ମହାବନର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଶୀଘ୍ରତାର ସହିତ ଅତିକ୍ରମ କରି, ତୁମେ ଶିଘ୍ର ଶ୍ୱେତବର୍ଣ୍ଣ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବା। ସେଠାରେ ଅଛି କୁବେରଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ମହଲ, ଯାହା ଧଳା ମେଘପରି ଦେଖାଯାଏ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ। ଏଠାରେ ଅଛି ବିଶାଳ ହ୍ରଦ, ଯାହା ଅନେକ ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ କମଳରେ ଭରିଯାଇଛି, ହଂସ ଓ କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠାରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁରୁଛନ୍ତି, ଦେବଙ୍ଗନାମାନେ ଏହି ହ୍ରଦକୁ ସେବନ କରନ୍ତି। ସେଠି ବିଶ୍ୱପୂଜ୍ୟ, ଅପାର ଧନସମ୍ପତିର ମାଲିକ, ଯକ୍ଷ ପତି ବୈଶ୍ରବଣ କୁବେର, ତାଙ୍କ ଗୁହ୍ୟକ ଗଣ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତର ଗୁହା ଓ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ଶିଖରରେ ରାବଣ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ସବୁଠାରେ ଶୋଧିବା ଦରକାର। ତାପରେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତକୁ ଯିବାପରେ, ଏଠାର ଗୁହାରେ ବିଶେଷ ସାବଧାନି ରଖି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଦରକାର, କାରଣ ଏହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ସେଠି ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦିବ୍ୟ ଦେହଧାରୀ ମହାର୍ଷିମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି। କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁହା, ଢାଳ, ଶିଖର, ଗର୍ତ୍ତ ଓ ପାଦପ୍ରଦେଶକୁ ମଧ୍ୟ ସବୁ ଦିଗରେ ଭଲଭାବେ ତଲାଶ କରିବା ଦରକାର। ତାପରେ ଅଛି ନିର୍ବୃକ୍ଷ କାମ ପର୍ବତ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ବସୁଥିବା ମାନସ ସରୋବର, ଏଠିକୁ ଦେବ, ଭୂତ, ଦାନବ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତର ସମସ୍ତ ଢାଳ, ପଟିଆ ଭୂମି, ଶିଖର ସବୁଠାରେ ଖୋଜିବା ଦରକାର; ଏହା ପରେ ଅଛି ମୈନାକ ପର୍ବତ। ସେଠି ଅଛି ଦାନବ ମୟାଙ୍କ ନିଜ ହାତରେ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ମହଲ; ମୈନାକ ପର୍ବତର ଢାଳ, ପଟିଆ ଭୂମି ଓ ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିବା ଦରକାର। ଏଠି ଏଠାରେ ଘୋଡ଼ା ମୁହଁ ବିଶିଷ୍ଟ ମହିଳାମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ଅଛି; ସେଠାରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ ଏକ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମୁନିମାନେ ବସନ୍ତି। ସେଠି ସିଦ୍ଧ, ବୈଖାନସ ମୁନି, ତପସ୍ଵୀ ବାଲଖିଲ୍ୟମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏହି ନିଷ୍ପାପ, ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ସିଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରଣାମ ଦେବା ଉଚିତ। ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ସୀତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଦରକାର; ସେଠି ଅଛି ବୈଖାନସ ସରୋବର, ଯେଉଁଠାରେ ସୁନାର ପଦ୍ମ ଫୁଟିଥାଏ। ଏହି ସରୋବରରେ ରୂପସୀ ହଂସମାନେ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲନ୍ତି, ସେମାନେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଦୀପ୍ତିମାନ; ଏହା କୁବେରଙ୍କ ରାଜସ୍ନାନ ସ୍ଥଳ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ। ଏଠି ଏକ ହାତୀ, ତାଙ୍କ ମହିଳା ସାଥୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସଦା ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥାଏ; ଏହି ସରୋବର ଅତିକ୍ରମ କରିଲେ ଏକ ଏମିତି ଆକାଶ ମିଳିବ, ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା, ମେଘ କିମ୍ବା ଆରମ୍ଭ କିଛି ନାହିଁ। ସେଠା ତ୍ୟାଗୀ, ଦେବସଦୃଶ, ନିଜ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁନିମାନଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଆଲୋକିତ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପରେ ଶୈଳୋଦା ନାମକ ନଦୀ ବହୁଛି; ତାହାର ଦୁଇ ପାଟରେ କିଚକ ନାମକ ବାଁସ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି। ଏହି ବାଁସ ଗଛମାନେ ସିଦ୍ଧମାନେ ଦୁରଅନ୍ତ ପାରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି ଓ ପୁଣି ଫେରାନ୍ତି; ସେଠି ଅଛନ୍ତି ଉତ୍ତର କୁରୁମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ଆତ୍ମାମାନେ ବସନ୍ତି। ସେଠି ହଜାରହଜାର ନଦୀ ବହେ, ଯାହାର ଜଳ ସୁନାର ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତାଲପଟି ନୀଳ ବୈଦୂର୍ୟ ପତ୍ର ଓ ପଦ୍ମ ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ଶୋଭିତ। ଏଠି ଜଳାଶୟମାନେ ଲାଲ ପଦ୍ମ ଓ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଭରିଯାଇଥାଏ, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚୟାପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିର ପତ୍ର, ସୁନାର ତାନ୍ତି, ଓ ବିବିଧ ନୀଳ କମଳ ଗଛରେ ଢାକିଯାଇଛି। ନଦୀପାର ଅତିମୂଲ୍ୟବାନ ମୁକ୍ତା ଓ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଭରିଯାଇଛି, ନଦୀପଥ ଦ୍ୱାରା ସୁନା ଝରିଯାଏ। ଏଠି ଗଛମାନେ ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଯାଇଥାଏ, ତାଙ୍କ ଶାଖା ଘନ ପତ୍ରରେ ଢାକିଯାଇଛି; ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ, ରସ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ବୃକ୍ଷ ନାନା ପ୍ରକାର ପୋଷାକ ଓ ମୁକ୍ତା ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ମଣି ଅଳଙ୍କାର ଦେଇଥାଏ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। କିଛି ଉତ୍ତମ ବୃକ୍ଷ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଉପଭୋଗ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ ଅନେକ ବୃକ୍ଷ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଯୁକ୍ତ ଫଳ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏଠି ରଙ୍ଗିନ ଚାଦର ଦିଆ ଶଯ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ମନମୋହକ ମାଳା ଦେଇଥାଏ। ଏଠି ନିରାଳା ପାନୀୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଅଛି, ଏଠି ଗୁଣବତୀ, ଯୁବତୀ, ରୂପସୀ ନାରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଏଠି ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ସିଦ୍ଧ, ନାଗ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସଦା ନାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା, ସମସ୍ତେ ଭୋଗରେ ଲିନ, ଏଠି ସମସ୍ତ ଚାହିଦା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏଠି ସଦା ସଙ୍ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ହସର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମନୋହର ଲାଗେ। ଏଠି କେବେଁ ଦୁଃଖୀ କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ ବ୍ୟକ୍ତି ନାହାନ୍ତି; ଦିନୁଦିନ ଆନନ୍ଦ ଓ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ପରେ ଅଛି ଉତ୍ତର ସାଗର, ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ ଅଛି ବିଶାଳ ସୁନାର ସୋମ ପର୍ବତ। ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ସେମାନେ ଏହି ସୋମ ପର୍ବତକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଯାହା ଦିଗନ୍ତରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜରେ ପରିଚିତ ଓ ନିଜ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିଥାଏ। ସେଠି ଅଛନ୍ତି ଭଗବାନ ଶିବ, ଏକାଦଶ ରୂପରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି। ଉତ୍ତର କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳ ପରେ ଆଉ ଆଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରୁ ଆଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହାନ୍ତି। କାରଣ ସୋମ ପର୍ବତ ପହଞ୍ଚିବା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ; ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସିବା ଦରକାର। ହେ ବନର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ବନର ମୂର୍ଖମାନେ ଯିବା ସମ୍ଭବ; ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟହୀନ, ସୀମାହୀନ ଅଞ୍ଚଳ ପରେ ଆମେ କିଛି ଜାଣୁ ନାହିଁ।