ଦାନବଟିକୁ ବଧ କରିବା ପରେ, ବୀର ବନରାଜମାନେ ପର୍ବତ ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବରେ ତଲାଶ କରିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଜିଅପରେ, ସେସବୁ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଆଉ ଏକ ଭୟଙ୍କର ପର୍ବତ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିଅପରେ, ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଗୁହାରୁ ବାହାରି ଏକାନ୍ତ ଏକ ବୃକ୍ଷମୂଳରେ ବସିଗଲେ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଭାରି ଦୁଃଖିତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ଥିଲା। ଏହିବେଳେ, ଅଙ୍ଗଦ ନାମକ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ବନରାଜ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ କରି କହିଲେ, “ବନ, ପର୍ବତ, ନଦୀ, ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳ, ତଳସ୍ଥଳ ଓ ପର୍ବତ ଗୁହା—ସମସ୍ତକୁ ଆମେ ତଲାଶ କରିଛୁ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଜିଲେ ମଧ୍ୟ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିନାହିଁ, ନାହିଁ ଶୀତାଙ୍କୁ ହରଣ କରିଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ। ବହୁ ସମୟ ବିତିଗଲା, ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ ଦ୍ରୁତ ଆଦେଶ ଦେଇଥିବା ରାଜା; ତେଣୁ, ସମସ୍ତେ ମିଶି ଆଉ ଏକଥର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଜ। ନିଦ୍ରା, ଦୁଃଖ ଓ ଅଳସତାକୁ ଛାଡ଼, ଏପରି ଭାବରେ ଶୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା। ଲୋକେ କହନ୍ତି, ଧୈର୍ୟ, ଦକ୍ଷତା ଓ ଅଜୟ ମନ ଥିଲେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଫଳତା ମିଳେ; ତେଣୁ ଏହି କଥା ମୁଁ କହୁଛି। ଏବେ ଆଉଥର ଏହି ଦୁର୍ଗମ ବନକୁ ଖୋଜ, କ୍ଳାନ୍ତିକୁ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତେ ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ତଲାଶ କର। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରୟାସ ଜାରି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଦେଖନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆଶା ହାରିଯିବେ, ତେବେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ସୁଗ୍ରୀବ ରାଜା କ୍ରୁଧ୍ଧ ଓ କଠୋର ଶାସନକାରୀ; ଏହିକଥା ମନେ ରଖ, ରାମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଖାଅ। ଏହି କଥା ତୁମମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କହିଲି; ଯଦି ମନେ ହୁଏ, ଏହା କର। ଆଉ କିଛି ଉପଯୁକ୍ତ କଥା ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ କହ।" ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଗନ୍ଧମାଦନ ନାମକ ବନରାଜ ତାଙ୍କ ତୃଷ୍ଣା ଓ କ୍ଳାନ୍ତି ସত্ত୍ୱେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଲେ, “ଅଙ୍ଗଦ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ଏହା ଏଠି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳକର; ତାଙ୍କ କଥା ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଆଉଥର ପର୍ବତ, ଗୁହା, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଲୋକାଳି ଖୋଜିବାକୁ ଦରକାର। ସୁଗ୍ରୀବ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ ସେଠି ଖୋଜ।" ଏହା ପରେ ସେମାନେ ମହାବଳୀ ବନରାଜମାନେ ଆଉଥର ଉଠି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଥିବା ଘନ ଵିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ତଲାଶ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେମାନେ ଚମତ୍କାରି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯାହା ଶରଦ୍ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଦେଖିବାକୁ ବହୁ ପିକ୍ ଓ ଗୁହା ଥିଲା। ଶୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ, ସେମାନେ ସେଠିର ଲୋଧ୍ର ଓ ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ ହାଇଁ ଖୋଜିଲେ। ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ିଲେ ପରେ, ସେମାନେ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ବୈଦେହୀକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତଥାପି, ପ୍ରଚୁର ଗୁହାରେ ଭରିଥିବା ଏହି ପର୍ବତକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ଆଉଥର ଚଢ଼ି ଚାରିପଟେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ। ଏବେ ବହୁତ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ମନ ଭାରି ହୋଇ, ସେମାନେ ତଳକୁ ଅସି, ଏକ ବୃକ୍ଷମୂଳରେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ। ଅଳ୍ପ ବିଶ୍ରାମ ପରେ, କ୍ଳାନ୍ତି କିଛି ହ୍ରାସ ପାଇଲା, ସେମାନେ ପୁଣି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହିବେଳେ, ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସେମାନେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଆଧାର କରି, ଚାରିପଟେ ଖୋଜିଲେ। ଏହିପରେ, ବିଭୂଷିତ କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚାଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବନରାଜ ହନୁମାନ, ତାରା ଓ ଅଙ୍ଗଦ ସହିତ ଏହି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଗୁହା ଓ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଖୋଜୁଥିଲେ। ସେଠି ପାହାଡ଼ରେ ସିଂହ, ବାଘ ଥିବା ଗୁହା ଓ ତୀବ୍ର ଝରଣା ଥିଲା। ସେମାନେ ପର୍ବତର ପଶ୍ଚିମ-ଦକ୍ଷିଣ ଶିଖରକୁ ପହଁଚିଲେ, ଏଠି ଖୋଜିବାରେ ବହୁ ସମୟ କଟିଗଲା। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ବହୁତ କଷ୍ଟଦାୟକ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା, ଏଠି ବହୁ ଗୁହା ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଥିଲା; ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ତଲାଶ କଲେ। ଏହିଠାରେ ଗଜ, ଗଭକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶରଭ ଓ ଗନ୍ଧମାଦନ ଏକାଏକା ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏକାଏକା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ। ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ହନୁମାନ, ଜାମ୍ବବାନ, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ତାରା ମଧ୍ୟ ଏଠି ଥିଲେ। ସେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜିବା ପରେ ଏକ ଖୋଲା ଗୁହା ଦେଖିଲେ। ଏହା ଦୁର୍ଗମୃକ୍ଷ ନାମକ ଗୁହା, ଏହିଠି ଏକ ରାକ୍ଷସ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲା; ତୀବ୍ର ଭୋକ ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ କ୍ଳାନ୍ତ, ପାନୀୟ ଜଳ ଖୋଜୁଥିଲେ ସେମାନେ ଏଠିକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ବଡ଼ ଗୁହାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଲତା ଓ ବୃକ୍ଷରେ ଆଛଦିତ ଥିଲା; ଏଠିରୁ କଞ୍ଚିଲା, ରାଜହଂସ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀ ବାହାରୁଥିଲେ। ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଜଳରେ ଭିଜିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ପଦ୍ମର ରେଣୁରେ ରଙ୍ଗିଥିଲା। ଏହି ଶୁଭ୍ର ଓ ଦୁର୍ଗମ ଗନ୍ଧ ଥିବା ଗୁହା ପାଖକୁ ପହଁଚିଲେ— ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବନରାଜମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆଶଙ୍କାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜମାନେ ସେଇ ଗୁହାକୁ ନେଇ ସନ୍ଦେହ କରିଲେ। ତଥାପି, ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭରିଥିବା ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ରାକ୍ଷସାଧିପତିଙ୍କ ନିବାସ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଗୁହା ଭୟଙ୍କର, ଦୃଷ୍ଟି ଦେବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଥିଲା।