଲେ, "ବୈଦେହୀ ପ୍ରତି ପ୍ରେମରେ ଜଟାୟୁ ରାଜା କର୍ମ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲୁ, ସେହି ସବୁ ଏଠି କହିଦେଲି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ, ପଶୁ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ମଧ୍ୟ, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଦେଇଥାଏ। ଏହିପରି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମ ଓ କରୁଣାରେ ବନ୍ଧି, ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛୁ; ସେଇପାଇଁ ସେବା ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଧର୍ମଜ୍ଞ ଜଟାୟୁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ଆମେ ମଧ୍ୟ ରାଘବଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଛୁ।" ଅଙ୍ଗଦ ଆଉ କହିଲେ, "ଆମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ, ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଜଟାୟୁ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କାରଣ ସେ ରାବଣଙ୍କ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହୋଇ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଜଟାୟୁ ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ବିନାଶ, ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣ, ଏହି ସବୁ ଦେଖି ବାନରମାନେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅରଣ୍ୟବାସ, ବାଲିଙ୍କୁ ରାଘବଙ୍କ ବାଣରେ ବଧ, ରାମଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବିନାଶ, କୈକେୟୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବରଦାନର ଦୁଷ୍ପ୍ରଭାବ—ଏହି ସବୁ ମନେ ପକାଇ ଅଙ୍ଗଦ ଦୁଃଖର ଶବ୍ଦ କହିଲେ। ବାନରମାନେ ଭୂମିରେ ଲୁଟି ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ମହାମତି ଶକୁନି ରାଜା ସମ୍ପାତି ଦୁଃଖରେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ଦୟାଭରା କଥା କହିଲେ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚଞ୍ଚୁ, ଉଚ୍ଚ କଣ୍ଠର ଶକୁନି କହିଲେ, "କିଏ ଏହି ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ମୋ ଭାଇ ଜଟାୟୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ଖବର ଦେଉଛି? ସେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ। ଜନସ୍ଥାନରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ଶକୁନିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା? ଏତେ ଦିନ ପରେ ଆଜି ମୋ ଭାଇର ନାମ ଶୁଣିଲି।" ସମ୍ପାତି କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ାରୁ ତୁମେମାନେ ମୋତେ ନେମାନ୍ତୁ। ତୁମେ ଯୁବା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ପ୍ରଶଂସନୀୟ। ଏତେ ଦିନ ପରେ ଏହି ଖବର ଶୁଣି ମୋ ମନ ତୃପ୍ତ ହେଲା; ମୁଁ ମୋ ଭାଇଙ୍କ ବିନାଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୋ ଭାଇ ଜଟାୟୁ ଜନସ୍ଥାନରେ ବସୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମିତ୍ର ଦଶରଥଙ୍କ କେମିତି ଅଛନ୍ତି?" "ଯାହା ପାଇଁ ରାମ, ଜେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ପିତାମାତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସେତେ ମୂଲ୍ୟବାନ—ମୋ ପଙ୍ଖ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ଜଳିଯାଇଛି, ମୁଁ ଉଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହି ପାହାଡ଼ରୁ ତଳକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ।" ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ସମ୍ପାତିଙ୍କ କଣ୍ଠ ଶୁଣି ବନରମୁଖ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ କଥାକୁ ଏବେ ମାନିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସନ୍ଦେହ କରୁଥିଲେ। ବାନରମାନେ ଉପବାସରେ ବସିଥିବାବେଳେ ଶକୁନିକୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଭାବିଲେ, "ଏ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖାଇଦେବ।" ସେମାନେ ଭାବିଲେ, "ଯଦି ଆମେ ଏଠି ଉପବାସ କରି ବସିଥିବାବେଳେ ଏ ଆମକୁ ଖାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ ଏବଂ ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ସଫଳତା ମିଳିବ।" ଏହି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ବନରମୁଖ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ତେବେ ଅଙ୍ଗଦ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ାରୁ ତଳକୁ ଅସି, ସମ୍ପାତିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ପୂର୍ବଜ ଅତି ପ୍ରବଳ ବାନରରାଜ ରିକ୍ଷରାଜ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବାଲି, ଦୁହେଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ବାଲି, ମୋ ପିତା, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଥିଲେ।" "ପୃଥିବୀର ରାଜା, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହାରଥୀ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପତ୍ନୀ ସୀତା, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ।" ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଓ ଆଶାରେ ବାନରମାନେ, ଶକୁନି ସମ୍ପାତି ସହ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାରେ ଏକାଠି ହେଲେ, ଏବଂ ରାମ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ନୂତନ ଆଶା ଜନ୍ମ ନେଲା।