ଅଙ୍ଗଦ ଦୁଃଖରେ ଅତିଭୂତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଏକ ପାପୀ, କୃତଘ୍ନ, ଭୁଲିଯିବା ଓ ଅସ୍ଥିର ମନର ଲୋକକୁ କିଏ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବ? ବିଶେଷକରି ମହାନ ବଂଶର ଲୋକମାନେ କେବେ ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିନଥାନ୍ତି। ପୁଅ ନିଜେ ଗୁଣୀ ହେଉ କି ନ ହେଉ, ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ ହେବା ଉଚିତ; ମୁଁ ଶତ୍ରୁ ବଂଶର ଜନ୍ମା, ସେଥିରେ ସୁଗ୍ରୀବ କିପରି ମୋତେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଦେବେ? ମୋର ପରାମର୍ଶ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି, ମୁଁ ଭୁଲ କରିଛି, ମୋର ଶକ୍ତି ବି ଭାଗ ହୋଇଯାଇଛି, ଏପରି ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ କିପରି କିଷ୍କିନ୍ଧ୍ୟାରେ ବଞ୍ଚିପାରିବି? ସୁଗ୍ରୀବ କ୍ରୂର, ଧୂର୍ତ୍ତ ଓ ନିର୍ଦୟ, ରାଜ୍ୟ ଲାଗି ମୋତେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଶାସ୍ତି ଓ ବନ୍ଧନ ଦେଇପାରେ। ମୋ ପାଇଁ କାରାବାସ ଓ ଅପମାନ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସରୁ ବି ଭୟଙ୍କର। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ, ତୁମେମାନେ ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ। ମୁଁ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି, ମୁଁ ସହରକୁ ଯିବିନି; ଏଠାରେ ଉପବାସ କରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବି, କାରଣ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କର କୁଶଳକୁ ମୋର ପକ୍ଷରୁ ଅଭିବାଦନ ଦେଅ; ଏହିପରି ଭାବେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଭିବାଦନ କର। ମୋର ଭାଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ, ମନ୍ଦମୁକୁତ ମାତୃକୁ ଓ ରୁମାକୁ ମଧ୍ୟ ମୋର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ କୁଶଳବାର୍ତ୍ତା ପହଞ୍ଚାଇଦେଅ। ମୋର ମାତା ତାରାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଅ, ସେ ସ୍ୱଭାବରେ ପୁଅ ପ୍ରେମିକା, କରୁଣାମୟୀ ଓ ତପସ୍ୱିନୀ। ମୁଁ ଏଠାରେ ହରାଇଗଲି ବୋଲି ସୁନିଲେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବେ। ଏହିପରି କହି, ବଡ଼ମାନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଅଙ୍ଗଦ ଦୁଃଖରେ ଭାସି, କନ୍ଦୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦର୍ଭା ଉପରେ ଶୋଇପଡ଼ିଲେ। ସେଠାରେ ଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନର ମହାବଳୀ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ କନ୍ଦିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖିରୁ ଦୁଃଖର ତାପରେ ଗରମ ଲୁହ ଝରୁଥିଲା। କିଏ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଉଥିଲେ, କିଏ ବାଲିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଘେରି ରହି, ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପବାସ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ବାଲିପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସୁନି, ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ନଦୀ ତଟରେ ଦର୍ଭା ଉପରେ ବସି, ଜଳସ୍ପର୍ଶ କରି ଏକାଠି ହେଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରି, ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚିତ,” ରାମଙ୍କ ଅରଣ୍ୟବାସ ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ତେବେ ସେମାନେ ଜନସ୍ଥାନର ନରସଂହାର, ଜଟାୟୁଙ୍କ ହତ୍ୟା, ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣ, ବାଲିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ରାମଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ବନରମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ପାହାଡ଼ ଦେଖିବାକୁ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଅନେକ ବାନର ଶୋଇପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ରୋଦନରେ ପାହାଡ଼ ଗଞ୍ଜିଉଠିଲା, ଆକାଶରେ ମେଘ ଗର୍ଜନ ଭଳି। ଏହିଭଳି ଦୁଃଖ ଅବସ୍ଥାରେ, ପ୍ରବଳ ଓ ବୀର୍ୟଶାଳୀ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଏବଂ ଜଟାୟୁଙ୍କ ଭାଇ, ସମ୍ପାତି ନାମକ ଏକ ଗୃଧ୍ର, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଏକ ଗୁହାରୁ ବାହାରି, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ସେ ବାନରମାନେ ବସିଥିବା ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ଏହି ସଂସାରରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ମିଳେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମୋ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଖାଦ୍ୟ ଆସିଛି। ଏହି ମୃତ ବାନରମାନେ ମୁଁ ଏକ ଏକ କରି ଖାଇବି।” ଗୃଧ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅଙ୍ଗଦ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେଖ, ସୀତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ, ଯମ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି ବନରମାନେ ନାଶ କରିବାକୁ। ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇନାହିଁ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପୂରଣ ହୋଇନାହିଁ; ଏହି ଅପରିକଳ୍ପିତ ବିପଦ ଅଚାନକ ବନରମାନେ ଉପରେ ଆସିଛି। ଭଲପାଇବା ଓ କରୁଣା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏକାଠି ହୁଏ; ଏହିପରି ଜଟାୟୁ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାମ କଲେ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଛୁ। ଆମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ, କିନ୍ତୁ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଗୃଧ୍ରରାଜ ଜଟାୟୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କାରଣ ସେ ରାବଣଙ୍କ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହୋଇ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଜଟାୟୁ ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ନାଶ, ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣ ଦେଖି ବନରମାନେ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି। ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ଅରଣ୍ୟବାସ, ବାଲିଙ୍କୁ ରାଘବଙ୍କ ବାଣରେ ବଧ, ରାମଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ନାଶ ଓ କୈକେୟୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଵର ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିକୃତି ଘଟିଛି। ଏପରି କଷ୍ଟଦାୟକ କଥା କହି, ବନରମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ମହାମତି ଗୃଧ୍ରରାଜ ସମ୍ପାତି ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତଃକରଣ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହୋଇ, କଷ୍ଟପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚଞ୍ଚୁ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହୁଥିବା ସମ୍ପାତି କହିଲେ, “ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ ମୋ ଭାଇ ଜଟାୟୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ କିଏ ଏଭଳି କହୁଛି? ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୋ ହୃଦୟ କମ୍ପିଉଠିଲା। କିପରି ଜନସ୍ଥାନରେ ରାକ୍ଷସ ଓ ଗୃଧ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଘଟିଲା? ଏତେ ଦିନ ପରେ ମୁଁ ମୋ ଭାଇର ନାମ ଶୁଣିଛି। ତୁମେମାନେ, ଯୁବା, ଗୁଣୀ ଓ ବଳଶାଳୀ ଥିବା ହେତୁ, ମୋତେ ଏହି ପାହାଡ଼ରୁ ନମାଇଦିଅ। ଏତେ ଦିନ ପରେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୋ ମନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା; ଓ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ବିନାଶ ବିଷୟରେ ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।