ବନରାଜୀ ବନର ମଧ୍ୟରେ ବନରାମ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କ ସେନାପତି ମଙ୍ଗୁଡିମାନେଂକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ—“କ୍ରଉଞ୍ଚ ପାହାଡ଼ ତାଳ, ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଓ ଶିଖର ସହିତ ଉପରି-ତଳ ଭାଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତଳାଶ କରିବାକୁ ପଡିବ; ଏହି ପାହାଡ଼ ପାର ହେଲେ ମୈନାକ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଆସିବ। ଏଠାରେ ଦାନବ ମୟାଙ୍କର ନିଜ ହାତରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ମନ୍ଦିର ଅଛି; ମୈନାକ ପାହାଡ଼ ଓ ଏହାର ତଳ, ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଓ ଗୁହାଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ତଳାଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ସେଠି ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଅଶ୍ୱମୁଖୀ ମହିଳାମାନେ ରହୁଛନ୍ତି; ସେଠି ପାର ହେଲେ ଏକ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ବୈଖାନସ ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ତପସ୍ୱୀ ବାଳଖିଳ୍ୟମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛନ୍ତି; ପାପହୀନ ଏହି ସିଦ୍ଧମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଶୁଦ୍ଧ, ସମ୍ମାନ ସହ କୁଶଳ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ନମ୍ର ମହାନ ଲୋକମାନେଂକୁ ତୁମେ ସୀତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠି ବୈଖାନସ ଝିଲି ଅଛି, ଯାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳରେ ଆଛାଦିତ। ଏଠାରେ ସୁନ୍ଦର ହଂସମାନେ ରହନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଭଳି ଚମକି ଉଠନ୍ତି; ଏହା କୁବେରଙ୍କ ରାଜସ୍ଥାନ ନିମ୍ନନ୍ଦନ ଅଟ୍ଟାଳିକା ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏଠାରେ ଏକ ହାତୀ ତାଙ୍କ ମହିଳା ସାଥୀମାନେଂକୁ ସହ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଘୁଡ଼ିବା କରେ; ଏହି ଝିଲି ପାର ହେଲେ ଏକ ଆକାଶ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ, ଯେଉଁଠାରେ ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ନ ଚନ୍ଦ୍ର, ନ ତାରା, ନ ମେଘ ଅଛି, ଏବଂ ଯାହାର ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ। ସେଠି ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ତପସ୍ୱୀମାନେଂକୁ ନିଜ ଚମକରେ ଦେବତାମାନେ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭଳି ଚମକୁଛି। ସେଠି ପାର ହେଲେ ଶୈଳୋଦା ନାମକ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି; ଏହାର ଦୁଇ କୂଳରେ କିଚକ ନାମକ ବାଁସ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି। ଏହି ବାଁସ ତପସ୍ୱୀମାନେଂକୁ ଦୂର ପାରେ ନେଇଯିବା ଓ ଫେରାଇ ଆଣିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ; ଏଠାରେ ଉତ୍ତର କୁରୁ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଭ କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅନ୍ତି। ସେଠି ହଜାର ନଦୀ ଚଳିଛି, ଯାହାର ଜଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏବଂ ତାଙ୍କ କୂଳ ନୀଳ ବେରିଲ ପତ୍ର ଓ କମଳ ପୋଖରୀରେ ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ ଜଳାଶୟ ଲାଲ କମଳ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଭଳି ଚମକୁଛି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନପତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତନ୍ତୁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ନୀଳ କମଳ ଉଦ୍ୟାନରେ ଆଛାଦିତ। ସେଠି ନଦୀକୂଳ ଅପୂର୍ବ ମୁକ୍ତା ଓ ରତ୍ନର ଭଣ୍ଡାରରେ ଭରିଯାଇଛି, ଏବଂ ଝରଣା ଗୋଲ୍ଡରେ ପ୍ରବାହିତ। ସେଠି ଗଛମାନେ ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଯାଇଛି, ଏହି ଶାଖାଗୁଡିକ ଗାଢ଼ ପତ୍ରରେ ଆଛାଦିତ; ଏମାନେ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ, ରସ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ପର୍ଶ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଚାହିଲା ଯେକୌଣସି ଦିବ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗଛମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପୋଷାକ ଓ ମୁକ୍ତା, ବୈଦୂର୍ୟ ରତ୍ନର ଅଳଙ୍କାର ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯାହା ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷ ଦୁହିଁ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଅନ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗଛମାନେ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଖାଇବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଗଛମାନେ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେଠି ରଙ୍ଗିନ ଆବରଣରେ ଶୋଭିତ ଶୟନ ବିଚ୍ଛି ହୋଇଯାଉଛି, ଅନ୍ୟ ଗଛମାନେ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ମାଳା ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେଠି ସୁସ୍ୱାଦୁ ପାନୀୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ଗୁଣବତୀ, ସୂନ୍ଦର, ଯୁବତୀ ନାରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ସିଦ୍ଧ, ନାଗ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ଚମକୁଥିବା ତେଜରେ, ସଦା ନାରୀମାନେଂକୁ ସହ ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଶୁଭ କର୍ମ କରନ୍ତି, ଆନନ୍ଦରେ ଲିନ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ନାରୀମାନେଂକୁ ସହ ଚାହିଲା ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ସେଠି ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ, ତୀବ୍ର ହସର ଶବ୍ଦ ସଦା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଥାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ମନୋହର ଲାଗେ। ସେଠି କେହି ଦୁଃଖୀ ନୁହଁନ୍ତି, କେହି ଅପ୍ରିୟ ନୁହଁନ୍ତି; ପ୍ରତିଦିନ ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପାରେ ଉତ୍ତର ସାଗର ଅଛି, ଏବଂ ଏହି ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ଉଭା, ସୋମ ନାମକ। ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ରାଜା ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖନ୍ତି, ଯାହା ଦିବ୍ୟ ଚମକରେ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ନିଜ ଚମକରେ ଚମକୁଛି; ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜରେ ପରିଚିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ସେଠି ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ଏଗାରୋଟି ରୂପର ଶିବ, ଦେବତାମାନେଂକର ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା, ମହା ଋଷିମାନେଂକୁ ସହ ରହୁଛନ୍ତି। ତୁମେ ଉତ୍ତର କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳ ପାରେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହଁ; ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପାରେ ଯିବେ ନାହିଁ। ସୋମ ପାହାଡ଼ ଦେବତାମାନେଂକୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଗମ; ଏହାକୁ ଦେଖି ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଅ। ହେ ବନରାଜୀ, ବନରାମାନେଂକୁ ଏତିକି ଦୂର ଯିବା ସମ୍ଭବ; ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟହୀନ, ସୀମାହୀନ ଅଞ୍ଚଳ ପାରେ ଆମେ କିଛି ଜାଣିନାହିଁ। ମୁଁ ଯେଉଁ ସବୁ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ତଳାଶ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି କିଛି ଅନ୍ୟ ଅଛି, ତୁମେ ତାହାକୁ ମନରେ ରଖ। ଏପରେ ରାମ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉପକାର ହେବ; ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଣେ ଯେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବେ, ସେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସଫଳ ହେବ। ଏଉଁପରେ ତୁମେ ତୁମ ସାଥୀମାନେଂକୁ ସହ, ମୋର ପ୍ରଶଂସା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ତୁମେ ତୁମ ପ୍ରିୟମାନେଂକୁ ସହ ପୃଥିବୀରେ ଶାନ୍ତି ଓ ବିଜୟରେ ଘୁଡ଼ିବା କରିପାରିବ। ଏପରେ ତୁମେ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣ, କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଚୁଆଳିଶ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଶୁଣ। ସୁଗ୍ରୀବ ବିଶେଷ ଭାବରେ ହନୁମାନକୁ କହିଲେ, କାରଣ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ ଯେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବାରେ ହନୁମାନ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବନରାଜୀ ସୁଗ୍ରୀବ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସିରେ, ବନବାସୀମାନେଂକର ନାୟକ ହନୁମାନ, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଶୂରବୀରକୁ କହିଲେ: “ହେ ବନରାମାନେଂକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅମରମାନେଂକର ଆଶ୍ରମ, ଓ ଜଳରେ ଚଳାଚଳରେ କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ।