ମକଡ଼ମାନେ ଏହି ଶ୍ରୀମୟ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଚାରିପାଶେ ସୁନା ମଧୁମକ୍ଷୀ ଓ ମଧୁ ଦେଖିଲେ; ରତ୍ନ ଓ ସୁନାରେ ଭୂଷିତ ଶୟନ ଓ ଆସନ ରହିଛି। ସେମାନେ ଚାରିପାଖରେ ବିଭିନ୍ନ ଓ ବିଶାଳ ପ୍ରମାଣର ସୁନା, ଚାନ୍ଦି ଓ କାଂସର ପାତ୍ର ଦେଖିଲେ। ଏଠାରେ ଦେବୀୟ ଅଗରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଭଣ୍ଡାର, ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ରହିଛି। ସେମାନେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଯାନ, ମଧୁ, ଦେବୀୟ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ପୋଶାକର ଭଣ୍ଡାର ଦେଖିଲେ। ରଙ୍ଗିନ କମ୍ବଳ ଓ ପଶୁଚର୍ମ ଏଠା-ସେଠା ରଖାଯାଇଛି, ଅଗ୍ନିର ଭାସ୍କର ଭଳି ଚମକୁଛି। ମକଡ଼ମାନେ ଶ୍ରୀମୟ ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ, ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଚମକୁଥିବା ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ଭଣ୍ଡାର। ଏହି ଶୋଧନା କ୍ଷଣରେ, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଏକ ନାରୀ, ଅପରାହ୍ନରେ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ଜଟା ଓ କୃଷ୍ଣ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ସେ ଏକ ତପସ୍ବିନୀ, ନିୟମିତ ଭୋଜନ କରିଥିବା, ଶକ୍ତିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଥିବା; ମକଡ଼ମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଏଠି ଦୃଢ଼ ହୋଇ ରହିଲେ। ହନୁମାନ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଆପଣ କିଏ, ଏହି ଗୁହା କାହାର?" ହନୁମାନ ପ୍ରାଣମନ୍ତ୍ରଣା କରି, ବୃଦ୍ଧା ତପସ୍ବିନୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଆପଣ କିଏ, ଏହି ନିବାସ ଓ ଗୁହା କାହାର, ଏହି ରତ୍ନ କାହାର? ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" ଏହି ସମୟରେ, ମକଡ଼ମାନେ ତପସ୍ବିନୀଙ୍କୁ ଏହିପରି ଉପସ୍ଥାପନ କରିଲେ, "ଆମେ ଅଚାନକ ଏହି ଅନ୍ଧାର ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ, ଭୋକ, ତ୍ରୁଷା ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଅଳସ୍ତ ହୋଇଛୁ। ଏହି ଭୂମିର ଏକ ବଡ଼ ଖୋଲା ଦ୍ୱାରରେ ଆସିଛୁ, ତ୍ରୁଷାରେ ତପିଛୁ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲୁ। ଏସବୁ ଦେଖି ଆମେ ଚିନ୍ତିତ, ଅସ୍ଥିର ଓ ମନ ହରାଇ ଯାଇଛି। ଏହି ସୁନା ଗଛ କାହାର, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ଚମକୁଛି? ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ, ମୂଳ ଓ ଫଳ, ସୁନାର ଦୁର୍ଗ, ଚାନ୍ଦିର ଘର—କାହାର? ସୁନା ଜାଲି ଓ ରତ୍ନ ତାଲିରେ ଘରଗୁଡ଼ିକ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରି ଉପବନରେ ରହିଛି। କାହାର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାର ଗଛ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି? ଏହି ସୁନା ହେମପଦ୍ମ ଚିତ୍ରପାତ ଜଳରେ କିପରି ଉଗିଛି? ସୁନା ମାଛ ଓ କାଛୁଆ ଏଠି ସାଙ୍ଗରେ ଦେଖିବାକୁ କିପରି? ଏହି ଆପଣଙ୍କର ଶକ୍ତି, ନା କିଏଉଁ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୟାର ଫଳ? ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ, ଆପଣ ସବୁ କଥା କହିବାକୁ ଉଚିତ।" ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ତପସ୍ବିନୀ ଧର୍ମପଥରେ ଚାଲୁଥିବା, ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ହେ ମକଡ଼ମାନେ, ଏଠି ଏକ ବିଶାଳ ଓ ମାୟାପର ଦାନବ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ମାୟା। ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ସୁନା ଉପବନ ତାଙ୍କ ମାୟାରେ ସୃଜନ କରିଥିଲେ; ପୁରାତନ କାଳରେ ଦାନବ ନେତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ମୁଖ୍ୟ ଶିଳ୍ପି ଥିଲେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାର ଭଳି। ସେ ଏହି ସୁନା ଦେବୀୟ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି ଏହି ବନରେ। ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତା ଉଶନସ ପ୍ରଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଧନର ଦାନ ଦେଇଥିଲେ; ସବୁ କାମ ସଫଳ କରି, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଅଧିପତି ହୋଇଗଲେ। ସେ ଏହି ବଡ଼ ବନରେ କିଛି ଦିନ ଖୁସିରେ ରହିଥିଲେ, ଅପସରା ହେମାପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତା ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପବନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେମାକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ନିତ୍ୟ ଭୋଗ ଓ ସୁନା ଦୁର୍ଗ ହେମାକୁ ଦିଆଯାଇଛି; ମୁଁ ମେରୁସାବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କନ୍ୟା ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା, ହେମା ମୋ ମା।" "ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମକଡ଼, ମୁଁ ହେମାଙ୍କ ଦୁର୍ଗର ରକ୍ଷା କରିଛି; ହେମା ମୋ ମିତ୍ରୀ, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ପ୍ରବୀଣ। ତାଙ୍କର ଦିଆ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ମୁଁ ଏହି ଦୁର୍ଗକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛି; ଆପଣମାନେ କେଉଁ କାରଣରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି? କିପରି ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଓ ଅଗମ୍ୟ ବନ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଶୁଦ୍ଧ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜଳ ପିଇ, ଆପଣମାନେ ଆପଣଙ୍କ କଥା କହିବାକୁ ଉଚିତ।" ଏହି ସମୟରେ, ମକଡ଼ମାନେ ଶୋଇ ଅଲସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ତପସ୍ବିନୀ ଧର୍ମପଥରେ ଦୃଢ଼ ଥିବା, ସେମାନେ ପ୍ରତି ଏହିପରି କଥା କହିଲେ—"ମକଡ଼ମାନେ, ଯଦି ଫଳ ଖାଇ ଆପଣଙ୍କ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର ହୋଇଛି, ଏବଂ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଗଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ, ବାୟୁପୁତ୍ର, ସବୁ କଥା ସତ୍ୟ ଓ ସିଧାସଳଖ କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ—"ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜା, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ସମ, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସହ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ପତ୍ନୀ ସୀତା ଅଛନ୍ତି; ରାବଣ ଜନସ୍ଥାନରୁ ଶକ୍ତିପୂର୍ବକ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ରାଜାଙ୍କ ଏକ ବୀର ମିତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ, ମକଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପଠାଯାଇଛୁ। ଅଙ୍ଗଦ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏହି ମୁଖ୍ୟ ମକଡ଼ମାନେ ସହ ଆମେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ, ଯମ ରକ୍ଷିତ ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପବିତ୍ର କରିଥିବା ଦିଗକୁ ଆସିଛୁ।" "ସମସ୍ତେ ଆମକୁ ଏହି ନିର୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ—'ଯେଉଁ ରାକ୍ଷସ ରୂପ ବଦଳାଇପାରେ, ସୀତା ଭାଇ ସହ ରାବଣଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ।' ଆମେ ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଜିଛୁ, ଭୋକା ହୋଇ ଏକ ଗଛ ତଳେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲୁ। ସମସ୍ତେ ମୁଖ ମଲିନ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବି ଯାଇଛି, ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଚିନ୍ତାର ସମୁଦ୍ରରେ ଆମେ ଏକ ପଥ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।