ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ପ୍ରୟୋଜନ ସାଧନ କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ସମସ୍ତ ବନରା ସାଥୀଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ମନୋହର ଗୁଣରେ ସେମାନେ ଆଦରିତ ହେବେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ସହିତ ଏ ପୃଥିବୀରେ ସେମାନେ ନିଜ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରି ଉଦ୍ଭାସିତ ହେବେ। ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଚଉଵାଳିସ ଶର୍ଗା ଶୁଣନ୍ତୁ। ସୁଗ୍ରୀବ ବିଶେଷ ଭାବରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ, କାରଣ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ ଯେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବାରେ ହନୁମାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ସୁଗ୍ରୀବ, ସମସ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ହନୁମାନ—ବାୟୁପୁତ୍ର, ଶୂରବୀରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବାନରମାନ୍ୟ, ତୁମେ ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅମରମାନଙ୍କର ନିବାସ, ଓ ଜଳରେ ଚଳାଚଳ କରିବାରେ କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଜଗତ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ମନୁଷ୍ୟ, ଦେବତା—ସମସ୍ତ ତୁମେ ଜାଣିଥିବା। ତୁମର ଗତି, ତ୍ୱରିତତା, ଚମକ, ଓ ହ୍ରସ୍ତତା ବାୟୁପୁତ୍ର ବାୟୁଙ୍କ ସମାନ। ପୃଥିବୀରେ ତୁମର ଚମକ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ; ତେଣୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ବିଚାର କର, କିପରି ଶୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ପାରିବା। ହନୁମାନ, ତୁମେ ଏକାଏକି ଶକ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରତାପ, ସ୍ଥଳ-କାଳର ଅନୁକୂଳତା, ଓ ନୀତିର ଅଧିଷ୍ଠାନ।" ହନୁମାନ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ରାମ ଚିନ୍ତନ କରିଥିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ହନୁମାନ ସହିତ ସଫଳତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦେଖିଥିଲେ, ହନୁମାନ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଚାଲିଛି, ତାଙ୍କ କୃତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଓ ନିଜ ମାଲିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସାଦିତ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ବାନରକୁ ଦେଖି, ରାମ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଦେହ ଓ ମନ ଉଲ୍ଲସିତ ହେଲା। ପରେ, ରାମ ଖୁସି ହୋଇ ହନୁମାନଙ୍କୁ ନିଜ ନାମ ଅଙ୍କିତ ଏକ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦେଲେ, ଯାହା ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଶୀତାଙ୍କୁ ପରିଚୟ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଦେଖିବା ପାଇଁ। ଏହି ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଶୀତା ଜାଣିବେ ଯେ ତୁମେ ରାମଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତି ଆସିଛ; ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଦୂର ହେବ। ତୁମର ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ପ୍ରତାପ, ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ ମୋତେ ନିଶ୍ଚିତ ସଫଳତା ଦେଖାଉଛି। ତାହାପରେ, ହନୁମାନ ଅଙ୍ଗୁଠି ନେଇ, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଦେଇ, ଚରଣରେ ନମସ୍କାର କରି, ଚଳିଗଲେ—ବାନରମାନ୍ୟ ସିଂହ। ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ବିରାଟ ଶକ୍ତି ଉପଜି, ମେଘ ଦୂର ହେଲା ପରେ ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ଚାନ୍ଦ ଯେପରି ତାରାମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସେପରି ଦେଖାଉଥିଲେ। ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଉପରେ ଭରସା କରି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ନିଜ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଶୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ। ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଚାଳିଶ ଶର୍ଗା ଶୁଣନ୍ତୁ। ସୁଗ୍ରୀବ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାନର, ରାମଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ତମେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ମାଲିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା କଠୋର ଆଦେଶ ବୁଝି, ଶୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଚାଲିଯାଅ।” ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବାନରମାନ୍ୟମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଟିଉଟିଆ ପରି ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ଚାଲିଗଲେ; ରାମ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପାହାଡରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରହିଲେ। ଏକ ମାସ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କରି, ରାମ ଶୀତା ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଦେଖିବାକୁ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ପାହାଡ ଘିରିଛି। ଶତବଳି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ, ବିନତା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗଲେ। ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ତାରା, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପରିଚଳିତ ଦିଗକୁ ଗଲେ। ସୁଷେଣ, ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ଯାହା ଭାରୁଣ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବାନର ଦଳ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପଠାଇ, ବାନର ଅନୁଶାସକ ରାଜା ଖୁସି ହେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଉଦ୍ଦୀପନାରେ, ବାନର ଦଳପତିମାନେ ନିଜ ନିଜ ଦିଗକୁ ଦୃତ ଚାଲିଗଲେ। ବାନରମାନ୍ୟମାନେ ଗର୍ଜନ, ହୁଙ୍କାର, ଚିତ୍କାର କରି, ଦୃତ ଗତିରେ ଚାଲିଗଲେ। ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଉଦ୍ଦୀପନାରେ, ବାନର ଦଳପତିମାନେ ଘୋଷଣା କଲେ, “ଆମେ ଶୀତାଙ୍କୁ ଆଣିବା, ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବା।” କେଉଁଠି ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ, ମୁଁ ଏକା ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବି, ତାପରେ ଶୀତାଙ୍କୁ ଦୃତ ଆଣିବି। ଶୀତା ଦୁଃଖରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମେ ଦୃଢ଼ ରହିବା; ମୁଁ ଏକା ନିରୟରୁ ମଧ୍ୟ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଆଣିପାରିବି। ମୁଁ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିବି, ପାହାଡ ଫାଟିବି, ପୃଥିବୀ ଫାଟିଦେବି, ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ପାତ କରିପାରିବି। ମୁଁ ଯୋଜନା ମାପି ଦୂର ଉଡ଼ିପାରିବି; ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୁଁ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ଓ ଅଧିକ ଦୂର ଉଡ଼ିପାରିବି। ପୃଥିବୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ, ଜଙ୍ଗଲ, ନିରୟ—କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ମୋ ଚଳାଚଳ ବାଧା ହେବ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଶକ୍ତି ଓ ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାନରମାନ୍ୟମାନେ, ବାନର ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏହି କଥା କହିଲେ। ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଛଉଅଠିଶ ଶର୍ଗା ଶୁଣନ୍ତୁ। ବାନର ଦଳପତିମାନେ ଚାଲିଗଲେ ପରେ, ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିପରି ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଜାଣିଛ?” ସୁଗ୍ରୀବ ନମ୍ର ହୃଦୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଶୁଣ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ କହିବି।