ଅଂଗଦ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ବନରାଜ ମନ୍ଦ ଶବ୍ଦରେ ଦୁଃଖ ଭରା ଉପାଲୋଚନା କରିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ସୁଗ୍ରୀବ ସ୍ବଭାବରେ କଠୋର, ରାଘବ ସ୍ନେହରେ ଅତି ଲଗ୍ନ; ଯଦି ଆମେ ଆମର କାମ ସଫଳ କରିପାରିବା ନାହିଁ, ଏବଂ ଏହି ଅବସରରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଖୋଜିପାରିବା ନାହିଁ, ତେବେ ଆମେ ସଂଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଫେରିଲେ, ରାଘବଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପ୍ରୟାସରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆମକୁ ମାରିଦେବେ।” ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “ପ୍ରତିକୂଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆମେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ପରାମର୍ଶଦାତା ସମେତ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛୁ। ଏଠାରେ ଥିଲେ, ଶୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା କିମ୍ବା କିଛି ସୂଚନା ମିଳିଲେ ଭଲ, ନାହିଁ ହେଲେ ଏଠାରୁ ଏହି ବୀରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍, ନାହିଁ ହେଲେ ଆମେ ଯମର ଆଶ୍ରୟକୁ ଯିବାକୁ ପଡିବ।” ବନରାଜମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, ତାରା କହିଲେ, “ବସ୍, ଏତେ ନିରାଶା ନୁହେଁ! ତୁମମାନେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଏହି ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ବସିପାରିବା। ଏଠାରେ ମାୟାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ସ୍ଥାନ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଗୁହା, ଫୁଲ, ଜଳ, ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟରେ ପ୍ରଚୁର; ଏଠାରେ ଆମେ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡିବ ନାହିଁ, ନା ଇନ୍ଦ୍ରରୁ, ନା ରାଘବରୁ, ନା ବନରାଜଙ୍କ ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବରୁ।” ଅଂଗଦଙ୍କ ମଧୁର ଏବଂ ସଂମତି ଭରା କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବନରାଜ ଆଶ୍ବାସ ମିଳି କହିଲେ, “ଆଜିଠାରେ ଏକ ଯୋଜନା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍, ଯାହା ଆମକୁ ବଞ୍ଚାଇପାରିବ, ଏବଂ ବିଳମ୍ବ ନକରି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍।” ଏଠାରେ ତିର୍ପନ୍ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆସିଛି। ତାରା, ତାରାଙ୍କ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଚମକିବା, ଏଭଳି କଥା କହିଲେ, ହନୁମାନ୍ ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ ଅଂଗଦଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ନିଷ୍କାସିତ କରାଯାଇଛି। ହନୁମାନ୍ ଭାବିଲେ, ବାଳିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଂଗଦ ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକାର ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଚାରିପ୍ରକାର ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ସେ ବାଳିଠାରୁ ଚୌଦ ଗୁଣ ଅଧିକ। ଅଂଗଦଙ୍କ ତେଜ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତାପ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି; ତାଙ୍କ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଶୋଭା ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଛି। ଅଂଗଦ ତାଳାରେ ବୃହସ୍ପତି ସମ ବୁଦ୍ଧି, ବାପା ସମ ପ୍ରତାପ, ତାରାପ୍ରତି ଇନ୍ଦ୍ର-ଶୁକ୍ର ଭଳି ଆଶ୍ରୟ ଦେଉଛି। ହନୁମାନ୍, ଯେଉଁଥି ବିଶ୍ରାମ ନ ନେଇ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରୁଛି, ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ, ଏବେ ଅଂଗଦଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ। ସେ କୌଟିଳ୍ୟ ନୀତିର ତୃତୀୟ ପଦ୍ଧତି ବିବେଚନା କରି, ସମସ୍ତ ବନରାଜଙ୍କୁ ବାଚନୀ ଶକ୍ତିରେ ବିଭାଜିତ କଲେ। ସମସ୍ତ ଭାଗ ହୋଇସାରିବା ପରେ, ହନୁମାନ୍ ଅଂଗଦଙ୍କୁ କ୍ରୋଧ ଏବଂ ଭୟ ଭରା କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଭୟ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ ତୁମ ବାପାଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବନରାଜଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଧାରଣ କରିପାରିବା। ବନରାଜମାନେ ସଦା ଚଞ୍ଚଳ ମନ; ତୁମ ବିନା କେହି ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଜନାନୀଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଜାମ୍ବବାନ୍, ନୀଳ, ଏବଂ ସୁହୋତ୍ର ଭଳି ମହାବନରାଜମାନେ ତୁମ ପ୍ରସନ୍ନତା ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଣେ ସୁଗ୍ରୀବଠାରୁ ମନ୍ତ୍ରଣା, ଦାନ, ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଅଲଗା ହେବାକୁ ପାରିବି ନାହିଁ; ତୁମେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏମାନେକୁ ଦୂର କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟର ସିଂହାସନ ଦଳାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦୁର୍ବଳ ମଣିଷ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ସେ ନିଜକୁ ନଷ୍ଟ କରିବ। ତୁମେ ଏହି ଗୁହାକୁ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ଭାବିଛ, ଏହା ଆମେ ଜାଣୁଛୁ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗୁହା ସହଜରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯିବ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଯେଉଁ ଦିନ ଭାଗିଥିଲା, ଏହା ତ ଅତି ଅଳ୍ପ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପତ୍ର ଶରଣ ଭାଗିଯିବ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଅନେକ ଏମିତି ଶର ଅଛି, ଯାହା ବଜ୍ର ଓ ଆଗ୍ନି ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପାହାଡ ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବା। ତୁମେ ଏକ ଦିଗରେ ଠିଆ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ବନରାଜ ନିଜ ମନ ନିଷ୍ପତି କରି ତୁମକୁ ଛାଡ଼ିଦେବେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଜନାନୀ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସଦା ଭୟଭୀତ ଓ ଭୁକ୍ତି ଅଭାବରେ, ଦୁଃଖରେ ଦିନ ହେବାରେ, ସେମାନେ ତୁମ ପଛ ଛାଡ଼ିଦେବେ। ଏଭଳି, ସାଥୀ ଓ ଉପକାରୀ ନାହିଁ, ତୁମେ ପବନରେ କମ୍ପିତ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଭଳି ଅଶାନ୍ତ ହେବା। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ଦୁର୍ଜୟ ବାଣ ତୁମକୁ କେବେ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯଦି ତୁମେ ମୁହଁ ଫେରିବା ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା ଉପରେ। ଆମ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ନମ୍ରତାରେ ନିଜକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଲେ, ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମକୁ ଯଥାଯଥ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଦେବେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ତୁମ ମାମା, ଧର୍ମର ରାଜା, ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ନିଶ୍ଚଳ ବ୍ରତୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ନିଜ ଶବ୍ଦରେ ସତ୍ୟ, ସେ କେବେ ତୁମକୁ ନଷ୍ଟ କରିବେ ନାହିଁ। ସେ ତୁମ ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଚାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ୍ତ; ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁଅ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଅଂଗଦ, ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ୍। ପଚାସ ପଞ୍ଚ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆସିଛି। ବଳମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଦା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚାଶି ପଞ୍ଚ ଅଧ୍ୟାୟରେ, ହନୁମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ଭରା ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆଦର କରି କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ଅଂଗଦ କହିଲେ, “ସ୍ଥିରତା, ଶୁଦ୍ଧ ମନ, କରୁଣା, ଏବଂ ସତ୍ୟ, ପ୍ରତାପ ଓ ସାହସ, ସୁଗ୍ରୀବରେ ମିଳେ ନାହିଁ। ଜେଉଁ ଜଣେ ନିଜ ଜୀବନ୍ତ ଦାଦାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନିଜର କରି ମାତା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି, ସେ ନିଚ୍ ଅଟେ। ଅପବିତ୍ର ମନ ନିୟତିରେ ଦାଦାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଗୁହାର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରିଥିବା ଜଣେ କିପରି ଧର୍ମ ଜାଣିପାରିବେ? ରାଘବ, ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ସତ୍ୟ କଥା ଦେଇଥିଲେ, ମହା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, କ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଭୁଲି ଯିବା? ତାଙ୍କ ଉପକାର କିଏ ମନେ ରଖିବ? ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭୟରେ, ଧର୍ମ ଭୟରେ ନୁହେଁ, ସେ ଶୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ଆଦେଶ ଦେଲେ; ଏମିତି ଜଣେ କିପରି ଧର୍ମବାନ୍ ହେବେ? ଏମିତି ଅପରାଧୀ, କୃତଘ୍ନ, ଭୁଲିଯିବା, ଚଞ୍ଚଳ ମନ୍ତି, ଏମିତି ଜଣେ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଲୋକ କିପରି ଭରସା କରିପାରିବେ?