ହନୁମାନ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ବନରାଜିଗଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ, ତୃଷ୍ଣା ଓ ଭୁକ୍ରେ ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଏକ ଅନ୍ଧକାର ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ଭୂମିର ଏକ ବିଶାଳ ମୁହାଡ଼ି ମାର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତୃଷ୍ଣାରେ ତପିଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ଚମତ୍କାର ଅନେକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ସବୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭ୍ରମିତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲେ—ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗଛଗୁଡ଼ିକିଏଙ୍କ? ଏଠାରେ ଶୁଭ୍ର ମୂଳ ଓ ଫଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମହଳ, ରୌପ୍ୟ ଗୃହ ଦେଖି ସେମାନେ ଚମତ୍କୃତ ହେଉଥିଲେ—ଏହି ସବୁ କାହାର? ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜାଲି ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟର ଝାଲରିରେ ଶୋଭିତ ଏହି ଗୃହମାନେ, ଫୁଲିଥିବା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଗଛରେ ଢାକିଯାଇଛି। କିଏ ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜାମ୍ବୁନଦ ଗଛ ଓ ଏହି ସୁନା ଦଳର ପଦ୍ମ ତିଆରି କରିଛି? ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଛ ଓ କଛୁଆ ଏଠି କିପରି ଏକସାଙ୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି? ଏହି ସବୁ କି ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିର ପ୍ରଭାବ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ତପସ୍ୟାର ଫଳ? ଏମିତି ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁ, ହନୁମାନ୍ ଏହି ପବିତ୍ର ତପସ୍ବିନୀଙ୍କୁ ସବୁକିଛି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ତପସ୍ବିନୀ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ନାରୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ମହାବୀର ବନରାଜ, ପୂର୍ବକାଳରେ ମାୟା ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମାୟାବୀ ଦାନବ ଥିଲେ। ସେ ଦାନବମାନଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପରି। ସେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ୟାନ ନିଜ ମାୟା ସାହାଯ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହଳ ସେ ଅନେକ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ତୟାରି କରିଥିଲେ। ତା’ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଉଷଣାସ୍ଯ ବଂଶର ସମସ୍ତ ଧନର ବର ପାଇଥିଲେ। ସେ ଏଠି ଅନେକଦିନ ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ ଓ ହେମା ନାମକ ଏକ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ସହିତ ଆସକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ କଲେ, ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ହେମାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମହଳ ଓ ଆନନ୍ଦ ରହିବାର ଅଧିକାର ହେମାଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା। ମୁଁ ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା, ମେରୁସାବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କନ୍ୟା, ଏଠି ମୋର ମାଆ। ମୁଁ ଏହି ହେମାଙ୍କ ମହଳର ରକ୍ଷା କରେ, ହେମା ମୋର ପ୍ରିୟ ସଖୀ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ଦୟାରେ ମୁଁ ଏହି ମହଳକୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଏବେ ଆପଣମାନେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ଅଗମ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି? ଏଠି କିପରି ଆସିଲେ? ଶୁଦ୍ଧ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରି, ଜଳ ପାନ କରିଛନ୍ତି, ଏବେ ଆପଣମାନେ ସବୁକିଛି ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ସବୁ ବନରାଜିଗଣ ଅଲ୍ପବିରାମ ପରେ ବସିଥିଲେ। ତପସ୍ବିନୀ ପୁନି କହିଲେ—"ବନରାଜିମାନେ, ଯଦି ଆପଣମାନେ ଫଳ ଭୋଜନ କରି କ୍ଳାନ୍ତି ଦୂର କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୋତେ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।" ତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ସତ୍ୟ ଓ ସରଳ ଭାବରେ ସବୁ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—"ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜା, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ସମ୍ମାନର, ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ରାବଣ ଜନସ୍ଥାନରୁ ସୀତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଅପହରଣ କରିଛି। ସେ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଦୁ ସୁଗ୍ରୀବ, ବନରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ। ଅଙ୍ଗଦ ଆଦି ଅନେକ ବନରାଜିମାନେ ସହିତ, ଆମେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ, ଯମଙ୍କ ରକ୍ଷା ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପବିତ୍ରତାରେ ଆସିଛୁ। ରାବଣ ଓ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଆମକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଜି, ଆମେ ଅତି ଭୁକ୍ରେ ଏକ ଗଛ ତଳେ ବସିଥିଲୁ। ମୁହଁ ମନ୍ଦ ଓ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆମେ ଦେଖିଲୁ—ଏକ ବଡ଼ ଗୁହା, ଲତା ଓ ଗଛରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା, ଅନ୍ଧକାରରେ ଡୁବିଥିଲା। ସେଠାରୁ ଜଳଭିଜା ପଙ୍ଖି ହଂସ, କଦମ୍ବ, ବକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ମୁଁ ବନରାଜିମାନେ କୁହିଲି—‘ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରିବା ନିରାପଦ।’ ସମସ୍ତେ ଏହି ମତ ଦେଲେ। ଏବେ ଆମେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରି, ଏକାଠି ହାତ ଧରି ଗଭୀର ଭିତରକୁ ଗଲୁ। ଏହି ଭାବେ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବରେ ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲୁ। ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ଏଠିକୁ ଆସିଛୁ। ଏବେ ଆମେ ତୃଷ୍ଣା ଓ ଭୁକ୍ରେ ପୀଡିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଛୁ। ଆପଣ ଆମକୁ ଅତିଥି ସତ୍କାର ଅନୁଯାୟୀ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦେଇଛନ୍ତି। ଆମେ ଭୁକ୍ରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଥିଲୁ, ଆପଣ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ଆପଣଙ୍କ କୌଣସି କାମ ଥିଲେ, ଆମେ ବନରାଜିମାନେ ତାହା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" ଏପରି କହିବା ପରେ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା କହିଲେ—"ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜିମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ମୁଁ ନିଜ ଧର୍ମରେ ବଞ୍ଚିଅଛି, କାହା ସହିତ କୌଣସି କାମ ନାହିଁ।" ଏପରି ଧର୍ମମୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କୁ ବିନମ୍ର ଭାବରେ କହିଲେ—"ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ମାତା, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛୁ।