ଓ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି କଥା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କହିଛି—କିପରି ତିନି ଧାରାରେ ବହୁଥିବା ଗଙ୍ଗା ପ୍ରଥମେ ଆକାଶକୁ ଉଠିଲା। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ନଦୀ, ଯାହା ପର୍ବତରାଜ ହିମାଲୟଙ୍କର କନ୍ୟା, ନିର୍ମଳ ଜଳ ନେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଉଠିଗଲା। ଏହି ଦୀର୍ଘ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଆମକୁ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧାର୍ମିକ କଥା କହିଛନ୍ତି; ଏବେ ଦୟାକରି ହିମାଲୟର ଜେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ-ମାନବ ଉତ୍ପତି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ। ଗଙ୍ଗା କିପରି ତିନି ଧାରାରେ ବହୁଛନ୍ତି? ତିନି ଜଗତରେ କେଉଁ କାରଣରୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଏଭଳି ଖ୍ୟାତି ପାଇଲେ?” ଏପରି ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଋଷି, ତପୋଧନ ଏବଂ ତପସ୍ଵୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ—“ଓ ରାମ, ବହୁ ଦିନ ପୂର୍ବେ ଶିତିକଣ୍ଠ ମହାତ୍ମା ନବବିବାହିତ ଥିଲେ। ଶିବ ଏବଂ ଉମା ଦେବୀ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଦିବ୍ୟ ଉନ୍ମାଦରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ; ଏହି ଦିବ୍ୟ ସଂଯୋଗରେ ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ କଟିଗଲା, କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ କୌଣସି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ—‘ଏଠାରେ ଯଦି କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଇ ଯାଏ, ତାହାକୁ କେଉଁଠି ଧରିପାରିବ?’ ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, ‘ଓ ଦେବଦେବ, ମହାଦେବ, ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ—ଆପଣ ଆମ ପ୍ରଣାମ ଗ୍ରହଣ କରି ଦୟା କରନ୍ତୁ।’ ‘ପୃଥିବୀ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବ ନାହିଁ; ଆପଣ ଉମା ସହ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତୁ, ଏହି ତିନି ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଦମନ କରନ୍ତୁ; ଏହି ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଏହାକୁ ଅବସ୍ଥାନୀୟ ମାନନ୍ତୁ ନାହିଁ।’ ଦେବତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ମହାଦେବ କହିଲେ, ‘ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ମୁଁ ଦମନ କରିବି; ଦେବତା ଓ ପୃଥିବୀ ଶାନ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।’ ଶିବ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ‘ମୋ ଶକ୍ତି ଯାହା ଆଜି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ତାହାକୁ କିଏ ଧାରଣ କରିପାରିବ?’ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ‘ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ପୃଥିବୀ ଧାରଣ କରିବ।’ ଏହି ଉତ୍ତର ପାଇ ଶିବ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତାର କଲେ, ଯାହାର ଫଳରେ ପୃଥିବୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ପୁନି ଦେବତାମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ସହ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବେଶ କର।’ ଅଗ୍ନି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ଓ ଦିବ୍ୟ ସରବନ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାପରେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଉମା ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ। ଉମା ଦେବୀ, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଲେ—‘ମୁଁ ଯୋଗ ଦେଇ ସନ୍ତାନ ଚାହିଲି, ତଥାପି ମୋତେ ଦମନ କରିଛ; ଏଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତୁମର ଜନ୍ମଣୀମାନେ ସନ୍ତାନ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ।’ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଦେଲେ—‘ତୁମେ ଏକ ରୂପ ରଖିପାରିବ ନାହିଁ; ଅନେକ ଜନ୍ମଣୀ ସହ ଏକତା ହେବ।’ ଏବଂ, ‘ତୁମେ ମୋ ପୁଅକୁ ଚାହିଲା ନାହିଁ, ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡିବ।’ ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେବାରେ, ଶିବ ଭଗବାନ ବରୁଣଙ୍କ ରକ୍ଷିତ ଦିଗକୁ ଯାଇ, ହିମାଳୟର ଉତ୍ତର ଶ୍ରଙ୍ଗରେ ଉମା ସହ ତପସ୍ୟା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହିପରି ଏହି ମହାପର୍ବତର କନ୍ୟାଙ୍କ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହିଛି; ଏବେ ଗଙ୍ଗାର ଉତ୍ପତି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ସମୟରେ, ଶିବ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଯାଇ, ଦେବସେନାର ନାୟକ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ସମସ୍ତେ ନମସ୍କାର କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ଓ ଦେବତା, ଦେବସେନା ନାୟକ ଯେଉଁଥିଲେ, ସେ ଏବେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମଣୀ ସହ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି। ଏବେ ତିନି ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ, ଆପଣ ଏହାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ; ଆପଣ ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ।’ ଦେବତାଙ୍କ ଏହି ଦୟା ଭରା କଥା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନେ ଉପରେ କୃପା କରି କହିଲେ, ‘ପର୍ବତରାଜ କନ୍ୟାଙ୍କ କଥା ସତ୍ୟ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ; ଏହି ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା, ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେବେ, ସେ ଦେବସେନାର ନାୟକ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ ହେବେ। ପର୍ବତରାଜ କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବେ; ଉମା ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଦର କରିବେ।’ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲେ।