ଏହିପରି ଦେବୀ ସୁନ୍ଦର ଦିବ୍ୟ ନଦୀ, ପର୍ବତରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗା, ପାପରହିତ ଏବଂ ଜଳଧାରଣ କରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏହି ଉପଖ୍ୟାନର ପରେ, ଶ୍ରୀରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୁନିବରଙ୍କ କଥାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଶୁଣି, ସେମାନେ ମହାମୁନି ବିଶ୍ବାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଆମକୁ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ଉପଖ୍ୟାନ କହିଛନ୍ତି; ଏବେ ଦୟାକରି ଆମକୁ ଏହି ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ଜେଷ୍ଠା କନ୍ୟାଙ୍କ ଜନ୍ମକଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହନ୍ତୁ, କାରଣ ଆପଣ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବ ଉତ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଣନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା ଏମିତି କିପରି ତିନି ମାର୍ଗରେ ବହିଥାନ୍ତି? ଗଙ୍ଗା, ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, କେମିତି 'ତ୍ରିପଥଗା' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ? ତିନି ଲୋକରେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କେଉଁ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ?" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ତପସ୍ଵୀ ବିଶ୍ବାମିତ୍ର ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ— "ହେ ରାମ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ମହାତପସ୍ବୀ ଶିତିକଣ୍ଠ ନବବିବାହିତ ଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ଭଗବତୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାଦେବ ନୀଳକଣ୍ଠ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏହି ଭାବରେ ମହାଦେବ ଏବଂ ଉମା ଏକଶତ ବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ଅନୁଭୂତିରେ ବ୍ୟତୀତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି କୌଣସି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହେଲା ନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଭୟଭିତ ହେଲେ— 'ଏଠାରେ ଯଦି କିଛି ଜନ୍ମ ନେଇ, ତେବେ କିଏ ତାହାକୁ ସହିପାରିବେ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କଲେ।" ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ— "ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମହାଦେବ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶରଣ ନେଇଛୁ, ଦୟାକରି ଆମେ ଯେପରି ଉଦ୍ଦିଗ୍ନ ହେଉଛୁ, ତାହାର ଉପାୟ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଜଗତ୍ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଦୟାକରି ଉମାଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ନିଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ। ତିନି ଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଅନ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ କରନ୍ତୁ, ଏହି ଜଗତ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହାଦେବ କହିଲେ— "ଠିକ୍ ଅଛି, ମୁଁ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ନିଗ୍ରହ କରିବି, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ସାନ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଉତ୍ପାଦିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିକୁ କିଏ ଧାରଣ କରିବ? ମୋ ଶକ୍ତିକୁ କିଏ ଧାରଣ କରିବ, ଏହି କଥା କହନ୍ତୁ।" ଦେବତାମାନେ କହିଲେ— "ଆପଣଙ୍କ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ପୃଥିବୀ ଧାରଣ କରିବ।" ଏହିପରି ଶୁଣି, ମହାଦେବ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତାର କରିଦେଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ପର୍ବତ ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ପୁନି ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କହିଲେ— "ତୁମେ ବାୟୁ ସହିତ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କର।" ତାପରେ, ଅଗ୍ନି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସହିତ, ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସରବନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିରୁ ଦୀପ୍ତିମାନ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଉମା ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିତ କଲେ। ଏହିପରି ପୂଜା ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ରୁଧ୍ଧ ପର୍ବତକନ୍ୟା ଦେବୀ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ— "ମୁଁ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ସଂଯୋଗ କରିଥିଲି, ତଥାପି ମୋତେ ନିଗୃହୀତ କରାଗଲା, ତେଣୁ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଜନ୍ମନୀମାନେ ମାଧ୍ୟମରେ ସନ୍ତାନ ପାଇବେ ନାହିଁ, ତୁମ ଜନ୍ମନୀମାନେ ଅପୁତ୍ରା ହେବେ।" ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଲେ— "ତୁମେ ଏକ ରୂପ ରଖିପାରିବେ ନାହିଁ, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଏବଂ ତୁମେ ସନ୍ତାନର ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ସନ୍ତାନକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ ଓ ମୋତେ କ୍ରୁଧ୍ଧ କଲେ।" ଦେବତାମାନେ ଏହି ଶାପରେ ବିପର୍ୟସ୍ତ ହେଲେ। ତେବେ ଦେବେଶ୍ୱର ଶିବ ବରୁଣଙ୍କ ରକ୍ଷିତ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ହିମବନ୍ତର ଉତ୍ତର ଶିଖରରେ ଉମାଙ୍କ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହିପରି ଉପଖ୍ୟାନ ପର୍ବତରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି, ଏବେ ମୁଁ ଗଙ୍ଗା ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଶୁଣ। ଏହି ସମୟରେ, ଶିବ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବା ବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେମାନେ ନିଜ ଦେବସେନା ପାଇଁ ଏକ ସେନାପତି ଚାହିଲେ। ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ— "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେଉଁ ସେନାପତିଙ୍କୁ ଆପଣ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେ ଏବେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମନୀ ସହିତ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ। ଏହି ତିନି ଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା ଆପଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛୁ।" ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମୃଦୁ କଥା କହି ସେମାନୋକୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କଲେ— "ପର୍ବତକନ୍ୟା ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ସତ୍ୟ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା, ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନି ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବେ, ସେହି ସନ୍ତାନ ଦେବସେନାପତି ହେବେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବେ। ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ଜେଷ୍ଠା କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବେ, ଉମା ତାଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଦେଖିବେ।" ଏହିପରି ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହାପରେ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଣିମୟ କୈଳାସକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।