ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ସହିତ ଯେଉଁ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିଲା, ସେ ସମୟ ବିତିଯାଇଛି—ଏହି ଭାବେ ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବନରାଜମାନେ ଗୁହାରୁ ପୁନର୍ବାର ବାହାରିବା ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ କରିଲେ। ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଅପାୟରେ ପଡ଼ିଛି। ସେମାନେ ଭୟକୁ ବୁଝାଇ କହିଲେ, “ଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ଆମେ ସମସ୍ତେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଭୟ କରୁଛୁ, ଏବଂ ଆମ ପାଖରେ ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି। ଆମେ ଏଠି ରହିଥିବା ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ, ତାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପନ୍ନ କରିପାରିନାହିଁ।” ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧରେ ତାପସୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା କହିଲେ, “ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବାହାରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, କିନ୍ତୁ ତପସ୍ୟାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ନିୟମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ଭବ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ବନରାଜଙ୍କୁ ଏହି ଗୁହାରୁ ବାହାରେ ନେଇଯିବି, ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କର।” ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା କହିଲେ—ମୁଁ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି ରଖି ବାହାରିପାରିବି ନାହିଁ; ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ନିଜ ମୃଦୁ ଅଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ଷୁ ଢାକିଦେଲେ। ବନରାଜମାନେ ଦ୍ରୁତ ଚାହାଁତିଲେ ଏବଂ ଖୁସି ହୋଇ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟି ଢାକିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ସେମାନେ ମୁହଁକୁ ମଧ୍ୟ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଢାକି ନେଲେ। ଏକ ମିଷ୍ଟିରେ ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗୁହାରୁ ବାହାରେ ନେଇ ଆସିଲେ। ଏପରେ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ତାପସୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, “ଏଠି ହେଉଛି ଶୋଭାମୟ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଓ ଲତା ରହିଛି। ଏଠି ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତ, ଏବଂ ଏହି ହେଉଛି ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର। ଏବେ ମୁଁ ମୋ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପୁନଃ ପ୍ରବେଶ କରିବି।” ଏଭଳି କହି ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା ପୁନି ସେଇ ଗୁହାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରି ଘଟଣା ପରେ, ବନରାଜମାନେ ଦୂର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖିଲେ ଏବଂ ବିଶାଳ, କ୍ରୂର ତରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ, ଅସୀମ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ। ମାୟାଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ପର୍ବତ ଦେଖି ଖୋଜିବା ସମୟରେ, ରାଜା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାସ କଟିଗଲା। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ପାଦଦେଶରେ, ଯେଉଁଠି ଗଛମାନେ ପୁଷ୍ପରେ ଭରିଥିଲେ, ସେଇ ମହାତ୍ମା ବନରାଜମାନେ ବସି ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ବସନ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲ ଓ ଲତା ଦେଖି ସେମାନେ ଭୟ ଅନୁଭବ କଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରତିଯେକ ଜଣେ ଅନ୍ୟକୁ ଜଣାଇଲେ ଯେ, ବସନ୍ତ ଆସିଗଲା, ଏବଂ ସନ୍ଦେଶ ଦେବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ହାରାଇଯାଇଛି, ତେଣୁ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଢେଳିଗଲେ। ତାପରେ, ମୃଦୁ କଥାରେ ବୟସ୍କ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ ବନରାଜଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶିତ କରି, ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମତି ନେଇ, ସିଂହ ଓ ବୃଷଭ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ରାଜପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ କହିଲେ, “ମଙ୍କି ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ବାହାରିଛୁ; ଗୁହାରେ ଥିବା ବନରାଜମାନେ ଏକ ମାସ କଟାଇଦେଲେ—ସେମାନେ କାହିଁକି ଏହା ଅନୁଭବ କରୁନାହାନ୍ତି? ଆମେ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ବାହାରିଥିଲୁ; ସେ ସମୟ ବି ଚାଲିଗଲା—ଏବେ କଣ କରାଯିବ?” “ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ବିଶ୍ୱସ୍ତ, ନୀତିଜ୍ଞ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଗ୍ୟ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବୀରତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟକୁ କରିଥିବା, ଆମ ସହିତ ଆଗୁଆ ବନରାଜମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଏବେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ; କିଏ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପୂରଣ ନକରି ସୁଖୀ ହେବେ?” “ଏପରି ସମୟରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ବନବାସୀମାନେ ଉପବାସ ରହି ମୃତ୍ୟୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସୁଗ୍ରୀବ ଶାସନରେ କଠୋର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତିନି ଆମେ କାହାକୁ ମାନ୍ୟ କରିବେ ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ବିଫଳ ହୋଇ ଫେରିବା। ଯଦି ଆମେ ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ନେଇ ଫେରିପାରିବା ନାହିଁ, ସେ ଅବଶ୍ୟ ଅପରାଧ କରିବେ; ତେଣୁ ଆମେ ଆଜି ଏଠି ଉପବାସ ରହିବା ଉଚିତ।" "ପୁଅ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଧନ, ଘର ଛାଡ଼ି, ରାଜା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆମେ ଏଠାରୁ ଫେରିଲେ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିବେ। ଏଠି ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ଅପମାନଜନକ ମୃତ୍ୟୁ ଠାରୁ ଉତ୍ତମ; ସୁଗ୍ରୀବ ମୋତେ ଯୁବରାଜ କରିନାହାନ୍ତି। ମୋତେ ରାମ, ନିର୍ମଳ ମାନବ ରାଜା, ଯୁବରାଜ କରିଛନ୍ତି; ଏହି ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତା ଧାରଣ କରିଥିବା ରାଜା ମୋ ଅପରାଧ ଦେଖି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋତେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ମାରିଦେବେ; ମୁଁ ଏଠି ଏହି ପବିତ୍ର ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଉପବାସ ରହିବି।” ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବନରାଜମାନେ ଦୁଃଖରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, “ସୁଗ୍ରୀବ ଶାସନରେ କଠୋର, ରାଘବ ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ; କାର୍ଯ୍ୟ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି, ସମୟ ଆସିଲେ, ଯଦି ଆମେ ସମସ୍ତେ ସୀତାଙ୍କୁ ନ ଭେଟି ଫେରିବା, ରାଘବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ନିଶ୍ଚିତ ଆମକୁ ମାରିଦେବେ।" "ଅପରାଧୀମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛୁ। ଏଠି ଅଛି, ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା କିମ୍ବା ସୂଚନା ମିଳିଲେ ଭଲ, ନହେଲେ ଆମେ ଏଠାରୁ ଯିବା ଉଚିତ—ଅଥବା ଯମଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯିବା ଉଚିତ।" ବନରାଜମାନଙ୍କ ଭୟଭୀତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ତାରା କହିଲେ, “ଏତେ ନିରାଶା ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଆପଣମାନେ ଚାହାଁଲେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଗୁହାକୁ ପୁନି ପ୍ରବେଶ କରି ରହିପାରିବା। ଏହି ମାୟାଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ସତ୍ୟରେ ଅତି ଦୁର୍ଗମ, ଏଠି ଫୁଲ, ଜଳ, ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ପ୍ରଚୁର ଅଛି; ଏଠି ଆମକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ରାଘବ କିମ୍ବା ବନରାଜ ରାଜା ଠାରୁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।” ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ମଧୁର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ବନରାଜ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଆଜି ଏଠି ଏକ ଯୋଜନା କରାଯାଉ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମୃତ୍ୟୁରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବା, ଏବଂ ସେଠି ଦେରି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।” ଏଭଳି ଘଟଣାରେ, ବନରାଜମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଆଗାମୀ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଜନା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।