ତାରା, ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯେତେବେଳେ ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ ଯେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଛିନିଯାଇଛି। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ ଯେ ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ବୁଦ୍ଧିରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଚାରିପ୍ରକାର ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ବାଲିଠାରୁ ଚଉଦ ଗୁଣ ଅଧିକ। ତାଙ୍କର ତେଜ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିଲା—ଏକ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭରେ ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି। ଅଙ୍ଗଦ ବୁଦ୍ଧିରେ ବୃହସ୍ପତି ସମାନ, ପ୍ରତାପରେ ପିତା ବାଲିଙ୍କ ସମାନ, ଏବଂ ତାରାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରି ନିରନ୍ତର ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖୁଥିଲେ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ହନୁମାନ୍ ତାପରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ଚାରି ପ୍ରକାର ନୀତିର ତୃତୀୟ ନୀତି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ଶବ୍ଦର ଶକ୍ତିରେ ବିଭକ୍ତ କରିଦେଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଭକ୍ତ କରି ପରେ, ହନୁମାନ୍ କ୍ରୋଧ ଓ ଭୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଲେ। ହନୁମାନ୍ କହିଲେ, “ତାରାନନ୍ଦନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ପିତାଠାରୁ ଅଧିକ ସାମର୍ଥ୍ୟଶାଳୀ, ଏବଂ ବାନର ରାଜ୍ୟକୁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପରି ଦୃଢ଼ତାରେ ଧାରଣ କରିପାରିବେ। କିନ୍ତୁ ବାନରମାନେ ସର୍ବଦା ଚଞ୍ଚଳମନା, ତୁମ ବିନା କେହି ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ଜନନୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ସଫା କହୁଛି, ତୁମ ସମ୍ମତି କେହି ଲାଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଜାମ୍ବବାନ୍, ନୀଳ ଏବଂ ମହାବୀର ସୁହୋତ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ମୁଁ କିମ୍ବା ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳନ, ଦାନ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ସୁଗ୍ରୀବଠାରୁ ଅଲଗା କରିପାରିବି ନାହିଁ, ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ଏହା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ବଳଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟର ସିଂହାସନ ବଳେ ଦଖଳ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଦୁର୍ବଳ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ଏହା ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ନିଜ ନାଶକୁ ନେଇଯାଏ। ଯେ ଗୁହାକୁ ତୁମେ ଶରଣ ଭାବିଛ, ସେଠାମାନେ ଆମେ ଜାଣୁଛୁ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ତୀର ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ ଏହା ଭେଦିଦିଆଯିବ। ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ବଜ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରିଥିଲେ, ତାହା ଅତି ସାଧାରଣ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଏହି ପତ୍ରମୟ ଗୁହା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିବ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଏମିତି ଅନେକ ତୀର ଅଛି, ଯାହା ଇସ୍ପାତ ପରି ଦୃଢ଼, ବଜ୍ର ଓ ମେଘ ଚମକିବା ପରି ତାଲ ଅଛି, ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଭେଦିପାରିବ। ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଦୃଢ଼ ହେବ, ସମସ୍ତ ବାନର ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଯିବେ। ସେମାନେ ନିଜ ପୁଅ, ଜନନୀଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ, ଭୟ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର ହୋଇ ତୁମକୁ ପିଛା ଦେବେ। ଏଭଳି ମିତ୍ର ଓ ସୁହୃଦ୍ଧ ସମ୍ବନ୍ଧୀ ହରାଇ ତୁମେ ପବନରେ କାଁପୁଥିବା ଘାସ ପତ୍ର ପରି ଅସ୍ଥିର ହେଇଯିବ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀବ୍ର ତୀର ତୁମେ ପିଛୁ ହଟିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ତୁମେ ଆମ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ନମ୍ରତାରେ ନିଜକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ସୁଗ୍ରୀବ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କରିବେ। ତୁମ ମାମା, ଧର୍ମର ରାଜା, ତୁମ ସୁଖ ଚାହାଁନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍; ସେ କେବେ ତୁମ ନାଶ ଚାହିବେ ନାହିଁ। ସେ ତୁମ ମାତାଙ୍କ ସୁଖ ଚାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବଞ୍ଚୁଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଅଙ୍ଗଦ, ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ହନୁମାନଙ୍କ ଧାର୍ମିକ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗଦ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ସ୍ଥିରତା, ଶୁଦ୍ଧ ମନ, କରୁଣା, ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବ, ଏବଂ ପରାକ୍ରମ—ଏଗୁଡିକ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଜେଉଁଜଣେ ଜୀବନ୍ତ ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ନିଜ ମାତା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ, ସେ କିପରି ନୀତି ଜାଣିପାରିବେ? ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଭାଇଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ ଏବଂ ଗୁହାର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ, ସେ କିପରି ଧର୍ମ ଚିନ୍ତା କରିପାରିବେ? ରାଘବ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରିଥିଲେ, ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସେ ଭୁଲିଯାଇଛନ୍ତି; ଏମିତି ଲୋକ କିଏ ଭଲ କାମକୁ ମନେ ରଖିପାରିବ? ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭୟରେ, ଧର୍ମ ଭୟରେ ନୁହେଁ, ସେ ସୀତା ଶୋଧନ ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲେ; ଏମିତି ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ କିପରି ଥାଏ? ଯିଏ ପାପୀ, କୃତଘ୍ନ, ଭୁଲିଯିବା ଓ ଚଞ୍ଚଳମନା, ତାଙ୍କୁ କିଏ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବ, ବିଶେଷକରି ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ? ପୁଅ ଯଦି ଗୁଣବତୀ ହେଉ କିମ୍ବା ନ ହେଉ, ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁ ବଂଶର ଜନ୍ମ ଥିବା ମୋତେ ସୁଗ୍ରୀବ କିପରି ବଞ୍ଚିବାକୁ ଦେବେ? ମୋର ମନ୍ତ୍ରଣା ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଶକ୍ତି ବିଭକ୍ତ ହୋଇଗଲା, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ କିପରି କିଷ୍କିନ୍ଧାରେ ଅସହାୟ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ବଞ୍ଚିପାରିବି? ସୁଗ୍ରୀବ କ୍ରୂର, ଠକେଇବା, ନିର୍ଦୟ; ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ମୋତେ ଗୁପ୍ତ ଶାସନ ଓ ବନ୍ଧନ ଦେବେ। ମୋ ପାଇଁ ବନ୍ଧନ ଓ ଅପମାନ ମୃତ୍ୟୁପରି ଅଧିକ ଦୁଃଖଦାୟକ; ସମସ୍ତ ବାନର ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତୁ। ମୁଁ ଅପନା କରୁଛି, ମୁଁ ସହରକୁ ଯିବି ନାହିଁ; ଏଠାରେ ଉପବାସ ରହି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବି, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ। ରାଜାଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ପାଇଁ ମୋର ପ୍ରଣାମ; ଦୁଇ ମହାବଳୀ ରାଘବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ। ମୋ ପକ୍ଷରୁ ମୋ ଭାଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ, ବାନର ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବେ; ମୋର ମାତା ଓ ରୁମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ସୁସ୍ଥତା ଜଣାଇବେ। ମୋର ମାତା ତାରାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବେ; ସେ ପୁତ୍ରପ୍ରେମି, କରୁଣାମୟୀ ଓ ତପସ୍ୱିନୀ। ମୁଁ ଏଠାରେ ହରାଇଗଲି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବେ।” ଏପରି କହି, ଅଙ୍ଗଦ ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।