ଏହି କଥା ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଏହି ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଗଙ୍ଗା କେମିତି ତିନି ମାର୍ଗରେ ବହୁଛି? ସେ କେମିତି ତିନି ଧାରାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ?" ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ—"ହେ ରାମ, ପ୍ରାଚୀନ ଦିନରେ ମହାତ୍ମା ଶିତିକଣ୍ଠ, ଅର୍ଥାତ୍ ମହାଦେବ, ନୂତନ ବିବାହିତ ହେଉଥିଲେ। ସେ ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ଯୁଗଳ ଭୋଗରେ ଲୀନ ହେଲେ। ଏଭଳି ମହାଦେବ ଓ ଦେବୀ ଏକଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୀଡ଼ା କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ତାଙ୍କର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ହେଲା ନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ—'ଏଠାରେ ଯଦି କୌଣସି ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସେ ଶକ୍ତିକୁ କିଏ ବହିପାରିବ?' ସେମାନେ ଯାଇ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—'ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମହାଦେବ, ଆମ ପ୍ରଣାମ ଗ୍ରହଣ କରି, ଆମ ଉପରେ କୃପା କର। ତୁମ ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ଲୋକ ବହିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଅନୁସାରେ ଦେବୀ ସହ ତୁମେ ତପସ୍ୟା କର। ତିନି ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତୁମ ଶକ୍ତିକୁ ଶକ୍ତିରେ ନିବାରଣ କର, ଏହି ଲୋକମାନେ ଅବାସ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।' ଦେବତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ ମହାଦେବ କହିଲେ—'ଯଥାସ୍ତୁ, ମୁଁ ମୋର ଶକ୍ତିକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିବାରଣ କରିବି, ଦେବୀ ସହିତ; ଦେବତା ଓ ପୃଥିବୀ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏହାକୁ କିଏ ବହିପାରିବ? ଉତ୍ତମ ଦେବତାମାନେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।' ତେବେ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ—'ହେ ଋଷଭଧ୍ୱଜ, ଆଜି ଯେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ସେଥିରେ ପୃଥିବୀ ଏହାକୁ ବହିବ।' ଏହାକୁ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ କହିଥିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଶିବ ତାଙ୍କର ମହାଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କର ପର୍ବତ ଓ ଅରଣ୍ୟ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କହିଲେ—'ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ସହିତ ଏହାରେ ପ୍ରବେଶ କର।' ଅଗ୍ନି ଏହି ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ଓ ଦିବ୍ୟ ସରବନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ। ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଲେ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ କାର୍ତ୍ତିକେୟ। ଏହା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଉମା ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ। ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପାର୍ବତୀ ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଲାଲ ଚକ୍ଷୁସହିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—'ମୁଁ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲି, ତଥାପି ମୋତେ ରୋକାଯାଇଛି; ଏହିଠାରୁ, ତୁମେ ତୁମ ଜନ୍ମନୀରେ ସନ୍ତାନ ପାଇବେ ନାହିଁ। ଏହି ଦିନଠାରୁ ତୁମ ଜନ୍ମନୀମାନେ ବନ୍ଧ୍ୟା ହେବେ।' ଏହା ପରେ, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଲେ—'ହେ ପୃଥିବୀ, ତୁମେ ଏକ ରୂପ ରଖିପାରିବେ ନାହିଁ, ଅନେକ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେବେ। ଏବଂ, ତୁମ ମନ ଅନ୍ଧକାର ହୋଇଥିବାରୁ, ତୁମେ ସନ୍ତାନର ସୁଖ ପାଇବେ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ସନ୍ତାନକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ ଓ ମୋତେ କ୍ରୋଧିତ କଲେ।' ଦେବତାମାନେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ପାଳନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯାଇ, ଶିବ ଉତ୍ତର ଶୃଙ୍ଗରେ, ହିମାବତ୍ ପର୍ବତର ଏକ ଶିଖରେ, ଦେବୀ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି କଥା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହି, ଏବେ ଗଙ୍ଗା ଉତ୍ପତ୍ତିର କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ସେନାପତି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ—'ପୂର୍ବରେ ଯେ ସେନାପତି ନିଯୁକ୍ତ ହେଇଥିଲେ, ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ତିନି ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କର, କାରଣ ଆମେ ତୁମକୁ ଶରଣ ନେଇଛୁ।' ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତବନା ଦେଇ କହିଲେ—'ପାର୍ବତୀ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ସତ୍ୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସାଧାରଣ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା, ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନି ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ରଖିବେ, ସେ ଦେବସେନାପତି, ଶତ୍ରୁନାଶକ ହେବେ। ପର୍ବତର ଜେଷ୍ଠା କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବେ, ଉମା ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ମନିବେ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ ସେମାନେ କୈଳାସ ଗିରିକୁ ଗଲେ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ—'ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତି ପର୍ବତକନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାରେ ବିସର୍ଜନ କର।' ଅଗ୍ନି ଦେବତାମାନେ ନିକଟରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରି, ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ହେ ଦେବୀ, ଏହି ଗର୍ଭ ଧାରଣ କର; ଏହା ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗଙ୍ଗା ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ତାଙ୍କର ମହିମା ଦେଖି, ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା। ପରେ ଅଗ୍ନି ଦେବୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଏବଂ ଗଙ୍ଗାର ସମସ୍ତ ଧାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ତିନି ମାର୍ଗରେ ବହୁଥିବା, ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଦେବତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଗାଥା।