ଏଠାରେ ଏମିତି କୌଣସି ଅସୁଖୀ ନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା କୌଣସି ଅପ୍ରିୟ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହାନ୍ତି; ପ୍ରତିଦିନ ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦମୟ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ବଢ଼ି ଚାଲେ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପରେ ଉତ୍ତର ସାଗର ଅଛି, ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ସୁନାର ପାହାଡ଼ 'ସୋମ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରର ଲୋକ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକକୁ ଗଲେ, ସେମାନେ ସେହି ପାହାଡ଼ର ଦେବଲୋକର ରତ୍ନ ସ୍ୱରୂପ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଦେଖନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାର ଆଲୋକ ନିଜେ ଚମକେ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜସ୍ୱୀ ଆଭା ସେଠାରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ ଓ ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଜ୍ୱାଲାରେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ। ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ଏକାଦଶ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭଗବାନ ଶିବ, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟର ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି। ଉତ୍ତର କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳ ପରେ ଆଉ ଆଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। 'ସୋମ' ନାମକ ସେଉଁଟି ପାହାଡ଼କୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚି ପାରନ୍ତି ନାହାନ୍ତି; ତେଣୁ, ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଯିବା ଉଚିତ। ହେ ବନରାଜ, ଏଠାକୁ ଛାଡ଼ି ଆଉ ଆଗକୁ ଯିବା ବନରମାନେ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟହୀନ, ସୀମାହୀନ ଅଞ୍ଚଳ ପରେ ଆମେ କିଛି ଜାଣିନାହିଁ। ଯେଉଁଠାକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ତଦନ୍ତ କରିବା ଦରକାର; ଏହା ଛଡ଼ା ଯଦି କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି, ତେଣୁ ତୁମେ ମନ ଦେଇ ତାହା ଖୋଜିବା। ଏପରି କଲେ, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ଓ ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉପକାର ହେବ; ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ସମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଣେ ଯେପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବେ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ। ତାପରେ, ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତୁମେ ତୁମ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ, ମୋର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦମୟ ଗୁଣରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଇ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମିତ, ଆପଣମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସହିତ ପୃଥିବୀରେ ସ୍ଵେଚ୍ଛାରେ ଚରଣ କରିପାରିବେ। ଏହିପରେ, ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ମହାନ 'କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡ' ର ଚୁଅନ୍ଚାଳିଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ଏଠି, ସୁଗ୍ରୀବ ବିଶେଷ ଭାବେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, କାରଣ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ ଯେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିପାରିବେ। ସମସ୍ତ ବନବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ମହାବୀର ବନରାଜ ହନୁମାନଙ୍କୁ ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ—“ହେ ବନରାଜ, ତୁମେ ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅମର ଲୋକ କିମ୍ବା ଜଳରେ ଚାଲିବାକୁ କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସାଗର, ପାହାଡ଼, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାମାନେ ତୁମ ପରିଚିତ। ତୁମ ଗତି, ତ୍ୱରିତା, ଚମକ ଓ ହ୍ରସ୍ୱତା ବାୟୁ ଦେବତା ପିତାଙ୍କ ସମାନ। ପୃଥିବୀରେ କେହି ତୁମ ଚମକକୁ ସମାନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର, କିପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିପାରିବ। ତୁମେ ହନୁମାନ, ଶକ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରାକ୍ରମ, ଦେଶକାଳ ଅନୁସାରେ ଚଳନ ଓ ନୀତିରେ ଦକ୍ଷ।" ଏପରି ହନୁମାନଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଦେଖି, ରାମ ମନେ ଭାବିଲେ ଏବଂ ଖୁସି ହେଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା କରିଥିଲେ ଯେ ହନୁମାନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କାମ ସଫଳ କରିବେ, ଏବଂ ହନୁମାନ ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ। ଯେଉଁଠି ଏମିତି ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟା, ମାଲିକଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗ୍ନତା ଅଛି, ସେଠି ଲକ୍ଷ୍ୟ ସଫଳ ହେଉଛି। ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ରାମ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହୋଇଗଲା, ତାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା। ଏବେ ରାମ ଖୁସି ହୋଇ, ନିଜ ନାମାଙ୍କିତ ମୁଦ୍ରିକା ହନୁମାନଙ୍କୁ ଦେଇ କହିଲେ—“ଏହି ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବେ ଚିହ୍ନିବେ, ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ। ତୁମ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ, ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶ ଦେଖି, ମୋତେ ନିଶ୍ଚିତ ସଫଳତା ଦେଖାଯାଉଛି।” ଏହିପରେ, ହନୁମାନ ମୁଦ୍ରିକା ନେଇ, ହାତ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରି, ପାଦେ ନମସ୍କାର କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନରାଜ ଭାବେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ବନରମାନଙ୍କ ମହାଶକ୍ତି ଆହ୍ୱାନ କରି, ମେଘ ଅଟେଇ ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତାରାମଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ। ତୁମ ଅସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ଓ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରାକ୍ରମ ଉପରେ ଭରସା କର, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଏପରି କର ଯେପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିପାରିବ। ଏହିପରେ, ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଚୁଅନ୍ଚାଳିଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ସୁଗ୍ରୀବ, ବନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକି ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। “ତୁମେ ମାନ୍ୟବାନରମାନେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଆଦେଶ ବୁଝି, ଏହି ତଦନ୍ତ କରିବା ଦରକାର।” ଏହିପରି ଆଦେଶ ପାଇ ବନରମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଫିଣି ଫିଣି ଯିବାକୁ ଲଗିଲେ, ଯେପରି ଫସଲ ପୋକ ଭଳି ଭୂମିକୁ ଢାକି ଦେଉଛନ୍ତି। ଏଠି, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ପ୍ରସ୍ରବଣ ପାହାଡ଼ରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ଏକ ମାସ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କଲେ। ଉତ୍ତର ଦିଗର ସୁନ୍ଦର ପରିସର, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ତଦନ୍ତ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହେଲା। ତାପରେ, ଶତବଳି ନାମକ ବନରାଜ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ, ବନରାଜ ବିନତା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗଲେ। ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ତାରା, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ଯାହା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମିତ ଅଞ୍ଚଳ। ସୁଷେଣ, ବନରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଗଲେ, ଯାହା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭାରୁଣଙ୍କ ପ୍ରତିପାଳିତ। ଏପରି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବିଭକ୍ତ କରି, ବନରାଜ ରାଜା ଖୁସି ହେଲେ। ଏପରି ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ବନରାଜ ନେତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଦିଗକୁ ଦୃଢ଼ତା ସହିତ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ହୁଁକାର, ଗଜ୍ଜନ ଓ ଚିତ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗ ଉଠିଗଲା, ତେବେ ସେମାନେ ଦୃତଗତିରେ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଆଦେଶ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ହନୁମାନଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରତିଭା ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ବନରାଜ ଦଳ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜରେ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ।