ପବିତ୍ର ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡରେ, ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଏଠି ସୁଗ୍ରୀବ, ବନରାମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ବନରାମାନେ ଆସିବା ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ । ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ ମାନ୍ୟବନରାମାନେ, ତୁମର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୃଢ ଆଜ୍ଞା ବୁଝି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସଫଳ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର ।” ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିବା ସହିତ, ବନରାମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ପୋକାମାନଙ୍କ ପରି ଢାକିଦେଲେ, ଯେଉଁବେଳେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତରେ ରହିଲେ । ସେଠାରେ ସେମାନେ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ମଧୁର ଉତ୍ତର ଦିଗ, ମହାପର୍ବତମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଖୋଜ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହେଲା । ତାପରେ ପ୍ରବଳ ବନରା ଶତବଳି ଦ୍ରୁତ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁବେଳେ ବନରାମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱକାରୀ ବିନତା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗଲେ । ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ତାଙ୍କ ସହ ତାରା, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଚରଣ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଠିକୁ ଗଲେ । ସୁଷେଣ, ବନରାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଭୟଙ୍କର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଭାରୁଣ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ବାଘ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଗଲେ । ଏଭଳି ଚାରି ଦିଗକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବନରାମାନେ ପଠାଯିବା ପରେ, ନେତୃତ୍ୱକାରୀ ସୁଗ୍ରୀବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ । ସେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ବନରାମାନେ, ସ୍ୱୟଂ ସ୍ୱୟଂ ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ । ବନରାମାନେ ଗଜ୍ଜନ, ଗର୍ଜନ ଓ ଚିତ୍କାର କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଚିଅଁଡ଼ିଅଁଡ଼ି କରି, ଦୌଡ଼ିବା ଲାଗିଲେ । ସମସ୍ତ ବନରାମାନେ ଏହିପରି ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ, “ଆମେ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇଆସିବୁ, ଓ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବୁ ।” କେହି କହିଲେ, “ମୁଁ ଏକାଏକି ଯଦି ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ, ସେଉଁଠାରେ ସେଉଁଠାରେ ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରି ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ନେଇଆସିବି ।” ଅନ୍ୟ କେହି କହିଲେ, “ସେ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ କାଁପୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏକାଏକି ତଳପାତାଳରୁ ମଧ୍ୟ ଜାନକୀଙ୍କୁ ନେଇଆସିବି ।” ଅନ୍ୟେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିଦେଇପାରିବି, ପର୍ବତ ଫାଟିଦେଇପାରିବି, ପୃଥିବୀ ଚିରିଦେଇପାରିବି, ସାଗରକୁ ବି କ୍ଷୁବ୍ଧ କରିପାରିବି ।” ଆଉ ଅନ୍ୟେ ଗର୍ବରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଯୋଜନା ଯୋଜନା ଦୂରକୁ ଲାଘିପାରିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୁଁ ଶତ ଯୋଜନା ଓ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ପରି ମଧ୍ୟ ଚାଲିଯିପାରିବି ।” “ପୃଥିବୀ, ସମୁଦ୍ର, ପର୍ବତ କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟ, କିମ୍ବା ତଳପାତାଳ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଚଳନକୁ କେହି ବାଧା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ ।” ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ପ୍ରବଳ ବନରାମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଗର୍ବରେ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ବନରା ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରକାଶ କଲେ । ଏହା ପରେ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବନରା ନାୟକ ଚାଲିଗଲେ, ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିପରି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଜାଣିଛ ?” ତେବେ, ସୁଗ୍ରୀବ ନମ୍ରତା ସହିତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ସବୁ କଥା ଏଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିଅଛି, ଶୁଣନ୍ତୁ ।” “ଏକ ସମୟରେ, ମୋ ଭାଇ ବାଲି ଏକ ଦାନବ ଡୁଣ୍ଡୁଭି ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଯିଏ ମହିଷ ଆକୃତିରେ ଥିଲେ, ସେ ମଲୟ ପର୍ବତ ଦିଗକୁ ଗଲେ । ତାପରେ ସେ ମହିଷ ଏକ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ବାଲି ମଧ୍ୟ ତାକୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେଠି ପ୍ରବେଶ କଲେ । ତା ସମୟରେ, ମୁଁ ନମ୍ରତା ସହିତ ଗୁହା ମୁଣ୍ଡରେ ରହିଲି; କିନ୍ତୁ ବାଲି ବର୍ଷ ଗତିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ ।” “ତାପରେ, ରକ୍ତ ଧାରା ଗୁହାକୁ ପୂରିଦେଲା; ଦେଖି ମୁଁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭାଇ ପାଇଁ ବିୟୋଗ ଅନୁଭବ କଲି । ମୋ ମନ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲା, ମୁଁ ଭାବିଲି, ମୋ ଭାଇ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ; ଏହି ଭାବନାରେ ମୁଁ ଗୁହା ମୁଣ୍ଡରେ ପାହାଡ଼ ପରି ଏକ ପଥର ରଖିଦେଲି । ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ମହିଷ ବାହାରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ମୁଁ ଆଶା ହରାଇ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଆସିଲି ।” “ତାପରେ ରାଜ୍ୟ ଓ ତାରା, ରୁମା ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ନିର୍ଭୟ ରହିବାକୁ ଲାଗିଲି । କିନ୍ତୁ ବାଲି, ମହାବୀର, ଦାନବକୁ ମାରି ଫେରିଆସିଲେ; ମୁଁ ଭୟ ଓ ସମ୍ମାନରେ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇଦେଲି । କିନ୍ତୁ ବାଲି ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଓ ବିକୃତ ମନସ୍କାନ୍ତି ସହିତ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ମୁଁ ମୋ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପଳାଇଲି ।” “ମୁଁ ପଳାଇବା ସମୟରେ ବାଲି ମୋ ପଛୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ନଦୀ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ନଗର ଦେଖିଲି । ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ପୃଥିବୀ ମୋ ନଜରେ ଆଇନାର ପଟି ଭଳି, ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଅଗ୍ନିଶଳା ଭଳି, ଗାଈର ଖୁରା ଚିହ୍ନ ଭଳି ଛୋଟ ଦେଖାଗଲା ।” “ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗଲି, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛ, ମନୋହର ପର୍ବତ ଓ ନଦୀ, ବିଭିନ୍ନ ଝିଲିକ ଦେଖିଲି । ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପର୍ବତ ଓ ଖନିଜ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦେବଙ୍କ ଅପ୍ସରାମାନେ ବିହାର କରୁଥିବା କ୍ଷୀର ସାଗର ।” “କିନ୍ତୁ ବାଲି ମୋ ପଛୁ ଲାଗିଥିବାରୁ ମୁଁ ଦ୍ରୁତ ଫେରିଆସିଲି । ପରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲି, ଯେଉଁଠାରେ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ମୂଳ ଓ ଚନ୍ଦନ ଗଛ ଦେଖିଲି । ଏଠି ଅନେକ ଗଛ ଓ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଆଉ ଦୂରକୁ ଗଲି, କିନ୍ତୁ ବାଲି ମୋ ପଛୁ ଲାଗିଲେ ।” “ଏଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଓ ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ଦେଖି, ମୁଁ ବଡ଼ ପଶ୍ଚିମ ପର୍ବତକୁ ପହଁଚି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲି । ମୁଁ ହିମାଳୟ, ମେରୁ ଓ ଉତ୍ତର ସାଗର ଦେଖିଲି, କିନ୍ତୁ ବାଲି ମୋ ପଛୁ ଲାଗିଥିଲେ, ମୁଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ରୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ ।” “ତେବେ ହନୁମାନ୍, ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ମୋତେ କହିଲେ, ‘ମୁଁ ଏବେ ମନେ ପକାଏଁ, ହେ ରାଜା, ବାଲି କିପରି ବନରାମାନେ ...’” ଏପରି ଉତ୍ସାହ, ଦୃଢତା ଓ ଦୁଃଖ ମିଶ୍ରିତ କଥା ମଧ୍ୟରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ ।