ଏହି ସମୟରେ, ହନୁମାନ୍ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ, “ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟର ସିଂହାସନ ଜବରଦସ୍ତି ଦଳିନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି କାମ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକ ପାଇଁ ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଚିତ, କାରଣ ଏହା ନିଜ ନାଶକୁ ଆଣିଦିଏ। ତୁମେ ଯେ ଏହି ଗୁହାକୁ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଭାବୁଛ, ଏହା ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣିଛୁ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ତୀର ଏହି ଗୁହାକୁ ସହଜରେ ଭେଦିପାରିବ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ବଜ୍ର ଫିଙ୍ଗି ଯେଉଁ କାମ କରିଥିଲେ, ତାହା ତ ଅତି ସାଧାରଣ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀର ଏହି ପତ୍ରାଳି ଆଶ୍ରୟକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଖରେ ଏମିତି ଅନେକ ତୀର ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଲୋହାର ନଳୀ ପରି, ବଜ୍ର ଓ ପିଠିକୀର ସ୍ପର୍ଶ ସମ; ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଭାଗାଇଦେଇପାରନ୍ତି। ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଏଠି ଦଢ଼ିଆ ହେବା, ସମସ୍ତ ବନର ମକଡ଼ା ନିଜ ମନ ମଧ୍ୟରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବେ। ସେମାନେ ନିଜ ପୁଅ ଓ ଜନନୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଭୟ, ଭୂଖ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରତାରେ ଅସ୍ତିର ହୋଇ, ଦୁଃଖର ଶୟନରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ପଛଫେରି ଚାଲିଯିବେ। ଏପରି ଭାବରେ ବନ୍ଧୁ ଓ ଉପକାରୀ ଆତ୍ମୀୟ ହୀନ ହୋଇ, ତୁମେ ବାୟୁରେ କମ୍ପିତ ଘାସର ତଣ୍ଡା ଭଳି ଅଧିକ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛ। ଯଦି ତୁମେ ପଛଫେରିଯିବ, ତେବେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ତୀର, ଯେଉଁମାନେ ଦୂର୍ଦାନ୍ତ ଓ ଅସହ୍ୟ, ତୁମକୁ କେବେ ହାନି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ତୁମେ ଆମ ସହିତ ମିଶି, ନମ୍ରତାରେ ନିଜକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବ, ସୁଗ୍ରୀବ ସଠିକ୍ ଭାବେ ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବେ। ତୁମ ମାମା, ଧର୍ମର ରାଜା, ଯିଏ ତୁମ ସୁଖ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ଅଟୁଟ, ସତ୍ୟବାଦୀ; ସେ କେବେ ତୁମ ନାଶ କରିବେ ନାହିଁ। ସେ ତୁମ ମାତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହେ, ଏହି କାରଣରୁ ଜୀବନ୍ତ; ତୁମ ମାତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ କେହି ସନ୍ତାନ ନାହାନ୍ତି, ତେଣୁ ଅଙ୍ଗଦ, ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ।” ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗଦ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି ସମସ୍ତ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧତା, ଦୟା ଓ ସତ୍ୟବାଦିତା, ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ସାହସ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ। ଯିଏ ନିଜ ଜୀବନ୍ତ ଭାଇଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ନିଜ କରେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ମାତା ଭାବେ ଦେଖି ତାହାକୁ ଭୋଗ କରେ, ସେ ନିନ୍ଦନୀୟ। ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭାଇଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, ଗୁହାର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ, ସେ କେମିତି ଧର୍ମ ଜାଣିପାରିବ? ରାଘବ, ଯିଏ ସତ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରିଥିଲେ, ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ସେ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିଯାଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଉପକାର କିଏ ମନେ ରଖିବ? ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭୟରୁ, ଧର୍ମଭୟରୁ ନୁହେଁ, ସେ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜକୁ ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲେ; ଏପରି ଲୋକରେ କେଉଁଠି ଧର୍ମ ରହିଛି? ଯିଏ ପାପୀ, କୃତଘ୍ନ, ଭୁଲିଯିବା ଓ ଚଞ୍ଚଳ ମନ, ତାଙ୍କୁ କିଏ ବିଶ୍ୱାସ କରିବ, ବିଶେଷକରି ଉତ୍ତମ କୁଳର ଲୋକମାନେ? ପୁଅ ଗୁଣୀ ହେଉ କି ନ ହେଉ, ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇବା ଉଚିତ; ମୁଁ ଶତ୍ରୁବଂଶର ଅଙ୍ଗ, ସୁଗ୍ରୀବ ମୋତେ କେମିତି ଜୀବିତ ରଖିବେ? ମୋ ପରାମର୍ଶ ଭଙ୍ଗ, ଭୁଲ କରିଛି, ଶକ୍ତି ଭାଗିଯାଇଛି, ଏପରି ଦୁର୍ବଳ ଓ ନିରାଶ୍ରୟ ଅବସ୍ଥାରେ କିପରି କିଷ୍କିନ୍ଧାରେ ରହିପାରିବି? ସୁଗ୍ରୀବ ଦୟାହୀନ, କୁଟିଲ ଓ ନିର୍ମମ, ରାଜ୍ୟପାଇଁ ମୋତେ ଗୁପ୍ତ ଶାସ୍ତି ଓ ବନ୍ଧନ ଦେବେ। ମୋ ପାଇଁ ବନ୍ଧନ ଓ ଅପମାନ ମୃତ୍ୟୁ ଉପବାସଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦାୟକ; ସମସ୍ତେ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ତୁମେ ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ। ମୁଁ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି, ସହରକୁ ଯିବି ନାହିଁ; ଏଠି ଉପବାସରେ ମୃତ୍ୟୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିବି, କାରଣ ମୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ଅଧିକ ଉତ୍ତମ। ରାଜାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ନମସ୍କାର ଓ ତାଙ୍କ କୁଶଳ ଜାଣାଇଦିଅ; ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର। ମୋ ଭଉଣୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ତରଫରୁ ନମସ୍କାର ଓ କୁଶଳବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କରିବ; ମୋ ମାତା ଓ ରୁମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ପହଁଚାଇବ। ମୋ ମାତା ତାରାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଅ; ସେ ପୁଅପ୍ରେମୀ, ଦୟାଳୁ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠ। ମୁଁ ଏଠି ହରାଇଯିବା ଖବର ଶୁଣି ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବେ।” ଏପରି କହି, ବଡ଼ମାନ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଅଙ୍ଗଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଦର୍ଭା ଉପରେ ପଡ଼ି ରୋଇପଡ଼ିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ବନର ମୁଖ୍ୟ ବାନର ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁପାତ କରିଲେ। କେହି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଲେ, କେହି ବାଲିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ସମସ୍ତେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଘେରି ରହି, ମୃତ୍ୟୁପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଉପବାସ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ବନର ମୁଖ୍ୟମୁଖ୍ୟ ବାନର ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ ଦେଇ, ନଦୀତୀରେ ଦର୍ଭା ଉପରେ ବସି, ପାଣି ଛୁଇଁଲେ। ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ଏହା ଉଚିତ ବୋଲି କହିଲେ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ବନବାସ, ଦଶରଥଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ, ଜନସ୍ଥାନର ହତ୍ୟା, ଜଟାୟୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ, ସୀତା ଅପହୃତି, ବାଲିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବନର ମୁଖ୍ୟମୁଖ୍ୟ ବାନରଙ୍କ ଭୟ ସହ ସ୍ମରଣ କରିଲେ। ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବହୁ ବାନର ଦର୍ଭା ଉପରେ ଶୟାନ ହୋଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଗର୍ଜନରେ ଆକାଶ ଗୁଞ୍ଜିଯାଏ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଶକୁନୀ ଓ ଶକୁନୀରାଜ ଏଠିକୁ ଆସିଲେ। ସେ ଶକୁନୀ ଥିଲେ ସମ୍ପାତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରାକ୍ରମୀ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଜଟାୟୁଙ୍କ ଭାଇ। ସେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଏକ ବଡ଼ ଗୁହାରୁ ବାହାରି, ବାନରମାନେ ବସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ଏଠି ସଂସାରରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ତାଳ ଅନୁସାରେ ଭାଗ୍ୟ ଚାଲାଏ; ଏହି ଖାଦ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଆସିଛି।