ମତଙ୍ଗ ମୁନିଙ୍କ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ବାଲିଙ୍କୁ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ନିଷେଧ କରାଯାଇଥିଲା—ଯଦି ବାଲି ଏଠାକୁ ଆସିବେ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଏକ ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ ହେଇଯିବ। ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ଆମର ବାସ ନିରାପଦ ଓ ଭୟ ହୀନ ହେବ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ରାମ, ଆମେ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ। ବାଲି ମତଙ୍ଗଙ୍କ ଭୟରେ ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ମୁଁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଛି, ଏବଂ ଏହି ଗୁହାରେ ବାସ କରିବାକୁ ଆସିଛି, ପୃଥିବୀରେ ଏହିଠାରେ ଆସିବା ପରେ। ଏବେ ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ସତଚାଳିଶ ସର୍ଗ କଥା ଶୁଣ। ତାପରେ, ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ, ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ନିଜ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ନିକଳିଗଲେ। ସେମାନେ ଝିଲି, ନଦୀ ତଟ, ଆକାଶ, ନଗର ଓ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ସମସ୍ତ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ପର୍ବତ, ଅରଣ୍ୟ, ଏବଂ ଉଦ୍ୟାନ ଖୋଜିଲେ। ସମସ୍ତ ଦିନ ଖୋଜିବା ପରେ, ରାତିରେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଏକଠି ହେଉଥିଲେ। ପ୍ରତି ଅଞ୍ଚଳରେ, ସମସ୍ତ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଏବେ ଫଳଦାୟୀ ଗଛ ଦେଖିଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତି ଦିନ ରାତିରେ ସେଠାରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ଦିନ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ଯଦିଓ ଆଶାହୀନ ଥିଲେ। ପୂର୍ବ ଦିଗ ଖୋଜିବା ପରେ, ତାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶଦାତାମାନେ ଫେରିଆସିଲେ, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିଲେ। ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଦିଗ ଖୋଜିଗଲା ପରେ, ବଡ଼ ବାନର ତାଙ୍କ ସେନା ସହ ଫେରିଲେ, ସେମାନେ ଭୟିତ ଥିଲେ। ସୁଶେନା, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଖୋଜିବା ପରେ, ଏକ ମାସ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆସିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାମ ସହ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତରେ ବସିଥିବାବେଳେ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ସମସ୍ତ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ କହିଲେ—“ସମସ୍ତ ପର୍ବତ, ଘନ ଅରଣ୍ୟ, ସମସ୍ତ ନଦୀ, ଏବଂ ବସ୍ତି ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜିଗଲା। ତୁମେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଗୁହା ଓ ଲତା ତଳ ଖୋଜିବା ହେଇଛି। ଦୁର୍ଗମ, ଅସମ, ଅଞ୍ଚଳରେ ବଡ଼ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେଖିଗଲେ ଓ ମାରିଦେଲେ; ସମସ୍ତ ଅପହ୍ରାୟ ଅଞ୍ଚଳ ଯଥାପ୍ରକାର ଖୋଜିଲେ। ହନୁମାନ, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଉତ୍କଳୀନ ବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ, ନିଶ୍ଚୟ ମୈଥିଲୀକୁ ଖୋଜିବେ; ହନୁମାନ ସୀତା ଯାଇଥିବା ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛନ୍ତି।” ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅଠଚାଳିଶ ସର୍ଗ କଥା ଶୁଣ। ଏପରେ, ହନୁମାନ ତାରା ଓ ଅଙ୍ଗଦ ସହ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗଲେ। ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ସହ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି, ହନୁମାନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହ ନିଏ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ଗୁହା ଓ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଖୋଜିଲେ। ସେମାନେ ପର୍ବତ ଶିଖର, ନଦୀ ଦୁର୍ଗ, ଝିଲି, ବଡ଼ ଗଛ, ଉଦ୍ୟାନ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଗଛ ଖୋଜିଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଜିଲେ, ତଥାପି ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଖୋଜିବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ମୂଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଖାଇଥିଲେ, ଏଠାଠି ରହିଥିଲେ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ବଡ଼ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ, ଗୁହା ଓ ଘନ ଅରଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଜଳ ହୀନ, ଶୂନ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଖୋଜିବା ପରେ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଗମ ଓ ଗୁହା ଭରି ଦେଖିଲେ। ଏଠାଠି ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଭୟ ହୀନ ଭାବରେ ଅନ୍ୟ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ସେଠାରେ ଗଛମାନେ ଫଳ ଦେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଫୁଲ ଓ ପତ୍ର ନଥିଲା; ନଦୀ ଶୁଉଁ, ମୂଳ ମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ଥିଲେ। ସେଠାରେ କୌଣସି ମହିଷ, ହରିଣ, ହାତୀ, ବାଘ, ପକ୍ଷୀ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ନଥିଲେ। ଗଛ, ଔଷଧୀ, ଲତା କିମ୍ବା ଘାସ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା; କେବଳ ଭୂମିରେ ମନୋହର ଲୋଟସ ପୋଖରୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଫୁଲ ଓ ଚମକଦାର ପତ୍ର ଭରି। ସେଗୁଡିକୁ ଦେଖିବାରେ ସୁନ୍ଦର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ, କିନ୍ତୁ ମଧୁମାକୁ ଛୁଇନଥିଲେ। ଏଠାରେ କଣ୍ଡୁ ନାମକ ଏକ ମହା ଋଷି ବସୁଥିଲେ, ଯେ ତ୍ୟାଗଶୀଳ, ତପୋବଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ଅତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ; ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଦଶ ବର୍ଷର ପୁଅ ଅନ୍ଧା ହୋଇ ହରାଇଗଲା, ମୃତ୍ୟୁ ଲାଗି ନିୟତ ଥିଲା। ଏହି ଦୁଃଖରେ, ମହା ଋଷି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଶାପ ଦେଲେ। ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ, ଅପ୍ରବେଶ୍ୟ, ପ୍ରାଣୀ ଓ ପକ୍ଷୀ ହୀନ ହୋଇଗଲା; ତେଣୁ ତୁମେ ଏଠାରେ ପର୍ବତ ଗୁହା ଓ ଅରଣ୍ୟ ଧାର ଖୋଜିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ ଦେଇ, ସେମାନେ ନଦୀ ଉତ୍ସ ଓ ପର୍ବତ ଗୁହା ଖୋଜିଲେ; ଏଠାଠି ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବାନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ତଥାପି ଅପହୃତାକାରୀ ରାବଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ଯେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପ୍ରୀତିକର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଲତା ଓ ଝାଡ଼ରେ ଭରିଥିବା ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନେ ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଭୟ ହୀନ ଦାନବକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦାନବକୁ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବାନର ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ; କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ, ସମସ୍ତ ବାନରକୁ ଦେଖି କହିଲେ—“ତୁମେ ଅନ୍ଧା ହେଇଯାଇଛ!” ରିସ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କ ମୁଠି ଉଠାଇ ବାନରମାନେ ଉପରେ ଧାଇଲେ; ଏହିବେଳେ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ ଅଚନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଅଘାତ କରିଲେ। ରାବଣ ଭାବି ଅଙ୍ଗଦ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଅଘାତ କରିଲେ।