ଏଠାରେ ଆମର ନିବାସ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ଭୟମୁକ୍ତ ହେବ, ଏହିପରି ନିଶ୍ଚିତି ନେଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଆମେ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ। ଏଠାରେ ବାଲି ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଭୟରୁ କେବେ ଆସିନଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣାକୁ ମୁଁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଛି, ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଗୁହାରେ ନିବାସ କରୁଛି, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖ ଘୁରି ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଏହିପରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ସତଚଳିଶିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ବନରାଜ ମୁଖ୍ୟମାନେ ବେଗରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେମାନେ ଝିଲିକ, ନଦୀତୀର, ଆକାଶ, ନଗର ଓ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳ ସମେତ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ତଲାଶ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବନରାଜମାନେ ପାହାଡ଼, ଅରଣ୍ୟ, ଓ ଉଦ୍ୟାନ ତଲାଶ କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ। ଦିନ ସାରା ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜ ଚାଲିଥିଲା, ରାତି ହେଲେ ସମସ୍ତେ ଭୂମିରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳରେ, ସମସ୍ତ ବନରାଜ ନିଜେ ଫଳ ଭରିଥିବା ଗଛ ଦେଖି, ସେଠାରେ ରାତି ଅତିବାହିତ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ଦିନ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ବନରାଜ ମୁଖ୍ୟମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ଆଶାହୀନ ହେଉଥିଲେ, ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଖୋଜ କରିବା ପରେ, ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନରାଜ ଫେରିଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଉତ୍ତର ଦିଗ ଖୋଜି ପରେ ମହାବଳୀ ବନରାଜ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଭୟଭିତ ହୋଇ ଫେରିଲେ। ସୁଶେଣା, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଖୋଜି, ମାସ ଶେଷରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଯିଏ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତରେ ରାମଙ୍କ ସହ ବସିଥିଲେ, କହିଲେ— "ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼, ଘନ ଅରଣ୍ୟ, ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନଦୀ, ଏବଂ ଅଧିବାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜି ଦେଖିଛୁ। ଆପଣ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଗୁହା ଓ ଲତା-ଗୁଛି ଆବୃତ ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜିଛୁ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ ଏବଂ ଅସମ ଅଞ୍ଚଳରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିଛୁ ଓ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିଛୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ପୁନିପୁନି ତଲାଶ କରିଛୁ। ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ନିଶ୍ଚୟ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଖୋଜିପାରିବେ; ସେ ସୀତା ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ସେଠାକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି।" ଏହା ପରେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅଅଠଚଳିଶିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏଠାରେ, ହନୁମାନ ତାରା ଓ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ସହ ବେଗରେ ସୁଗ୍ରୀବ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସମସ୍ତ ବନରାଜମାନେ ସହିତ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି, ସେମାନେ ଭିନ୍ନ ଗୁହା ଓ ଘନ ଅରଣ୍ୟ ତଲାଶ କଲେ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳରେ। ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା, ନଦୀ ବନ୍ଧ, ଝିଲିକ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ, ବିଭିନ୍ନ ଉଦ୍ୟାନ, ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଗଛ ତଲାଶ କରିଲେ। ନିଜେ ଶୂର ବନରାଜମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ତଲାଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଜନକନନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ତଲାଶ କାଳରେ, ସେମାନେ ମୂଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଖାଇ, ଏଠୁ ସେଠା ବାସ କରୁଥିଲେ। ତାଲାଶ କରୁଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ବିଶାଳ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ, ଗୁହା ଓ ଘନ ଅରଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଜଳହୀନ, ଶୂନ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା। ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରି, ସେମାନେ ଆଉ ଏକ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଗଛ ଫଳ ଦେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଫୁଲ ଓ ପତ୍ର ନଥିଲା; ନଦୀ ଶୁଷ୍କ ଥିଲା, ମୂଳ ମିଳୁଥିଲା ନାହିଁ। ସେଠାରେ କୌଣସି ମହିଷ, ହରିଣ, ହାତୀ, ବାଘ, ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ନଥିଲେ। କୌଣସି ଔଷଧୀ ଗଛ, ଲତା, ଘାସ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା; କେବଳ ଭୂମିରେ ଲୋଟସ୍ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଫୁଲ ଓ ଚମକୁଥିବା ପତ୍ର ଥିଲା, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ଶନରେ ଅତି ଶୋଭାଦାୟକ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ, କିନ୍ତୁ ମଧୁମକ୍ଷିକା ଛୁଇନଥିଲେ। ସେଠାରେ କଣ୍ଡୁ ନାମକ ଏକ ମହାତ୍ମା ଋଷି ବସୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟବାଦୀ, ତପୋବଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ମହାମୁନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିୟମିତ ଓ ଅଟଳ ବ୍ରତୀ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଦଶବର୍ଷୀୟ ପୁଅ ଅଚାନକ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ମହାତ୍ମା ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଶାପ ଦେଲେ। ଏଠାରେ ଅରଣ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ, ଅପ୍ରବେଶ୍ୟ, ମୃଗପକ୍ଷୀ ବିହୀନ ହୋଇଗଲା। ଏହିପରି ଅଞ୍ଚଳର ପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ପାହାଡ଼ ଗୁହା ତଲାଶ କରିବାକୁ ସୁପାଦେଶ ଦିଆଯାଇଲା। ସମସ୍ତ ବନରାଜ ମନୋଯୋଗରେ ନଦୀ ଉତ୍ସ ଓ ପାହାଡ଼ ଗୁହା ତଲାଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଜନକନନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ରାବଣ, ଯିଏ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଦେଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଲତା-ଗୁଛି ଘନ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ନିର୍ଭୟ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ରାକ୍ଷସ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦେଖି ବନରାଜମାନେ ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ, ସମସ୍ତ ବନରାଜଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ତୁମେ ହେଉଛ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି!" ଏହିପରି କହି, ରାକ୍ଷସ କ୍ରୋଧରେ ହସ୍ତ ଉଠାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ତେବେ, ବାଲିପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ ଅଚାନକ ତାଙ୍କୁ ତଳେ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିରେ ଅଟକାଇଲେ। ଅଙ୍ଗଦ, ତାଙ୍କୁ ରାବଣ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ତାଙ୍କୁ ତାଳି ମାରିଲେ। ବାଲିପୁତ୍ରଙ୍କ ଘାତରେ, ସେ ରାକ୍ଷସ ଭୂମିରେ ଚୁଆଁ ହୋଇ, ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ଝରାଇ, ପର୍ବତ ଭଙ୍ଗ ପରି ପଡ଼ିଗଲେ।