ହନୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରତାପ, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ଚଳନଶୀଳତା ଓ ନୀତି ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛି, ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଏହା ଦେଖି ରାମ ହନୁମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସାଧନ ପ୍ରସ୍ତୁତିକୁ ବୁଝିଲେ ଓ ମନେ ଅନେକ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ବନରାଜଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ସୁଗ୍ରୀବ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିଥିଲେ ଯେ, ହନୁମାନଙ୍କ ସହିତ ସଫଳତା ନିଶ୍ଚିତ ଏବଂ ହନୁମାନ ତାହାର ପ୍ରତି ଅଧିକ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ। ଯେଉଁ ଲୋକ କାର୍ଯ୍ୟସାଧନ ପାଇଁ ନିଷ୍ଠା ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ ଚାଲିଥାଏ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଏପରି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ରାମଙ୍କ ହୃଦୟ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହିପରେ ଖୁସି ହୋଇ ରାମ ତାଙ୍କ ନାମ ଲିଖିତ ଏକ ଅଙ୍ଗୁଠି ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯାହା ସୀତାଙ୍କୁ ପରିଚୟ ଦେବା ପାଇଁ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଥିଲା। ରାମ କହିଲେ, “ଏହି ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ତୁମକୁ ମୋ ପାଖରୁ ଆସିଥିବା ବୋଲି ବୁଝିବେ ଓ ଭୟ ନେଇବେ ନାହିଁ।” ଏହି ସମୟରେ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ କହିଲେ, “ତୁମ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ ଦେଖି ମୋ ସଫଳତା ନିଶ୍ଚିତ ଲାଗୁଛି।” ଅଙ୍ଗୁଠି ନେଇ, ହନୁମାନ ହାତ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରି ଶିର ନମାଇ ରାମଙ୍କ ପାଦ ପୂଜା କରି, ବନରାଜ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇ ଯାତ୍ରା କଲେ। ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ସମସ୍ତ ବନରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଆହ୍ୱାନ କରି, ମେଘ ହଟି ଯିବା ପରେ ଆକାଶରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଯେପରି ତାରାମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସେପରି ଦେଖା ଦେଲେ। ରାମ ଏହି ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରି କହିଲେ, “ହନୁମାନ, ତୁମ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରତାପ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୀତାଙ୍କୁ ଅବଶ୍ୟ ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିବ।” ଏଭଳି ଚାଳିଲା ଚାଳିଲା, ଚୁମ୍ବକ ଭାବେ ମହାବୀର ହନୁମାନ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏଠାରେ ଚଳିତ ଚୁଆନ୍ଚାଳିଶ ଶର୍ଗର ସମାପ୍ତି ଘୋଷିତ ହେଲା। ଏହିପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ, ବନରାଜ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ବନର ଦଳକୁ ଡାକି ରାମଙ୍କ କାମ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, “ତୁମେ ସମସ୍ତେ, ବନରାଜ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ କଠୋର ଆଦେଶ ବୁଝି ଏହି ଖୋଜକାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।” ଏହିପରେ, ପୋକାମାନେ ଭୂମିକୁ ଢାକିଯିବା ପରି ବନରାମାନେ ଖୋଜିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପର୍ବତରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଖୋଜକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ମାସ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ ରାମ ସେଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍ତର ଦିଗ ମହାପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ଘେରିଥିଲା। ଏବେ ଶତବଳି ନାମକ ବନର ମହାବୀର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ, ବିନତା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ, ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ ତାରା, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଚରଣ କରିଥିଲେ, ଚାଲିଗଲେ। ସୁଷେଣ ବନରାଜ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ବରୁଣ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବନର ଦଳ ପଠାଇ ଦେଇ, ସୁଗ୍ରୀବ ଖୁସି ହେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ପ୍ରଦାନରେ, ସମସ୍ତ ବନର ନାୟକ ନିଜ ନିଜ ଦିଗକୁ ଦ୍ରୁତ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେମାନେ ଗଜ, ଶିଂହ, ଅରିଣ୍ଡା ଭାବେ ଗର୍ଜନ, ଉଲ୍ଲାସ କରି, ଦୂର ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ। ସମସ୍ତ ବନର ଦଳନାୟକ କହିଲେ, “ଆମେ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିବା ଏବଂ ରାବଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା। ଯଦି ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସେ, ମୁଁ ଏକା ହୋଇ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ନେଇ ଆସିବି। ଯଦି ସୀତା ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ଥାଆନ୍ତି, ମୁଁ ଏକା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ପାତାଳ ଯାଏଁ ଯାଇ ନେଇ ଆସିବି। ମୁଁ ଗଛ ଭଙ୍ଗିବି, ପାହାଡ଼ ଫାଟିଦେବି, ଭୂମି ଚିରିଦେବି, ସମୁଦ୍ର ଉତ୍କଳିତ କରିଦେବି। ମୁଁ ଯୋଜନା ଦ୍ୱାରା ଦୂର ଲାଘିପାରିବି, ଶତ ଯୋଜନା ଓ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୂର ଲାଘିପାରିବି। ଭୂମି, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଅଟବୀ କିମ୍ବା ପାତାଳ—କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ମୋ ଗତିକୁ ବାଧା ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ।” ଏପରି ଶକ୍ତି ଓ ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତ ବନର ନାୟକ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି କଥା କହି ନିଜ ନିଜ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏଠାରେ ଛଅଚଳିଶ ଶର୍ଗର ଆରମ୍ଭ ଘୋଷିତ ହେଲା। ବନର ନାୟକମାନେ ଯିବା ପରେ, ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀକୁ ଜାଣିଛ?” ତେବେ, ସୁଗ୍ରୀବ ନମ୍ର ହୃଦୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ସବୁ କଥା ଖୋଲି କହିବି। ଏକଥି ହେଉଛି, ବାଲି ଏକ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ଷସ ଡୁଣ୍ଡୁଭି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ସେ ମାଲୟ ପର୍ବତ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭି ରୂପୀ ମହିଷ ଗୁହା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବାଲି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ନମ୍ର ଭାବେ ଗୁହା ମୁହଁରେ ରହିଲି, କିନ୍ତୁ ବାଲି ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଗୁହା ଭରିଗଲା, ମୁଁ ଏହା ଦେଖି ଭାଇ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହେଲି। ମୋ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଭାବିଲି, ମୋ ଭାଇ ନିଶ୍ଚିତ ମୃତ, ଏହିପରି ଭାବି ଗୁହା ମୁହଁରେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ପଥର ରଖିଦେଲି। ତାହାରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭି ବାହାରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହି ଭାବେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଉପରେ ଆଶା ଛାଡ଼ି କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଲି। ଏହିପରେ ମୁଁ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ, ତାରା ଓ ରୁମା ସହ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ନିରଭୟ ରହିଲି। କିନ୍ତୁ ବାଲି, ବନର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଡୁଣ୍ଡୁଭି କୁ ହତ୍ୟା କରି ପୁନଃ ଫେରିଲେ; ସମ୍ମାନ ଓ ଭୟରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇଦେଲି।” ଏଭଳି ଲୀଳାମୟ ଓ ଭକ୍ତିମୟ ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରା ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ସମାଧାନ କଲେ।