ବନର ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ବିଶ୍ରାନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ, ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କର କ୍ଷେମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ। ଏହି ସମୟରେ, ତାଳ ଆଖି ଥିବା ଅଙ୍ଗଦ ଆଗୁଆ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ। ସେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତେ, ଯେଉଁମାନେ ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚାଲିଲେ। ଏହି ଅସମାପ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ ନହେଲେ ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ—ଏହି ଅନୁଭୂତି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଥିଲା। କାରଣ, ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ ନ କଲେ କେହି ଖୁସି ହେବେନାହିଁ। ଏଠି ଅପରାଧ ହେଲେ, ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ବନବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ହେବ ଏଠିରେ ଉପବାସ ରଖି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବା। ସୁଗ୍ରୀବ ସ୍ଵଭାବରେ କଠୋର ଏବଂ ରାଜ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ତେଣୁ ଅସଫଳ ହୋଇ ଫେରିଲେ କେହିକୁ କ୍ଷମା କରିବେନାହିଁ। ଯଦି ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ମିଳିନାହିଁ, ସେ ତ ଅପରାଧ କରିବେ, ତେଣୁ ଆମେ ଆଜି ଏଠିରେ ଉପବାସ ରଖିବାକୁ ଉଚିତ। ପୁଅ, ଜୀବନସାଥୀ, ଧନ-ସମ୍ପତି, ଘର—ସବୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ରାଜା ନିଶ୍ଚୟ ଆମେ ଫେରିଲେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବେ। ଏଠିରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ଉଚିତ, ଅପମାନ ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁ ତୁଳନାରେ। ମୋତେ ସୁଗ୍ରୀବ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କରିନାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀରାମ ମୋତେ ଅଭିଷେକ କରିଛନ୍ତି। ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ମୋ ପ୍ରତି ଦୀର୍ଘ ଶତ୍ରୁତା ରଖିଛନ୍ତି, ସେ ମୋ ଅପରାଧ ଦେଖି ନିଶ୍ଚିତ ଦଣ୍ଡ ଦେବେ। ଏହିଠିରେ ମୋ ପାଇଁ ଉପବାସରେ ମୃତ୍ୟୁ ହିଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ବନ୍ଧୁମାନେ କୁ ଆଉ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଦେଖିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଏପରି ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଦୁଃଖ ଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—ସୁଗ୍ରୀବ ତ କଠୋର, ଏବଂ ରାଘବ ନିଜ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭଲପାଆନ୍ତି, ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲାନାହିଁ ଏବଂ ଆମେ ଫେରିଲୁ, ରାଘବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମକୁ ହତ୍ୟା କରିଦେବେ। ଅପରାଧୀମାନେ ପୁନି ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏଠି ଏକଠା ହୋଇଛୁ। ଏଠି ଆମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା, କିମ୍ବା କିଛି ସୂତ୍ର ମିଳିଲେ ଭଲ, ନାହିଁ ହେଲେ ଆମେ ଏଠିରେ ଉପବାସରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବା। ବାନରମାନେ ଏପରି ଭୟଭୀତ ହୋଇ କଥା ହେଉଥିବା ସମୟରେ ତାରା କହିଲେ—"ଏହି ନିରାଶା ଛାଡ଼, ଯଦି ତୁମମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ, ତେବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଓ ସେଠାରେ ବାସ କରିବା।" ଏହି ମାୟାମୟ ଗୁହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ, ଫୁଲ, ପାଣି, ଖାଦ୍ୟ, ପାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଠି ଇନ୍ଦ୍ର, ରାଘବ କିମ୍ବା ବାନର ରାଜା କାହାରୁ ବି ଆମେ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ସୁମଧୁର କଥା ଶୁଣି ବାନରମାନେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ କହିଲେ, "ଆଜି ଏହିଠିକୁ ଏକ ଯୋଜନା କରିବା ଉଚିତ, ଯାହାରେ ଆମେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅବିଳମ୍ବରେ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଣିବା ଦରକାର।" ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ତାରା ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁଖରେ କଥା କହିଲେ, ତାହା ଶୁଣି ହନୁମାନ୍ ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ତାଙ୍କଠାରୁ ନେଇ ନିଆଯାଇଛି। ହନୁମାନ୍ ଦେଖିଲେ, ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ ଅଷ୍ଟ ଗୁଣରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଚତୁର୍ବିଧ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ତାଙ୍କ ବଡ଼ ସ୍ୱାମୀ ବାଲିଠାରୁ ଚୌଦ ଗୁଣ ଅଧିକ। ଅଙ୍ଗଦ ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦିନକୁ ଦିନ ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭା ଓ ପ୍ରତାପରେ ବଢ଼ୁଥିଲେ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ସମାନ ଜ୍ଞାନୀ, ବାଲିଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରତାପୀ, ଏବଂ ତାରାଙ୍କ ପ୍ରତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ ବି, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହନୁମାନ୍ ଏବେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କୌଟିଳ୍ୟର ତୃତୀୟ ଉପାୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମନୋଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସମସ୍ତେ ବିଭକ୍ତ ହେବା ପରେ, ହନୁମାନ୍ କ୍ରୋଧ ଓ ଭୟ ଭରା କଠୋର କଥାରେ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଲେ। "ତୁମେ ତୁମ ପିତାଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ବାନର ରାଜ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସମର୍ଥ। କିନ୍ତୁ ବାନରମାନେ ସ୍ୱଭାବରେ ଅସ୍ଥିର; ତୁମ ବିନା ସେମାନେ ନିଜ ପୁଅ-ସ୍ତ୍ରୀଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବାକୁ ଚାହିବେନାହିଁ। ତୁମ ଦୟା ଲାଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହା ଖୋଲା କଥା। ଯେପରିକି ଜାମ୍ବବାନ୍, ନୀଳ, ଓ ସୁହୋତ୍ର ଲାଭ କରିପାରିବେନାହିଁ।" "ମୁଁ କିମ୍ବା ଏହି ସମସ୍ତେ, ସମ୍ମନ୍ନୟ, ଦାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ସୁଗ୍ରୀବଠାରୁ ବିମୁକ୍ତ ହେବୁନାହିଁ; ତୁମେ ବଳପୂର୍ବକ ସେମାନେକୁ ଅଲଗା କରିପାରିବେନାହିଁ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଅପରଙ୍କ ସିଂହାସନ ଦଳି ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଦୁର୍ବଳ ଲୋକ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ନିଜ ନାଶ ନିଶ୍ଚିତ।" "ଏହି ଗୁହାକୁ ତୁମେ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଭାବୁଛ, ଏହା ଆମେ ଜାଣିଛୁ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀରେ ଏହା ପ୍ରବଳ ଭାବେ ଭେଦ ହେବ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଵଜ୍ରପାତ ଯେପରି ହୋଇଥିଲା, ତାହା ତୁଳନାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀର ଏହି ଗୁହାକୁ ଛିଦ୍ର କରିଦେବ।" "ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଖରେ ଏମିତି ଅନେକ ତୀର ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ବଜ୍ର ଓ ବିଜ୍ଲି ଭଳି ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଭେଦି ପାରିବ। ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଦୃଢ଼ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ, ସମସ୍ତ ବାନର ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବେ।" "ନିଜ ପୁଅ-ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ, ଭୟ, ଅଭାବ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ସେମାନେ ତୁମ ସହାୟତା ଛାଡ଼ି ଦେବେ। ଏପରି ତୁମେ ବନ୍ଧୁ ଓ ଉପକାରୀ ବିହୀନ ହୋଇ, ବାୟୁରେ ତରଙ୍ଗିତ ତୃଣ ଭଳି ଅସ୍ଥିର ହେଇଯିବ।" "ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ତୀବ୍ର ତୀର ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିପାରିବେନାହିଁ, ଯଦି ତୁମେ ଫେରିଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ; ସେମାନେ ମାନିଲେ, ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କରିବେ।" "ତୁମର ମାମା, ଧର୍ମର ରାଜା, ତୁମ ମଙ୍ଗଳାଶାୟୀ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ; ସେ କେବେ ତୁମକୁ ନାଶ କରିବେନାହିଁ।