ଫଳ ଖାଇ ହନ୍ତା ମକଡ଼ାମାନେ ଦେଖି, ସ୍ଵୟମ୍ପ୍ରଭା କହିଲେ, "ମକଡ଼ାମାନେ, ତମେ ଫଳ ଖାଇ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିଛ, ଏବଂ ଯଦି ମୋତେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍, ତେବେ ମୁଁ ତମ ଗଳ୍ପ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" ସ୍ଵୟମ୍ପ୍ରଭାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ସତ୍ୟ ଏବଂ ସରଳ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ହନୁମାନ୍ କହିଲେ, "ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ, ଯିଏ ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ଭାରୁଣଙ୍କ ସମାନ ଶ୍ରୀମୟ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ରାଜା, ସେ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପତ୍ନୀ ସୀତା ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି; ରାବଣ ଜନସ୍ଥାନରୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହରଣ କରିଛନ୍ତି। ରାମଙ୍କ ଏକ ବୀର ମିତ୍ର ଅଛନ୍ତି—ସୁଗ୍ରୀବ, ମକଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ରାଜା, ଯିଏ ଆମକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଅଙ୍ଗଦ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆମେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଶାକୁ ଆସିଛୁ, ଯେଉଁ ଦିଶା ଯମଙ୍କ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପବିତ୍ର କରାଯାଇଛି।" "ଆମମାନେ ନିର୍ଦେଶ ପାଇଥିଲୁ—'ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା ରାକ୍ଷସ ରାବଣ ଏବଂ ଭିଦେହନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା।' ଆମେ ସମଗ୍ର ଅରଣ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଶା ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଜିଲୁ, ତପରେ ଖାଲି ହେବାରୁ ଗଛ ମୂଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲୁ। ଆମର ମୁହଁ ଫିକା ହେଇଥିଲା, ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବି ଥିଲୁ, ସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପଥ ମିଳୁନାହିଁ।" "ତାପରେ ଆମେ ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲୁ, ଏକ ବଡ଼ ଗୁହା ଥିଲା, ଲତା ଓ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ଅନ୍ଧକାରରେ ଯାଇଥିଲା। ସେଠାରୁ ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ପଙ୍କ, ଶାରସ ଓ ବକ୍ କୁହୁଡ଼ି ଚିହ୍ନି ଦେଖିଲୁ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଜଳର ଫୁଟି ଥିଲା।" "ମୁଁ କହିଲି—'ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରିବା ନିରାପଦ,' ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଏହି ମତରେ ଏକତା ହେଲେ। ଆମେ ଦୃଢ଼ କ୍ରିୟାରେ ଲଗି ଏହି ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲୁ, ଏକାଉଁ ହାତ ଧରି ଗଭୀର ଭାଗକୁ ଯାଇଲୁ। ଅନ୍ଧକାରରେ ଆଉ ଏହି ଗୁହାକୁ ଆସିଛୁ; ଏହି କାରଣରେ ଆମେ ଏଠି ପହଁଚିଛୁ।" "ଏବେ ଆମେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଖାଲି, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ; ତୁମେ ଆମକୁ ଅତିଥି ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦେଇଛ। ଖାଲିରେ ତୁମ ଦିଆ ଖାଇଛୁ; ତୁମ ଦୟାରେ ଆମେ ମୃତ୍ୟୁରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଛୁ। ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି, କୃପା କରି କହ।" ମକଡ଼ାମାନେ ଏପରି ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, ତାପରେ ସ୍ଵୟମ୍ପ୍ରଭା, ସବୁ କଥା ଜାଣିଥିବା, କହିଲେ, "ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମକଡ଼ାମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ମୁଁ ନିଜ ଧର୍ମରେ ବଞ୍ଚିବି, ଏଠି ମୋର କୌଣସି କାମ ନାହିଁ।" ଏହି ଧର୍ମମୟ ଓ ଶୁଭ କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏ ଧର୍ମମୟା, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ପାଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ।" "ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ଦିଆ ସମୟ ଏବେ ଶେଷ ହେଇଯାଇଛି; ଆମେ ଏହି ଗୁହାରୁ ବାହାରିବାକୁ ଚାହୁଁ।" "ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଆମେ ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛୁ; ଆମ ଜୀବନ ଅପାୟରେ ଅଛି, ତୁମେ ଆମକୁ ଏହି ଗୁହାରୁ ବାହାର କର।" "ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଆମେ ଭୟଭୀତ; ଏବଂ ଆମର ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି।" "ଏଠି ବସିଥିଲେ ଆମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନ କରିପାରିବି।" ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ୱିନୀ କହିଲେ, "ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଜୀବ ଜୀବନ୍ତ ଭାବରେ ବାହାରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର, କିନ୍ତୁ ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ।" "ମୁଁ ସମସ୍ତେ ମକଡ଼ାମାନେଂକୁ ଏହି ଗୁହାରୁ ବାହାର କରିଦେବି; ଏବଂ ତମେ ସମସ୍ତେ ମୁଁ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛି, ଆଖି ବନ୍ଦ କର।" "ଖୋଲା ଆଖିରେ ବାହାରିବା ଅସମ୍ଭବ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ନିଜ ମୂଖ ଓ ଆଖି ହାତରେ ଢାକିଲେ। ଖୁସି ଭରି, ମକଡ଼ାମାନେ ତୁରନ୍ତ ଆଖି ବନ୍ଦ କରିଲେ; ଏ ସମୟରେ, ବଡ଼ ଦୟାଳୁ ମକଡ଼ାମାନେ ନିଜ ମୂଖ ମଧ୍ୟ ହାତରେ ଢାକିଲେ। ଏକ ଚକ୍ଷୁପଟ ମଧ୍ୟରେ, ସ୍ଵୟମ୍ପ୍ରଭା ସମସ୍ତେଂକୁ ଗୁହାରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ। ତାପରେ, ତପସ୍ୱିନୀ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ସମସ୍ତେଂକୁ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଇ କହିଲେ, "ଏଠି ଶ୍ରୀମୟ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ। ଏଠି ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତ ଏବଂ ଏହି ବଡ଼ ସାଗର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାସମୁଦ୍ର। ମକଡ଼ାମାନେ, ମୁଁ ଏବେ ମୋର ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଉଛି।" ଏହି କଥା କହି, ସ୍ଵୟମ୍ପ୍ରଭା ପ୍ରଶଂସିତ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ପ୍ରଶଂସିତ ଅନ୍ତିଃପଞ୍ଚାଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ତାପରେ, ମକଡ଼ାମାନେ ଦେଖିଲେ ଭୟଙ୍କର ସାଗର, ଭାରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ଅସୀମ, ଗର୍ଜନ ଓ ଭୟଙ୍କର ତରଙ୍ଗରେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ। ସେମାନେ ମାୟାଙ୍କ ମାୟା କୃତ ପର୍ବତ ଦୁର୍ଗ ଖୋଜୁଥିବା ବେଳେ, ରାଜା ଦ୍ୱାରା ଦିଆ ମାସ ସମୟ ସମାପ୍ତ ହେଇଯାଇଥିଲା। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ତଳେ, ଯେଉଁଠି ଗଛ ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେ ବସି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ। ତାପରେ, ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଗଛ ଓ ଶତାଧିକ ଲତା ଦେଖି, ସେମାନେ ଭୟରେ ଭରିଗଲେ। ଏହି ମକଡ଼ାମାନେ ଏକାଉଁକୁ କହିଲେ—ବସନ୍ତ ଆସିଛି; ଏବଂ ନିଜ ଦୂତି କାମର ସମୟ ହରାଇ ମାଟିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାପରେ, ଜେଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମକଡ଼ାମାନେଂକୁ ମୃଦୁ କଥାରେ ସମ୍ମତି ନେଇ, ସିଂହ ଓ ବୃଷଭ ମାନଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଭୁଜା ଓ ଦୀର୍ଘ ହାତ ଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ରାଜପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ କହିଲେ: "ମକଡ଼ା ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲୁ; ଗୁହାରେ ରହିଥିବା ମକଡ଼ାମାନେ ପାଇଁ ଏକ ମାସ ଅତିକ୍ରମ ହେଇଛି—କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କାହିଁକି ଏହା ବୁଝୁନାହିଁ?