ବନରେ ଭୟାନକ ତାପରେ ପିପାସିତ ଅବସ୍ଥାରେ, ମହାବନର ଏକ ବିଶାଳ ମୂଳ ଦ୍ୱାର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ ବାନରମାନେ । ସେଠାରେ ତାଙ୍କମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ । ଏହି ସବୁ ଦେଖି ବାନରମାନେ ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲେ, ମନ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା । ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, “ଏହି ଶୁଭ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗଛମାନେ କାହାର? ଏମିତି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି । ଏହି ପବିତ୍ର ମୂଳ ଓ ଫଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମହଲ, ରୂପା ଘର କାହାର? ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜାଲି ଓ ରତ୍ନ ଝାଲରିରେ ଘରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଫୁଲିଥିବା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫଳ ଗଛ ଦେଖିଲୁ । କାହାର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜାମ୍ବୁନଦ ଗଛ ଏଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି? ଏହି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଫୁଟିଛି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଛ ଓ କଛୁଆ ଏଠାରେ ଏକାଠି ଦେଖାଯାଉଛି—ଏହି ସବୁ କି ତୁମ ଶକ୍ତିର ଫଳ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତପସ୍ଵୀର ତପର ଫଳ?” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲାପରେ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ତପସ୍ଵିନୀ ଜଣେ । ସେ କହିଲେ, “ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁରାତନ କାଳରେ ମାୟା ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ମାୟାବୀ ଦାନବ ଥିଲେ । ସେ ଦାନବମାନଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ, ଯଥା ବିଶ୍ୱକର୍ମା । ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଟାଳିକା ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦ୍ୟାନ ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ । ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଉଶନାସଙ୍କ ବଂଶର ସମସ୍ତ ଧନ ଅର୍ଜନ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ । ଏଠାରେ ଏକାଲାପରେ ସେ ହେମା ନାମକ ଏକ ଅପ୍ସରା ସହ ଆସକ୍ତ ହେଲେ । କିନ୍ତୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୃଷ୍ଟିର ମହାଶକ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ଵଂସ କଲେ । ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମହଲ ହେମାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ । ମୁଁ ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା, ମେରୁସାବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କନ୍ୟା, ହେମା ମୋର ମାତୃ ସମାନ । ମୁଁ ଏହି ହେମାଙ୍କର ମହଲର ରକ୍ଷା କରେଇ, ତାଙ୍କର ବର ପାଇଛି । ଏବେ ତୁମେ କି କାରଣରୁ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛ? କେଉଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ନେଇ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆସିଛ? ଶୁଦ୍ଧ ମୂଳ ଫଳ ଭୋଜନ କରି, ପାନୀୟ ଜଳ ପିଇଛ—ସବୁ ଖୁଲାସା କର ।” ଏପରି ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ହନୁମାନ ସତ୍ୟ ଓ ସରଳ ଭାବେ ସମସ୍ତ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସେ କହିଲେ, “ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜା, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ ଶୂର, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ସହ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ସୀତା ଥିଲେ । ରାବଣ ଜନସ୍ଥାନରୁ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସୀତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଅପହରଣ କରିନେଇଛି । ରାମଙ୍କର ମିତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ, ବନରାଜ ଓ ବନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଆମକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି । ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଅନ୍ୟ ବନରମାନେ ସହିତ ଆମେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆସିଛୁ, ଯାହା ଯମ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର । ଆମକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା—‘ଐଚ୍ଛିକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ ରାବଣ ଓ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜ ।’ ଆମେ ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣ କଲେ, ଅନ୍ତେ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଜି ଆସି, ଖିଦାରେ ଏକ ବୃକ୍ଷ ତଳେ ବସିଲୁ । ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁ ମ୍ଳାନ ଓ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ, କି କରିବା ଯାଉଛି ବୁଝିପାରୁନଥିଲୁ । ଏବେ ଆମେ ଏକ ଗଭୀର ଗୁହା ଦେଖିଲୁ, ଯାହା ଲତା ଓ ବୃକ୍ଷରେ ଢାକା, ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚିଥିଲା । ସେଠାରୁ ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା ହଂସ, କଦଳୀ, ମାଦାନା ଓ ମାଛ ଉଡିଯାଉଥିଲେ । ମୁଁ ବନରମାନେଙ୍କୁ କହିଲି, ‘ଚଳ, ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ନିରାପଦ ।’ ସମସ୍ତେ ଏକାଭିନିଶ୍ଚୟ କରି, ହାତ ଧରି ଧରି ଗଭୀର ଭିତରକୁ ଯାଇଲୁ । ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ ଆମେ ପ୍ରବେଶ କଲୁ, ଏହି କାରଣରେ ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ । ଏବେ ଆମେ ଖିଦା ଓ କ୍ଷୁଦାରେ ପୀଡିତ, ତୁମେ ଆମକୁ ଅତିଥି ସତ୍କାର ପୂର୍ବକ ମୂଳ ଫଳ ଦେଇଛ । ଆମେ ତାହା ଭୋଜନ କରି, ତୁମ ଦୟାରେ ପୁନଃ ଜୀବିତ ହୋଇଛୁ । ଏବେ ଆମେ କ’ଣ ଉପକାର କରିପାରିବା, ଦୟାକରି କହ ।” ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ । ମୋ କୌଣସି ଦାୟିତ୍ୱ ନାହିଁ, ମୁଁ ମୋର ଧର୍ମରେ ବସିବାକୁ ଚାହେଁ ।” ଏପରି ଶୁଭ ଓ ଧାର୍ମିକ କଥା କହିବା ପରେ, ହନୁମାନ କହିଲେ, “ମାତା, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଶରଣ ନେଇଛୁ । ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ଯେଉଁ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଥିଲା, ତାହା ଅତିକ୍ରମ ହୋଇଗଲା, ଏବେ ଆମେ ଏହି ଗୁହାରୁ ବାହାରିବାକୁ ଚାହୁଁ ।