ସେଠାରୁ ପାଖରେ ଥିବା ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ପାଖ ବିସ୍ତାର କରି, ହଂସମାନେ, ସାଥିରେ କୁଅଁ ଓ ବକମାନେ, ତାଙ୍କର ପାଖରେ ଜଳ କଣିକା ଲଗିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ମୁଁ ବନର ମାନବମାନୋକୁ କହିଲି, “ଏଠିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ନିରାପଦ ଅଟେ।” ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ମତରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଠିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲୁ। ପରସ୍ପରଙ୍କ ହାତ ଭଲକରି ଧରି, ଆମେ ଗଭୀର ଭାବେ ତଳକୁ ଉତରିଲୁ। ଅପେକ୍ଷା କରିବା ସହସା ଆମେ ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲୁ। ଏହି କାରଣରେ ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲୁ। ଏବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୁଖା ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ। ତୁମେ ଆମୋକୁ ଅତିଥି ସତ୍କାର ଅନୁସାରେ କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଦେଇଛ। ଭୁଖାକୁ ପୀଡ଼ିତ ଆମେ ଏହା ଖାଇଛୁ। ତୁମ ଦୟାରେ, ଭୁଖରେ ମୃତ୍ୟୁଶୈୟାରେ ଥିବା ଆମେ ସମସ୍ତେ ରକ୍ଷା ପାଇଛୁ। ଏବେ ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ କ’ଣ କରିପାରିବୁ, ଏହି କଥା କହିବାକୁ ଦୟାକର। ବନର ମାନବମାନେ ଏମିତି କହିଲେ, ତେବେ ସବୁକିଛି ଜାଣୁଥିବା ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା ସମସ୍ତ ବନର ମାନବମାନୋକୁ କହିଲେ, “ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନର ମାନବମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।” “ମୁଁ ନିଜ ଧର୍ମରେ ବଞ୍ଚୁଛି, ଏଠି ମୋର କାହା ସହ କୌଣସି କାମ ନାହିଁ।” ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଧର୍ମମୟ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ ସେ ତପସ୍ୱିନୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଧର୍ମମୟେ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।” “ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ଯେଉଁ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିଲା, ସେହି ସମୟ ବିତିଗଲା; ଏବେ ଆମେ ଏହି ଗୁହାରୁ ବାହାରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ତୁମେ ଆମକୁ ଏହି ଗୁହାରୁ ମୁକ୍ତ କର; ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆମେ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛୁ, ଏବେ ଆମ ପ୍ରାଣ ସଙ୍କଟରେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରୋଷରେ ଭୟଭୀତ ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କର; ଏବଂ ଧର୍ମମୟେ, ଆମେ ଏଉଁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଏଉଁଯାଉଁ ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି।” ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ତପସ୍ୱିନୀ କହିଲେ, “ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ମାନବମାନେ ପୁନଃ ବଞ୍ଚି ବାହାରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, କିନ୍ତୁ ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ଭବ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ବନର ମାନବମାନୋକୁ ଏହି ଗୁହାରୁ ବାହାରେ ନେଇଯିବି; ଏହିପରି, ବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କର। ଖୋଲା ଚକ୍ଷୁରେ ବାହାରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।” ତା’ପରେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନରମ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କଲେ। ବାହାରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଏହି ବନର ମାନବମାନେ ଖୁସିରେ ଚକ୍ଷୁ ଢାକିଲେ; ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଣିରେ ମୁଁହ ବନ୍ଦ କଲେ। ଏହିପରି, ଏକ ତିମିର ମାତ୍ର ସମୟରେ, ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗୁହାରୁ ବାହାରେ ନେଇ ଆସିଲେ। ଏହା ପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ତପସ୍ୱିନୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଠି ଦେଖ, ବିଭିନ୍ନ ବୃକ୍ଷ ଓ ଲତାରେ ଶୋଭିତ ମହାନ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼। ଏଠି ପ୍ରସ୍ରବଣ ପାହାଡ଼ ଓ ଏହା ମହା ସାଗର, ଦେବତା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ। ହେ ବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏବେ ମୁଁ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଉଛି।” ଏମିତି କହି, ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା ପୁନଃ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଉଁ ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ତିରାପନ୍ଚାଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ, ଏହିପରି ଗଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ତା’ପରେ ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର, ବିରାଟ, କୋଳାହଳମୟ ଓ ଭୟଜନକ ତରଙ୍ଗରେ ଉତ୍ତଳ ଏହି ସାଗରକୁ, ଯାହା ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ଦେଖିଲେ। ମାୟାଙ୍କ ମାୟାମୟ ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗ ଖୋଜିବା ସମୟରେ, ରାଜା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାସ ବିତିଗଲା। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ତଳେ, ଏଉଁଦେଖି, ଫୁଲେଫୁଲେ ଭରିଥିବା ବୃକ୍ଷମାନେ ତଳେ, ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ବସି ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରୁତୁବନ୍ଦରେ ଫୁଲ ଓ ଲତାରେ ଢାକିଥିବା ବୃକ୍ଷମାନେ ଦେଖି, ସେମାନେ ଭୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ପରସ୍ପରକୁ ବସନ୍ତ ଆସିବାର ସୂଚନା ଦେଇ, ଏବଂ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇବା ସମୟ ହାରାଇ ଦେଲେ ବୋଲି ବୁଝି, ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ। ତା’ପରେ, ବୟସ୍କ ଓ ଗୁଣୀ ବନର ମାନବମାନୋକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ନମ୍ର କଥାରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ତାଙ୍କର ସମ୍ମତି ଗ୍ରହଣ କରି, ସିଂହ ଓ ବୃଷଭ ସଦୃଶ ଭୁଜା, ଦୀର୍ଘ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଅଙ୍ଗଦ କହିଲେ— “ବନର ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଥିଲୁ; ଏହି ଗୁହାରେ ରହିଥିବା ବନରମାନେ ପାଇଁ ଏକ ମାସ ବିତିଗଲା—ସେମାନେ ଏହି କଥା କାହିଁକି ବୁଝୁନାହାନ୍ତି? ଆମେ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସରେ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ, ଚାଲିଥିଲୁ; ସେଉଁଥିରେ ସମୟ ବିତିଗଲା—ଏବେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ?” “ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ, ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଆମ ସହ ଆଗରେ ଚାଲିଥିବା, ତାମ୍ରନୟନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ସେମାନେ ଚାଲିଥିଲେ।” “ଏବେ ଯେଉଁମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ; ବନର ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପୂରଣ ବିନା କିଏ ଖୁସି ହେବେ? ଏହି ସମୟରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ବରଣ କରିବା ଉଚିତ।” “ସୁଗ୍ରୀବ ସ୍ୱଭାବରେ କଠୋର ଓ ପ୍ରଭୁତ୍ୱରେ ଦୃଢ଼; ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ବିଫଳ ହୋଇ ଫେରିବା, ସେମାନେ କେହିକୁ ମାଫ କରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ବାଦ ନାହିଁ, ସେ କେବଳ ପାପ କରିବେ; ତେଣୁ ଆମେ ଆଜି ଏଠିଏ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ବରଣ କରିବା ଉଚିତ।” “ପୁଅ, ଜଣାଣୀ, ଧନ, ଘର ଛାଡ଼ି, ରାଜା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏଠାରୁ ଫେରିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବେ। ଏଠି ମୃତ୍ୟୁ ଆମ ପାଇଁ ଅପମାନଜନକ ହତ୍ୟାଠାରୁ ଉତ୍ତମ; ଏବଂ ମୋତେ ସୁଗ୍ରୀବ କୁମାର ରୂପେ ଅଭିଷେକ କରିନାହାନ୍ତି। ରାମ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମାନବରାଜା, ମୋତେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିଥିଲେ; ରାଜା, ଯିଏ ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ମୋ ଅପରାଧ ଦେଖିବେ ...