ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଭୟଭିତ ହେଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଏହି ଜଗତ ବହନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦୟାକରି ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ତପସ୍ୟା କରନ୍ତୁ ।” ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “ତିନି ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଅଟକାଇ ରଖନ୍ତୁ, ଏହି ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଏହି ଜଗତକୁ ବାସଯୋଗ୍ୟ ନ କରନ୍ତୁ ।” ଦେବତାମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ପ୍ରଭୁ ଶିବ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେବ, ମୁଁ ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ମୋ ଶକ୍ତିକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଇ ରଖିବି । ଦେବତାମାନେ ଓ ପୃଥିବୀ ସାନ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ ।” ପ୍ରଭୁ ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୋର ଏହି ଉତ୍ତମ ଶକ୍ତି ଯାହା ଏବେ ଉତ୍ପାଦିତ ହେଇଛି, ଏହି ଶକ୍ତିକୁ କିଏ ବହନ କରିପାରିବ ? ଦେବତାମାନେ ମୋତେ କହୁନ୍ତୁ ।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି ବୃଷଧ୍ୱଜ ଶିବଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ଆଜି ଆପଣଙ୍କ ଉତ୍ପାଦିତ ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀ ବହନ କରିବେ ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ ଶିବ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ପୃଥିବୀରେ ବିମୋଚନ କଲେ । ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଭରିଗଲା । ଏବେ ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ କହିଲେ, “ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି, ପବନ ସହିତ ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କର ।” ଅଗ୍ନି ପୃଥିବୀକୁ ଭରିଦେଲେ, ଏହି ଶକ୍ତିରୁ ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ ଓ ଦିବ୍ୟ ସରବନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ । ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ ଉମା ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ । ସେମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରି, ପାହାଡ଼ କନ୍ୟା ଦେବୀ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲି, ତଥାପି ମୋତେ ଅଟକାଇ ରଖିଲେ ।” ଦେବୀ ଉମା କ୍ରୋଧରେ ଚେତନା ହରାଇ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଲେ, “ତୁମେ ତୁମ ଜନ୍ମ ଷ୍ଟ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶିଶୁ ପାଇବେ ନାହିଁ । ଏହି ଦିନରୁ ତୁମ ଷ୍ଟ୍ରୀମାନେ ନିର୍ଜନ୍ମ ହେବେ ।” ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ ଶାପ ଦେଲାପରେ, ଦେବୀ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଲେ, “ହେ ପୃଥିବୀ, ତୁମେ ଏକ ରୂପ ରଖିପାରିବେ ନାହିଁ, ଅନେକ ଷ୍ଟ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏକ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ ।” ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିଲେ, ଦେବୀ କହିଲେ, “ତୁମ ମନ ଅନ୍ଧାରିତ, ତୁମେ ମୋ ପୁଅକୁ ଚାହିଲା ନାହିଁ, ଏବଂ ମୋତେ କ୍ରୋଧିତ କରିଛ । ତେଣୁ ତୁମେ ପୁଅର ଆନନ୍ଦ ପାଇବେ ନାହିଁ ।” ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଶିବ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭାରୁଣା ରକ୍ଷିତ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ହିମବତ୍ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର ଶୃଙ୍ଗରେ ଦେବୀ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ବସିଲେ । ହେ ରାମ, ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ପାହାଡ଼ କନ୍ୟା ଦେବୀ ତୁମକୁ କହିଛନ୍ତି । ଏବେ ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଗଙ୍ଗା ଉତ୍ପତ୍ତିର କଥା କହିବି । ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣିବାକୁ ଅନୁସୂଚିତ । ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ ଶିବ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ନେତୃତ୍ୱରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ମହାପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଯାଇ ଦେବସେନାପତି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ । ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ଯେଉଁ ସେନାପତି ଆପଣ ଆଗରୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ତାଙ୍କ ଷ୍ଟ୍ରୀ ସହିତ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି । ଏହି ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛୁ ।” ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଦୟା କରି କହିଲେ, “ପାହାଡ଼ କନ୍ୟା ଦେବୀ କହିଥିବା କଥା ନିଜ ଷ୍ଟ୍ରୀମାନେ ସହିତ ସୃଷ୍ଟି ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କ ଶାପ ସତ୍ୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ । ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଧାରଣ କରି ଦେବସେନାପତି, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଜନ୍ମ ଦେବେ । ପାହାଡ଼ର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବେ, ଉମା ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଦେବେ ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସମାପ୍ତ କଲେ । ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା କୈଳାସ ପାହାଡ଼କୁ ଯାଇ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେବସେନାପତି ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ, “ହେ ଅଗ୍ନି, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କର, ତୁମ ଶକ୍ତିକୁ ପାହାଡ଼ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାରେ ବିମୋଚନ କର ।” ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଇ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଇ କହିଲେ, “ହେ ଦେବୀ, ଏହି ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କର, ଏହି ଦେବତାମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ପ୍ରିୟ ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗଙ୍ଗା ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ । ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ଦେଖି, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା । ଅଗ୍ନି ଦେବୀକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଗଙ୍ଗାର ସମସ୍ତ ଧାରା ଶକ୍ତିରେ ଭରିଗଲା । ଏହିପରି ଗଙ୍ଗା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଦେବତା, ମୁଁ ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଶକ୍ତିକୁ ବହନ କରିପାରିବି ନାହିଁ ।” ଅଗ୍ନି ଦେବୀକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହି ଗର୍ଭକୁ ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଶୃଙ୍ଗରେ ରଖ ।” ଅଗ୍ନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଗର୍ଭକୁ ଶୃଙ୍ଗରେ ବିମୋଚନ କଲେ । ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଗର୍ଭ ଗଙ୍ଗାର ଧାରାରୁ ବାହାରିଲା, ଯାହା ଗଳି ଶୁଧା ସୂନ୍ଦର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପରି ଚମକୁଥିଲା । ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଓ ଚାନ୍ଦି ପୃଥିବୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ତାଙ୍କ ତୀବ୍ରତାରୁ ତାମ୍ବା ଓ କଳା ଲୋହା ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା । ଦେବୀର ଅଶୁଦ୍ଧି ଟିନ୍ ଓ ସିସା ହେଇ ପୃଥିବୀରେ ବଢ଼ିଗଲା । ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଗର୍ଭ ରଖାଯିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରେ ଭରିଗଲା ।