ସେଉଁଠି ଏମିତି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଜଙ୍ଗଲ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଗଛ, ଔଷଧି, ଲତା କିମ୍ବା ଘାସ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା; କେବଳ ମାଟି ଉପରେ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ତାଙ୍କର ଚକଚକା ପତ୍ର ସହିତ ଅନେକ ପଦ୍ମପୁକୁର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେହି ପଦ୍ମପୁକୁର ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାହାକୁ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଛୁଇଁନଥିଲେ। ସେଉଁଠି ଏକ ମହାଋଷି କଣ୍ଡୁ ବସୁଥିଲେ, ଯିଏ ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ତପୋବଳରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ। ସେ ମହାମୁନି କଣ୍ଡୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ନିୟମପାଳନକାରୀ ଓ ଅଚଳ ଦୃଢ଼ତା ଥିଲେ। ସେଉଁଠି, ତାଙ୍କର ଦଶବର୍ଷୀୟ ପୁଅ, ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁର ନିୟତି ହୋଇଥିଲା, ଅଚାନକ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା। ଏହି ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ, ଧର୍ମପରାୟଣ ମୁନି କଣ୍ଡୁ ସେଇ ସମଗ୍ର ମହାବନକୁ ଶାପ ଦେଲେ। ଫଳରେ, ସେଇ ଜଙ୍ଗଲ ଶୂନ୍ୟ, ଅପ୍ରବେଶ୍ୟ ଓ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଶୂନ୍ୟ ହେଇଗଲା। ଏହିଠିପାଇଁ ଭଲ ହେବ, ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲର ସୀମା ଓ ପାହାଡ଼ ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜ। ତେଣୁ ସେମାନେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ନଦୀ ଉତ୍ସ ଓ ପାହାଡ଼ ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେଠି ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ରାବଣ, ଯିଏ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଲେ ନାହିଁ। ଏହିଭଳି ଭୟାନକ, ଲତା-ଗୁଛରେ ଢାକା ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନେ ଏକ ଭୟଙ୍କର, ନିର୍ଭୟ ଦାନବକୁ ଦେଖିଲେ। ସେଇ ଦାନବ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବାନର ସେଉଁଠାରୁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ। କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ, ସମସ୍ତ ବାନରଙ୍କୁ ଦେଖି, 'ତୁମେ ମାର୍ଗ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଇଛ' ବୋଲି କହିଲା। କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର ମୁଠି ଉଠାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଡେଉଁଥିଲା; କିନ୍ତୁ ସେଇବେଳେ ବାଲୀପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ହଠାତ୍ ତାଙ୍କୁ ଜୋରେ ଆଘାତ କଲେ। ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କୁ ରାବଣ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ହସ୍ତପାଦ ଦ୍ୱାରା ଘାତ କଲେ। ବାଲୀପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଘାତରେ, ସେ ଦାନବ ମାଟିକୁ ପଡ଼ିଗଲା, ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ଝରାଇଲା, ପଡ଼ିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦାନବ ନିର୍ଜୀବ ହେଉଥିବା ପରେ, ବିଜୟୀ ବାନରମାନେ ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଭିତରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଖୋଜିଲେ। ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଖୋଜିବା ପରେ, ସେଉଁଠି ଥିବା ସବୁ ବାନର ଅନ୍ୟ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏଉଁଠି ଖୋଜିବା ପରେ, ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ବାହାରିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଏକ ଗଛ ତଳେ ଏକାନ୍ତରେ ବସି, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ଅଙ୍ଗଦ ମୃଦୁ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି କହିଲେ, "ବନ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନ, ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଗୁହା—ସବୁଠି ଆମେ ଖୋଜିଛୁ। ଏପରି ଖୋଜିଲେ ମଧ୍ୟ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା କିମ୍ବା ତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ବହୁ ସମୟ କଟିଗଲା, ସୁଗ୍ରୀବ ରୁଦ୍ର ଶାସନ ଦେଇଥିବା ରାଜା; ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଜ। ଅଳସ୍ୟ, ଦୁଃଖ ଓ ନିଦ୍ରାକୁ ଛାଡ଼ି, ଏଭଳି ଭାବେ ଖୋଜ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା। କହାଯାଏ, ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟା, କୌଶଳ ଓ ଅଦମ୍ୟ ମନୋବଳ ଥିଲେ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ; ତେଣୁ ଏହି କଥା ମୁଁ କହୁଛି। ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ତ୍ୟାଗ କରି, ପୁଣିଥରେ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଚେଷ୍ଟାରେ ଅବିରତ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଦେଖନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ନିରାଶାରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, ତେବେ କିଛି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ସୁଗ୍ରୀବ ରାଜା କ୍ରୁଧ୍ଧ ଓ କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିବା, ବାନରମାନେ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଓ ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କୁ ସଦା ଭୟ କର। ଏହି କଥା ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କହିଲି; ଯଦି ପସନ୍ଦ ହୁଏ, କର; ଯଦି ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପଯୁକ୍ତ ମନେ ହୁଏ, ସମସ୍ତେ କହ।" ଅଙ୍ଗଦଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଗନ୍ଧମାଦନ ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଓ କ୍ଳାନ୍ତି ସତ୍ତ୍ୱେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଅଙ୍ଗଦ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ଏଠି ପାଇଁ ଉଚିତ, ଏହା ଉପକାରକ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ; ତାଙ୍କର କଥା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଆମେ ପୁଣିଥରେ ପାହାଡ଼, ଗୁହା, ପଥର, ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ ଝରଣା ଖୋଜିବା ଦରକାର। ସୁଗ୍ରୀବ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେଠି ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ ଖୋଜିବା ଉଚିତ।" ଏଭଳି କହି, ସେଇ ପ୍ରବଳ ବାନରମାନେ ପୁଣିଥରେ ଉଠି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯାଇ, ଘନ ଭିନ୍ଧ୍ୟବନ ମଧ୍ୟରେ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ବାନରମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପାହାଡ଼କୁ ଆରୋହଣ କଲେ, ଯାହା ଶରଦ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଅନେକ ଚୂଡ଼ା ଓ ଗୁହା ଥିଲା। ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ, ସେମାନେ ସେଉଁଠିର ଲୋଧ୍ର ଓ ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣୀ ଉଦ୍ୟାନ ଖୋଜିଲେ। ପାହାଡ଼ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ି, ଏହି ପ୍ରବଳ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ବାନରମାନେ ବୈଦେହୀ, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସେଇ ପାହାଡ଼ ଅନେକ ଗୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ଦେଖି, ସେମାନେ ଚାରିପାଖ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପରେ, ତଳକୁ ଅସି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ମନ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, ସେଉଁଠି ଏକ ଗଛ ତଳେ କିଛି ଖ୍ଷଣ ବିଶ୍ରାମ କଲେ। କିଛି ସମୟ ବିଶ୍ରାମ କରି, କ୍ଳାନ୍ତି କିଛି ହ୍ରାସ ପାଇଲା ପରେ, ସେମାନେ ପୁଣି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାପରେ, ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଆଧାର କରି, ଚାରିପାଖ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ହନୁମାନ, ତାରା ଓ ଅଙ୍ଗଦ ସହିତ, ସେଠିର ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଓ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଖୋଜିଲେ। ସେଠି ଚାରିପାଖି, ସିଂହ ଓ ବାଘ ଥିବା ଗୁହା, ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଝରଣା ଥିବା ଖଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା। ଏପରି ଭାବରେ, ସେମାନେ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟା ସହିତ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜ ଜାରି ରହିଲା।