ଅଙ୍ଗଦ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇଥିଲି। କିନ୍ତୁ ସେ ରାଜା, ଯିଏ ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ମୋ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଅପରାଧକୁ ଦେଖିବେ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋତେ କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ହତ୍ୟା କରିଦେବେ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଆଉ ଏକ ଜନ୍ମରେ ମୋର ଦୁଃଖିତ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାର କ’ଣ ଅର୍ଥ? ଏଠାରେ, ଏହି ପବିତ୍ର ସମୁଦ୍ରତଟରେ, ମୁଁ ଉପବାସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବି।” ଏହିପରି ରାଜକୁମାରଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବାନରମାନେ ଦୁଃଖରେ ଭରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ସୁଗ୍ରୀବ ସ୍ୱଭାବରେ କଠିନ, ଏବଂ ରାଘବ ସ୍ନେହମୟ। ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଉନାହିଁ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଆସିଯାଏ, ଯଦି ଆମେ ସିତାଙ୍କୁ ନ ମିଳିବାରେ ପଛେ ଫେରିଯିବା, ତେବେ ସେ ରାଘବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଆମକୁ ହତ୍ୟା କରିଦେବେ। ଅପରାଧୀମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଏଠାରେ ଏକଠି ହୋଇଛୁ। ଏଠାରେ ଥିବାବେଳେ ଯଦି ଆମେ ସିତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ପାଉ ନାହିଁ କିମ୍ବା କିଛି ସୂଚନା ମିଳି ନାହିଁ, ତେବେ ଆମେ ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍, ନାହିଁଲେ ଯମଲୋକକୁ ପ୍ରୟାଣ କରିବା ଭଲ।” ଏପରି ଭୟଭୀତ ବାନରମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାରା କହିଲେ, “ଏହି ନିରାଶା ଥାଉ ଦିଅ। ଯଦି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ, ତେବେ ଏହି ଗୁହାକୁ ଗଲେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ରହିପାରିବା। ଏହି ସ୍ଥାନ ମାୟାବଳରେ ତିଆରି, ଖୁବ କଠିନ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ, ଫୁଲ, ପାଣି, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ୍ୟରେ ପ୍ରଚୁର। ଏଠାରେ ଆମେ କାହାରୁ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ, ନ ଇନ୍ଦ୍ର, ନ ରାଘବ, ନ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ।” ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଆଜି ଏହିଠିକେ ଏକ ଯୋଜନା କରିବା ଉଚିତ୍, ଯାହା ଆମ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ, ଏବଂ ଏହା ବିଳମ୍ବ ଛାଡ଼ି କ୍ଷିପ୍ର କରିବା ଦରକାର।” ତାରା, ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏପରି କହିବା ପରେ, ହନୁମାନ ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ଠାରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯାଇଛି। ହନୁମାନ ଦେଖିଲେ ଯେ, ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ଅଷ୍ଟବିଧ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଚତୁର୍ବିଧ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ବାଲିଠାରୁ ଚୌଦ୍ଦ ଗୁଣ ଅଧିକ। ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଯେପରି ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି, ଏମିତି ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ତେଜ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଛି। ଅଙ୍ଗଦ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପରି ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ବାଲିଙ୍କ ପରି ପ୍ରତାପି, ତାରାଙ୍କ ପ୍ରତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୁକ୍ର ପ୍ରତି ଯେପରି ମନୋନିବେଶ କରନ୍ତି, ସେପରି ଅଙ୍ଗଦ ତାରାଙ୍କୁ ଆଦର କରନ୍ତି। ପ୍ରଭୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶ୍ରମିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହନୁମାନ ଏବେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଲେ। ସେ ଚତୁର୍ବିଧ ନୀତିର ତୃତୀୟ ଉପାୟ ବିବର୍ଣ୍ଣ କରି, ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମନୋଭେଦ ଘଟାଇଲେ। ଏପରି ଭାଗ କରି, ହନୁମାନ କ୍ରୋଧ ଓ ଭୟ ଭରା କଠୋର କଥାରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ତାରାପୁତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମର ବାପାଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ଷମତାଶାଳୀ, ଏବଂ ବାନରରାଜ୍ୟକୁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପରି ଦୃଢ଼ତାରେ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ। କିନ୍ତୁ ବାନରମାନେ ସବୁବେଳେ ଅସ୍ଥିର ମନର, ତୁମ ନାହିଁ ଥିଲେ କେହି ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଠାରୁ ଦୂରେ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହା ମୁଁ ଖୋଲାସା କହୁଛି—ଜାମ୍ବବାନ, ନୀଳ, ସୁହୋତ୍ର ଯେମିତି ତୁମକୁ ମନ୍ତ୍ରଣା ଦେବେ ନାହିଁ, ସେପରି ଏମାନେ ତୁମ ପକ୍ଷରେ ହେବେ ନାହିଁ। ଆମେ କେହି ମଧ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଉପାୟ, ଦାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ଆସିବୁନାହିଁ; ତୁମେ ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ କରି ମଧ୍ୟ ଏମାନେ ତୁମ ପକ୍ଷରେ ରହିବେ ନାହିଁ। କହାଯାଏ ଯେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟର ସିଂହାସନ ଦଳି ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦୁର୍ବଳ ଲୋକେ କଲେ ତ ନିଶ୍ଚିତ ନାଶ ହୁଏ। ଏହି ଗୁହା, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଆଶ୍ରୟ ଭାବିଛ, ଆମେ ସବୁଠୁ ଜାଣିଛୁ; ଏହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ ଭେଦିଦେଇପାରିବେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ତାଙ୍କ ବଜ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରିଥିଲେ, ତାହା ତୁଳନାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କ୍ଷୁଦ୍ର ତୀର ଏହି ଗୁହାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଖରେ ଏପରି ଅନେକ ତୀର ଅଛି, ଯାହା ବଜ୍ର ଓ ଦୀପ୍ତିମୟ, ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଭେଦିପାରିବାକୁ ସକ୍ଷମ। ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଦୃଢ଼ ହେବ, ସମସ୍ତ ବାନର ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ, ଭୟ ଓ ଭୋକରେ ଅଶାନ୍ତିରେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଯିବେ। ଏଭଳି ମିତ୍ର ଓ ସଜନ ବିହୀନ ହୋଇ, ତୁମେ ବାତାସରେ ଗାଞ୍ଚି ଥିବା ଘାସର ପତ୍ର ପରି ଅଧିକ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛ। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ତୀର, ଯେଉଁମାନେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ, ସେମାନେ ତୁମେ ପଛ ଫେରିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଆମ ସହିତ ଏକଠି ହୋଇ, ନମ୍ର ଭାବରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯିବା, ସେ ତୁମକୁ ନ୍ୟାୟଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବେ। ତୁମ ମାମା, ଧର୍ମର ରାଜା, ସଦା ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ନିଷ୍କଳଙ୍କ, ସେ କେବେ ତୁମକୁ ନାଶ କରିବେ ନାହିଁ। ସେ ତୁମ ମାଆଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନ୍ତ, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ସନ୍ତାନ। ତେଣୁ ଅଙ୍ଗଦ, ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ୍।” ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ନମ୍ର, ଧର୍ମମୟ, ମାଷ୍ଟରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗଦ କହିଲେ, “ସ୍ଥିରତା, ଶୁଦ୍ଧ ମନ, ଦୟା, ସତ୍ୟବାଦିତା, ପ୍ରତାପ ଓ ସାହସ—ଏ ସବୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାହିଁ। ଯିଏ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଜୀବନ୍ତ ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନିଜ କରି, ମାଆ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରେ, ସେ ନିଚ। ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଭାଇଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଗୁହା ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ, ସେ କିପରି ଧର୍ମ ଜାଣିପାରିବ? ରାଘବ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ସତ୍ୟ କଥା କହିଥିଲେ, ମହା କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିଥିଲେ, ଖ୍ୟାତି ଅর্জନ କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିଯାଇଛନ୍ତି; ଏପରି ଲୋକ କିପରି ଭଲ କାମକୁ ମନେ ରଖିବେ?