ଏହିପରି ଘଟଣାରେ, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିବା ବନରାଜ ମହାବଳୀ ଓ ଦୁଃଖିତ ମନ୍ଦ୍ରଗଣ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ି ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ସୀତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରକାର ଅନେକ ଗୁହା ଦେଖି, ସେମାନେ ସେହି ପ୍ରବଳ ପର୍ବତକୁ ଚଢ଼ି, ଚାରିପାଖ ନଜର ଫେରାଇ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଶରୀରରେ କ୍ଳାନ୍ତି ଓ ମନେ ଦୁଃଖ ନେଇ, ତଳକୁ ଅସି, ଗଛ ତଳେ କିଛି ଖ୍ଷଣ ବିଶ୍ରାମ କଲେ। ସେଠାରେ ଅଳ୍ପ ଶାନ୍ତି ମିଳିବା ପରେ, ସେମାନେ ପୁଣି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜିବାକୁ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ। ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେମାନେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଚାରିପାଖ ଚାଲିଘୁଞ୍ଚି ଖୋଜା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଗୁହା, ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଅନେକ ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନ ତଳାଶି ହନୁମାନ, ତାରା, ଅଙ୍ଗଦ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନରାଜ ଚାଲିଲେ। ସେଠାରେ ସିଂହ, ବାଘ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଝରଣା ଥିବା ଗୁହା ଦେଖିଲେ। ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ପଶ୍ଚିମ ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ଅନେକ ଦିନ ଅତିତ କଲେ, କାରଣ ସେଉଁଠା ଖୋଜିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା। ଏହି ଖୋଜା ଅଭିଯାନରେ, ଗଜ, ଗବକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶରଭ, ଗନ୍ଧମାଦନ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଠାରେ ଦେଖାଗଲେ, ଯଦିଓ ସେମାନେ ଦୂରେ ନଥିଲେ। ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ହନୁମାନ, ଜାମ୍ବବାନ, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ତାରା ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ଥିଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳ ତଳାଶି, ସେମାନେ ଏକ ଖୋଲା ଗୁହା ଦେଖିଲେ। ଏହା ଦୁର୍ଗମୃକ୍ଷ ନାମକ ଏକ ଦୁର୍ଗମ ଗୁହା, ଯାହାକୁ ଏକ ରକ୍ଷସ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲା। ଖାଲି ପେଟ, ତିବ୍ର ତିରିଷ୍ଣା ଓ କ୍ଳାନ୍ତିରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ସେଠି ପାଣି ଖୋଜିବାକୁ ଗଲେ। ସେଉଁଠି ଲତା ଓ ବୃକ୍ଷରେ ଆଛାଦିତ ଏକ ବଡ଼ ଗୁହା ଦେଖିଲେ, ଯାଁଠାରୁ କ୍ରାଞ୍ଚ, ହଂସ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀ ବାହାରୁଥିଲେ। ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଜଳରେ ଭିଜି, ପଦ୍ମର ରେଣୁରେ ଲାଲ ହୋଇ ବାହାରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ସେ ଦୁର୍ଗମ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅପରିଚିତ ଗୁହା ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବନରାଜମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଏହି ଗୁହା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଥିଲେ, ଏହା ମାନେ ମନେ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହା କିଛି ଦାନବପତିଙ୍କ ନିବାସ ଭଳି। ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଓ ଭୟାନକ ଗୁହା ଭିତରେ ହନୁମାନ, ପବନପୁତ୍ର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆମେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜିସାରିଛୁ, କିନ୍ତୁ ମୈଥିଲୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏଠାରୁ ହଂସ, କ୍ରାଞ୍ଚ, ସାରସ ପକ୍ଷୀ ବାହାରୁଛନ୍ତି, ଚକ୍ରବାକମାନେ ଜଳରେ ଭିଜି ଚାରିଦିଗକୁ ଉଡ଼ୁଛନ୍ତି, ନିଶ୍ଚିତ ଏଠାରେ କିଛି ଜଳ ଅଛି, ହେଉଛି କୁଆଁ କିମ୍ବା ଝିଲି।” ଗୁହା ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ ଶ୍ୟାମଳ ଓ ହରିତ ବୃକ୍ଷ ଦେଖି, ସେମାନେ ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଗୁହା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକ ନଥିଲା, ଏହା ଦେଖି ସେମାନଙ୍କ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା। ଲାଇଁ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଓ ପକ୍ଷୀ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଗୁହା ଭିତରେ, ବନରାଜମାନେ ଦୃଷ୍ଟି ହରାଇ, ଶକ୍ତି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତଥାପି ବାୟୁ ପରି ଚଳିତ ହୋଇ, ସ୍ବିଫ୍ତ ଗତିରେ ଗୁହା ଭିତରକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ସେମାନେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷ ଥିଲା। ସେମାନେ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂର ଏକାଠି ହୋଇ, କ୍ଳାନ୍ତ, ତିରିଷ୍ଣା ଓ ମୁହଁ ମୃଦୁ ହୋଇ, ଜଳ ଖୋଜିଥିଲେ। ଏହି ଗୁହା ଭିତରେ ଅନେକ ସମୟ ଧରି ଚଳି, ସେମାନେ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ମହାବୀରମାନେ ଯେତେବେଳେ ଜୀବନ ପ୍ରତି ଆଶା ହାରିଦେଲେ, ସେମାନେ ଏକ ଆଲୋକମୟ ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲେ। ଏଠାରେ ଅନ୍ଧକାର ନଥିଲା, ସୁମଧୁର ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖାଗଲା। ସେଠାରେ ସୁନାର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗଜ ମୌଳି ରୂପୀ ବୃକ୍ଷ, ଶାଳ, ତାଡ଼, ତମାଳ, ପୁନାଗ, ବଞ୍ଜୁଳ ଓ ଧବ ଗଛ ଦେଖିଲେ। ଚମ୍ପକ, ନାଗ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକର, ସୁନା ଫୁଲ ଗୁଛା ଓ ରଙ୍ଗିନ ନବପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ସୁନା ଅଳଙ୍କାରର ଲତା ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଏହି ବୃକ୍ଷମାନେ ଉଦୟାତ୍ମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ବେରିଲ ମଣିର ଚଉକି ଉପରେ ଥିଲେ। ଏଠାରେ ସୁନାର ଦେଖାଯାଉଥିବା ବୃକ୍ଷ, ନୀଳମଣି ରଙ୍ଗର ପଦ୍ମ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚାରିପାଖ ଘେରିଥିଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ସୁନାର ମହାବୃକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ; ସୁନା ମାଛ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ପଦ୍ମ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏଠାରେ ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତର ନିର୍ମିତ ସୁନା ଓ ରୌପ୍ୟ ମହଳ ଦେଖିଲେ, ସ୍ବଚ୍ଛ ଜଳର ପଦ୍ମସରୋବର ଦେଖିଲେ। ସୁନା ଜାଳି ଓ ମୁକ୍ତା ଜାଳି ଦ୍ୱାରା ଢାଙ୍କା ଖିଡ଼କି, ସୁନା ଓ ରୌପ୍ୟ ମଞ୍ଚ, ବେରିଲ ମଣି ଶୋଭିତ ଥିଲା। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମହାନ ମହଳ, ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ବୃକ୍ଷ, ପ୍ରବାଳ ଓ ମଣିର ନିର୍ମିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସୁନା ମଧୁମକ୍ଷୀ ଓ ମଧୁ ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ, ମଣି ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଶୟନ ଓ ଆସନ ଥିଲା। ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁର—ସୁନା, ରୌପ୍ୟ, କାଂସ୍ୟର ଭାଡ଼ାର ଅନେକ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଢେର। ଏଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବନରାଜମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜ ଜାରି ରଖିଲେ।