ବନରାଜମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ରାମଚନ୍ଦ୍ର ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀକୁ ଏତେ ଭଲଭାବରେ ଜାଣିଛ?” ସୁଗ୍ରୀବ ବିନୟପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଆପଣ ସବୁକିଛି ଶୁଣନ୍ତୁ, ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି। ଏକଥି ହେଉଛି, ଯେତେବେଳେ ମୋ ଭାଇ ବାଲି, ଡୁଣ୍ଡୁଭି ନାମକ ଦାନବ—ଯିଏ ମହିଷ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲା—ସେଥିରେ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିଲେ, ସେ ମଲୟ ପର୍ବତ ଦିଗକୁ ଗଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ସେ ମହିଷ ଆକାରୀ ଡାନବ ମଲୟ ପର୍ବତର ଏକ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଏବଂ ବାଲି ମଧ୍ୟ ସେଠିକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ମୁଁ ବିନୟରେ ଗୁହା ମୁହଁରେ ରହିଲି, କିନ୍ତୁ ଏକ ବର୍ଷ ବିତିଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଲି ବାହାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି—ଗୁହା ରକ୍ତରେ ଭରିଗଲା; ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲି ଏବଂ ମୋ ଭାଇ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେଲି। ମୋ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲା, ମୁଁ ଭାବିଲି ମୋ ବଡ଼ ଭାଇ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି; ଏହିଭାବେ ମୁଁ ଗୁହା ମୁହଁରେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଏକ ପଥର ରଖିଦେଲି। ମୁଁ ଭାବିଲି, ଏହି ମହିଷ ଗୁହା ଭିତରେ ଅଟକି ମରିଯିବ; ତେଣୁ ମୁଁ ବାଲିଙ୍କ ଜୀବନ ଉପରେ ଆଶା ଛାଡ଼ି, କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଗଲି। ତାପରେ ମହାରାଜ୍ୟ ଓ ତାରା, ରୁମା ସହିତ ମୁଁ ମିଳିଲି, ମୋ ସ୍ନେହୀମାନେ ସହିତ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ବସିଥିଲି। କିନ୍ତୁ, ବାଲି ଡାନବକୁ ମାରି ଫେରିଆସିଲେ; ମୁଁ ଭୟ ଓ ଆଦରରେ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇଦେଲି। ତଥାପି, ବାଲି ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କାମନା ଓ ଭ୍ରାନ୍ତ ମନସ୍କୁ ନେଇ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ମୁଁ ମୋ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ପଳାଇବାକୁ ଲାଗିଲି। ବାଲି ମୋତେ ଧାଉଥିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ନଦୀ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ନଗର ଦେଖି ଦୌଡ଼ିଲି। ମୋ ପାଇଁ ପୃଥିବୀ ଏକ ଦର୍ପଣ ପୃଷ୍ଠ ଭଳି, ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଅଗ୍ନିଶଳା ଭଳି, ଏବଂ ଗାଈର ଖୁର ଚିହ୍ନ ଭଳି ସାଣ୍ଠି ଲାଗିଲା। ତାପରେ, ମୁଁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗଲି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପର୍ବତ, ନଦୀ ଓ ଅନେକ ଝିଲିକ ଦେଖିଲି। ସେଠାରେ ମୁଁ ଉଦୟାଚଳ ପର୍ବତ, ମଣିକାନ୍ତି ଶୋଭିତ, ଓ ଦେବକନ୍ୟାମାନଙ୍କର ନିର୍ବାସ ସ୍ଥଳ ଦୁଧ ସାଗର ଦେଖିଲି। କିନ୍ତୁ, ବାଲିଙ୍କ ଭୟରେ ମୁଁ ହଠାତ୍ ପଛକୁ ଫେରିଲି। ତାପରେ, ମୁଁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବାହାରିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତର ମୂଳ ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ଗଛ ଦେଖିଲି। ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଦେଶକୁ ଗଲି, ଗଛ ଓ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଦୌଡ଼ିଲି, କିନ୍ତୁ ବାଲି ମୋ ପଛୁଆ ହେଲେ। ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଓ ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ଦେଖି, ପଶ୍ଚିମ ପର୍ବତ ପହଁଚିଲି, ତାଁଠୁ ଉତ୍ତରକୁ ଚାଲିଗଲି। ମୁଁ ହିମାଳୟ, ମେରୁ ଓ ଉତ୍ତର ସାଗର ଦେଖିଲି, କିନ୍ତୁ ବାଲିଙ୍କ ଭୟରେ କୌଣସି ନିରାପଦ ସ୍ଥାନ ପାଇଲିନି। ତେବେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ହନୁମାନ ମୋତେ କହିଲେ, “ମୁଁ ମନେପକାଉଛି, ବାଲି ମତଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ, ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଶତ ଖଣ୍ଡ ହେବ।” “ଏଠାରେ ଆମେ ନିର୍ଭୟ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ବସିପାରିବା।”—ଏହିଭଳି, ହେ ରାମ, ଆମେ ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତକୁ ଆସିଲୁ। ବାଲି ମତଙ୍ଗଙ୍କ ଭୟରେ ଏଠିକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଦେଖିଛି ଓ ଏହି ଗୁହାରେ ବସିଛି। ଏବେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ସତ୍ଚଳିଶ ଶ୍ଲୋକ ଶୁଣ। ତାପରେ, ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜରେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ବନରାଜମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନ—ଝିଲି, ନଦୀତଟ, ଆକାଶ, ନଗର ଓ ଦୁର୍ଗମ ଦେଶ—ଖୋଜିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ ସମସ୍ତ ବନରାଜ ନେତାମାନେ ପର୍ବତ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଖୋଜିଲେ। ସମସ୍ତ ଦିନ ଖୋଜି, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଏକଠି ହେଉଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶରେ, ସେମାନେ ମୌସୁମିକ ଫଳ ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ରାତିରେ ସେଠାରେ ଶୋଇଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ଦିନ ସମାପ୍ତ କରି, ବନରାଜ ନେତାମାନେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ଆଶାହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ଯିଏ ପୂର୍ବ ଦିଗ ଖୋଜିଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଫେରିଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଉତ୍ତର ଦିଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ଖୋଜି, ସେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଫେରିଲେ। ସୁଶେନା, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଖୋଜି, ବନରାଜମାନେ ସହିତ ଏକ ମାସ ପରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତରେ ରାମ ସହିତ ବସିଥିବା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ— “ସମସ୍ତ ପର୍ବତ, ଘନ ଅରଣ୍ୟ, ସମୁଦ୍ରମୂଖ ନଦୀ ଓ ଅବସିକ୍ତ ଦେଶ ଖୋଜି ଦେଖାଯାଇଛି। ଆପଣ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଗୁହା ଓ ବୃହତ୍ ଲତା ଛାୟା ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ଖୋଜାଯାଇଛି। ଅତି ଦୁର୍ଗମ, ଅସମ ଏବଂ ଅପ୍ରବେଶ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ବି ଅପାର ଦୈତ୍ୟ ଦେଖାଯାଇ ମାରାଯାଇଛି, ଏବଂ ସେଠି ଦୁଇଥର ଖୋଜି ଦେଖାଯାଇଛି। ବିଶିଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରବଳ ଉତ୍ପତ୍ତିର ହନୁମାନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଦେଖିବେ; ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସୀତା ଯିଏଁ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ସେଉଁଠି ଯାତ୍ରା କରିଛନ୍ତି।” ଏବେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟଚଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ।