ସେଉଁଠି, ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଅଶ୍ୱମୁଖୀ ନାରୀମାନଙ୍କର ନିବାସ ଅଛି; ସେଉଁଠି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ଗଲେ, ଏକ ତପସ୍ୱୀମାନେ ନିତିରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବା ଆଶ୍ରମ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ। ସେଉଁଠି, ସିଧ୍ଧମାନେ, ବୈଖାନସ ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ବାଳଖିଳ୍ୟ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉନ୍ତି; ଏହି ନିର୍ମଳ ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ପରିଶୁଧ୍ଧ ସିଧ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ତୁମେ ସେଉଁଠି ଅତି ଉନ୍ମତ୍ତ ଏବଂ ନମ୍ର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଜିଜ୍ଞାସା କରିବା ଉଚିତ, ସୀତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କ ଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଉଁଠି ବୈଖାନସ ହ୍ରଦ ଅଛି, ଯାହା ସୁନା ହେଉଥିବା ମନ୍ଦାର ଫୁଲରେ ଆବୃତ। ଏହି ହ୍ରଦରେ ସୁନ୍ଦର ହଂସମାନେ ବିହାର କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକନ୍ତି; ଏହି ହ୍ରଦକୁ କୁବେରଙ୍କ ରାଜସ୍ନାନ ଅଟାରୁ କହାଯାଏ। ଏଠାରେ ଏକ ହାତୀ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ସଦା ବିହାର କରେ; ଏହି ହ୍ରଦକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ଆଗକୁ ଚଲିଲେ, ତୁମେ ଏକ ଆକାଶ ଦେଖିବାକୁ ପାରିବା, ଯେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା, ମେଘ କିମ୍ବା ଆରମ୍ଭ ଅନ୍ତ ନାହିଁ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଏମିତି ଚମକେ, ଯେଉଁଠି ଦେବତା ସମାନ ଦିଘା ତପସ୍ୱୀମାନେ ତାଙ୍କ ନିଜ ଚମକରେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି। ସେଉଁଠି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ଗଲେ, ଶୈଳୋଦା ନାମକ ଏକ ନଦୀ ବହେ; ତାଙ୍କ ଦୁଇ କୂଳରେ କିଚକ ନାମକ ବାଁଶ ଜଙ୍ଗଳ ଅଛି। ଏହି ବାଁଶମାନେ ସିଧ୍ଧମାନଙ୍କୁ ଦୂର କୂଳକୁ ନେଇଯାନ୍ତି ଏବଂ ପୁନଃ ଫେରାନ୍ତି। ସେଉଁଠି ଉତ୍ତର କୁରୁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ପୁଣ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ରୟ ପାନ୍ତି। ସେଉଁଠି ହଜାର ନଦୀ ବହେ, ଯେଉଁମାନେ ସୁନା ମନ୍ଦାର ଫୁଲରେ ଗଠିତ; ତାଙ୍କ କୂଳ ନୀଳ ବେରିଲ ଗଛର ପତ୍ର ଏବଂ ମନ୍ଦାର ହ୍ରଦରେ ଶୋଭିତ। ସେଉଁଠି ଜଳାଶୟମାନେ ଚମକନ୍ତି, ଲାଲ ମନ୍ଦାର ଗଛ ଏବଂ ସୁନା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚମକ ପରି ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ପତ୍ର, ସୁନା ତନ୍ତୁ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ନୀଳ ମନ୍ଦାର ଜଙ୍ଗଳରେ ଆବୃତ। ନଦୀ ତଟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମୁକ୍ତା ଏବଂ ଏକାଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିବା, ନଦୀ ଧାରା ସୁନାରେ ଚଳିଥାଏ। ସେଉଁଠି ଗଛମାନେ ସଦା ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳରେ ଭରିଥାଏ, ତାଙ୍କ ଶାଖା ଘନ ପତ୍ରରେ ଆବୃତ; ଏହି ଗଛମାନେ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ, ରୁଚି ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ ରଖିଥାଏ, ଏବଂ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଦେଇଥାଏ। ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଗଛମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅଂଗୀ ଏବଂ ମୁକ୍ତା ଏବଂ ବୈଦୁର୍ୟ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଅଳଙ୍କାର ଦେଇଥାଏ, ଯାହା ନାରୀମାନେ ଏବଂ ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। କିଛି ଉତ୍ତମ ଗଛ ଏଭଳି ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଯାହା ପ୍ରତି ଋତୁରେ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବା; ଅନ୍ୟ ଗଛ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ସେଉଁଠି ଶୟନ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଆବରଣରେ ଶୋଭିତ ବିଛା ଦିଆଯାଏ, ଅନ୍ୟ ଗଛ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ମାଳା ଦେଇଥାଏ। ସେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାନୀୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ମିଳିଥାଏ, ଏଠି ଗୁଣବତୀ, ଯୁବତୀ ଏବଂ ରୂପବତୀ ନାରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ସିଧ୍ଧ, ନାଗ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ, ତାଙ୍କ ଚମକରେ ଶୋଭିତ, ସଦା ନାରୀମାନେ ସହିତ ଏଠି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ପୁଣ୍ୟ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଭୋଗରେ ଲିନ, ସମସ୍ତେ ନାରୀମାନେ ସହିତ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସଙ୍ଗୀତ ଏବଂ ବାଦ୍ୟୟନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦ, ଜୋର ହସର ସହିତ, ସଦା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ଏଠି କେହି ଦୁଃଖୀ ନୁହଁନ୍ତି, କେହି ଅପ୍ରିୟ ନୁହଁନ୍ତି; ପ୍ରତିଦିନ ଏଠି ଆନନ୍ଦ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପରେ ଉତ୍ତର ସାଗର ଅଛି, ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ସୁନାର ମହାପର୍ବତ 'ସୋମ' ଅଛି। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପହଁଚିଲେ, ସେମାନେ ସେହି ଦେବତା ପର୍ବତକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଯାହା ଆକାଶରେ ଚମକୁଛି। ସେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ନିଜ ଚମକରେ ଚମକେ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅଭିଭାସ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପରିଚିତ, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ। ସେଉଁଠି ଶିବ, ଏକାଦଶ ରୂପରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା, ଏବଂ ମହା ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି; ସେଉଁଠି ଶିବ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ବିଶ୍ୱର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତା ରହିଛନ୍ତି। ତୁମେ କୁରୁମାନଙ୍କ ଉତ୍ତର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହଁ; ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପରେ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ସୋମ ପର୍ବତ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ; ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ଦ୍ରିଲାଗି ଏତିକି ଦୂର ଯିବା ସମ୍ଭବ, ଏହାର ପରେ କିଛି ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ମୁଁ ବ୍ରଣନା କଲି, ତୁମେ ଏହାର ଖୋଜ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ଅନ୍ୟ କିଛି ଅଛି ଯାହା ବ୍ରଣନା ହୋଇନାହିଁ, ତୁମେ ତାହାକୁ ମନରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏପରେ, ରାମ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉପକାର ହେବ; ବାୟୁ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଦକ୍ଷ ଜଣେ ମନ୍ଦ୍ରିଲାଗି ସୀତା, ଭିଦେହ ଦୁହିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିପାରିବା। ଏପରେ, ତୁମେ ତୁମ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କରି, ମୋ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଗୁଣରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଇ, ତୁମେ ତୁମ ପ୍ରିୟମାନେ ସହିତ ପୃଥିବୀରେ ବିହାର କରିପାରିବା, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମିତ ହେଇ। ଏହାପରେ, ଶ୍ରୀମତ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ସୁଗ୍ରୀବ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଥିବା ମନ୍ଦ୍ରିଲାଗି ହନୁମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ କଥା କହିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଜଙ୍ଗଲର ଦେବତା, ବାୟୁପୁତ୍ର ଶୂର ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଓ ମନ୍ଦ୍ରିଲାଗି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଚଳନରେ ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅମରମାନେ ରହୁଥିବା ସ୍ଥାନ, କିମ୍ବା ଜଳରେ କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଜଗତ, ସାଗର, ପର୍ବତ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ମନୁଷ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ—ସବୁ ତୁମେ ଜାଣିଛ।