ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମାହିର ବନର ମୂର୍ଗାମାନେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଗୁହାର ଭିତରେ ଦିବ୍ୟ ଅଗରୁ ଓ ଚନ୍ଦନର ଶଖା, ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ରଖାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଯାନବାହନ, ମଧୁର ମଧୁ ଓ ଦେବମାନ୍ୟ ଦୁଲ୍ଲଭ ବସ୍ତ୍ରର ଗଛା ଥିଲା। ଏଠାରେ ରଙ୍ଗିନ କମ୍ବଳ ଓ ପଶୁଚର୍ମ ଏଠି-ସେଠି ରଖାଯାଇ, ଅଗ୍ନିର ଚମକ ଭଳି ଜ୍ଵଳମାନ ହେଉଥିଲା। ଗୁହାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ଢେଳି ଦେଖି, ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ଏ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନେ ଦୂରରେ ଏକ ମହିଳାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଁକି ବାକୁଳ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେ ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ, ନିୟମିତ ଆହାରରେ ଅଟୁଟ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଶକ୍ତିର ଅଗ୍ନିରେ ଭଳି ଜ୍ଵଳମାନ। ମୂର୍ଗାମାନେ ଏ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅପାର୍ଥିବ ଅନୁଭୂତିରେ ନିର୍ବାକ ହେଲେ। ତାପରେ ହନୁମାନ୍ ସମ୍ମାନ ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମା, ଆପଣ କିଏ? ଏହି ଗୁହା କାହାର? ଏହି ରତ୍ନମାଳା କାହାର?” ହନୁମାନ୍, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦୃଢ଼, ତାଙ୍କ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ମା, ଆପଣଙ୍କ ପରିଚୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ଏହି ଗୁହା ଓ ଏହି ଧନ-ରତ୍ନ କାହାର?” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ ତପସ୍ୱିନୀ ମୃଦୁ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, “ମୂର୍ଗାମାନେ, ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନାର ଗଛ ଓ ଏହି ଦେବମାନ୍ୟ ମହଲ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ମାୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। ସେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦାନବମାନେ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଥିଲେ। ଅନେକ ଦିନ ତପସ୍ୟା କରି, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଅସୀମ ଧନ ଓ ଶକ୍ତିର ବରପାଇଲେ। ଏଠାରେ ତିନି ସୁଖରେ ବସିଥିଲେ ଓ ଅପ୍ସରା ହେମାଙ୍କୁ ଭଲପାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଜୟ କଲେ, ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ମହଲ ଓ ଉପଭୋଗ ହେମାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ମୁଁ ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା, ମେରୁସାବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଝିଅ, ମୋର ମା ହେମା। ମୁଁ ଏହି ହେମାଙ୍କ ମହଲକୁ ରକ୍ଷା କରେ। ହେମା ମୋର ସଂଗୀନୀ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ। ସେ ମୋତେ ବର ଦେଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ମହଲ ରକ୍ଷା କରୁଛି। ଏହି ଅଗମ୍ୟ ଓ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ତୁମେ କେମିତି ଆସିଲ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲ? ମୂଳ ଫଳ ଖାଇପରେ, ତୁମର କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ କୁହ।” ଏପରି ନିମନ୍ତ୍ରଣ ପାଇ, ମୂର୍ଗାମାନେ ଅନ୍ତେ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରି, ମହିଳାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖର କଥା କହିବାକୁ ଚାହିଲେ। ହନୁମାନ୍ ସତ୍ୟ ଓ ସରଳ ଭାବେ କହିଲେ, “ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ଯିଁଁକି ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ, ସେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସହ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପତ୍ନୀ ସୀତା ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ରାବଣ ଜନସ୍ଥାନରୁ ସୀତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ କଲେ। ରାମଙ୍କ ମିତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ, ବନରାଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ଆମକୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନରମାନେ ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆସିଛୁ, ଯାହା ଯମ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର। ଆମକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିଥିଲା—ଯେଉଁଁ ରାକ୍ଷସ ରାବଣ ଯେଉଁଁ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରେ, ସେଉଁଁ ସୀତା ସହ ଖୋଜିବା। ସମଗ୍ର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଓ ଅରଣ୍ୟ ତଦନ୍ତ କରି, ଆମେ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଜିଲୁ। ଅତି ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ, ଏକ ବୃକ୍ଷ ତଳେ ବସିଲୁ। ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମୁହଁ ମ୍ଲାନ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲା, କାରଣ ଆମେ ସମାଧାନ ମିଳାଇପାରୁନି। ତେବେ, ଚାରିପାଖ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲୁ, ଏବଂ ଏକ ମହା ଗୁହା ଦେଖିଲୁ, ଯାହା ଲତା ଓ ଗଛରେ ଢାକା, ଅନ୍ଧକାରରେ ଢ଼କିଥିଲା। ସେଠାରୁ ଜଳରେ ଭିଜା ପଙ୍କ ଓ ହଂସ, କୁଙ୍କୁରା ଓ ମାଦାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଖା ଜଳ ଛିଟିଆଯାଇ, ବାହାରୁ ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।" ଏଭଳି ହନୁମାନ୍ ସମସ୍ତ କଥା ତପସ୍ୱିନୀ ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଯାତ୍ରାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅବଗତ କରାଇଲେ।