ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବାନର ସେନା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ଧାନରେ ଦୂର ଦୂରନ୍ତ ସ୍ଥାନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ପ୍ରଥମେ ସେମାନେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ପୁଲିନ୍ଦ, ଶୂରସେନ, ପ୍ରସ୍ଥଳ, ଭାରତ, କୁରୁ ଏବଂ ମାଦ୍ରକ ଦେଶଗୁଡିକୁ ଭଲଭାବେ ତଦନ୍ତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପରେ ସେମାନେ କମ୍ବୋଜ, ଯବନ ଏବଂ ଶକାଙ୍କ ନଗରଗୁଡିକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି, ତା’ପରେ ଦରଦ ଏବଂ ହିମାଲୟ ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଲୋଧ୍ର ଓ ପଦ୍ମକ ଗଛର ଅରଣ୍ୟ, ଦେଓଦାର ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଲୁଚିଥାଏ ବୋଲି କଥା ଅଛି, ସେଉଁଠି ଚାରିପାଖ ଭଲଭାବେ ତଦନ୍ତ କଲେ। ଏହାପରେ ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଞ୍ଚନ୍ତି, ସେହି ସୋମ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ବଡ ଉଚ୍ଚ କଳ ପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେଉଁଠି ପର୍ବତର ବିସ୍ତୃତ ଢାଳ ଓ ଗୁହାରେ ରାମଙ୍କ ନିର୍ଦୋଷ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପରାମର୍ଶ ମିଳିଲା। ସେଉଁଠୁ ଆଉ ଏକ ସୁନା ବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ଥିବା ପର୍ବତ ଟପି, ସେମାନେ ସୁଦର୍ଶନ ପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏହାପରେ ଦେବସାଖା ପର୍ବତ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ରହିଛି, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ବୋଲି ଅନ୍ୱେଷଣ କରାଗଲା। ଏହି ପର୍ବତର ଉଦ୍ୟାନ, ଝରଣା ଓ ଗୁହାରେ ସବୁଠାରେ ଖୋଜିବାକୁ ଆଦେଶ ମିଳିଲା। ଏହାପରେ ସେମାନେ ଏମିତି ଏକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଶତ ଯୋଜନ ପରିମାଣର ଖାଲି ଆକାଶ ଅଛି, କୌଣସି ପର୍ବତ, ନଦୀ, ଗଛ, କିମ୍ବା ପ୍ରାଣୀ ନାହିଁ। ସେହି ଭୟଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଶୀଘ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେମାନେ ଧୂସର କୈଳାଶ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେଉଁଠି ଅଛି କୁବେରଙ୍କ ଅତି ମନୋହର ମହାଳ, ଯାହା ଧୂସର ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। ତା’ପାଖରେ ଅଛି ବିଶାଳ ଝିଲି, ଯେଉଁଠି ଅସଂଖ୍ୟ ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ କମଳ ଫୁଲିଛି, ହଂସ ଓ କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀ ଖେଳୁଛନ୍ତି, ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ତା’ଠାରେ ବିହାର କରୁଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ରାଜା ବୈଶ୍ରବଣ, ଧନୀ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯକ୍ଷପତି, ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ବସନ୍ତି। ସେହି ପର୍ବତର ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ଶିଖର ଓ ଗୁହାରେ ମଧ୍ୟ ସୀତା ସହିତ ରାବଣକୁ ଭଲଭାବେ ଖୋଜିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଆଗଲା। ଏହାପରେ ସେମାନେ କ୍ରଞ୍ଚ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହାର ଗୁହା ବହୁତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ। ଏଠି ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ବସନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେହି ପର୍ବତର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁହା, ଢାଳ, ଶିଖର, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଦପୀଠ ମଧ୍ୟ ସବୁଠାରେ ଭଲଭାବେ ତଦନ୍ତ କରିବା ଆଦେଶ ମିଳିଲା। ଏଠାରେ ଅଛି କାମ ପର୍ବତ, ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଗଛ ନାହିଁ, ଏବଂ ମାନସ ଝିଲି, ଯାଁଠି ପକ୍ଷୀମାନେ ବସନ୍ତି; ଏଠି ଦେବ, ପିଶାଚ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଯିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନୁହଁନ୍ତି। କ୍ରଞ୍ଚ ପର୍ବତର ସବୁ ଢାଳ, ମଞ୍ଚ ଓ ଶିଖର ଭଲଭାବେ ଖୋଜିବା ପରେ, ସେମାନେ ମୈନାକ ପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏଠି ମାୟା ଦାନବଙ୍କ ତିଆରି କରା ଅତି ମନୋହର ମହାଳ ଅଛି। ମୈନାକ ପର୍ବତର ଢାଳ, ମଞ୍ଚ ଓ ଗୁହାରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏଠି ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଘୋଡ଼ାମୁହଁ ଥିବା ନାରୀମାନେ ବସନ୍ତି। ସେଉଁଠି ଟପି, ସିଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ ବସନ୍ତିଥିବା ଏକ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏଠି ସିଦ୍ଧ, ବୈଖାନସ ଋଷି ଓ ବଳଖିଲ୍ୟ ତପସ୍ବୀମାନେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପରହିତ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର। ସେମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ଧାନ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଆଦେଶ ମିଳିଲା। ସେଉଁଠି ବୈଖାନସ ଝିଲି ଅଛି, ଯାହାରେ ସୁନାର ପଦ୍ମ ଫୁଲିଛି। ଏଠି ରୂପସୀ ହଂସ ମାନେ ଖେଳୁଛନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟଉଦୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏହି ଝିଲି କୁବେରଙ୍କ ରାଜସ୍ନାନ ସ୍ଥଳ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏଠି ଏକ ହାଥୀ ତାର ମହିଳା ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଘୁରୁଛି। ସେଠାରୁ ଆଗକୁ ଯିବାପରେ, ଏମିତି ଏକ ଆକାଶ ମିଳେ, ଯେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା, ମେଘ କିମ୍ବା କୌଣସି ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ। ସେଉଁଠି ଦେବତା ସଦୃଶ ତପସ୍ବୀମାନେ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସ୍ୱୟଂ ଚମକୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ରଶିମାନେ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଲୋକିତ କରୁଛି। ଏଠି ପରେ ଶୈଳୋଦା ନାମକ ନଦୀ ବହୁଛି, ଯାହାର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କିଚକ ବାଁସ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି। ସେଉଁଠି ଥିବା ବାଁସ ଗଛ ସିଦ୍ଧମାନେ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏକ ପାରୁଠୁ ଅନ୍ୟ ପାରକୁ ନେଇଯିବା ଏବଂ ଫେରାଇ ଆଣିବାର କାମ କରେ। ସେଉଁଠି ଉତ୍ତର କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଲୋକମାନେ ବସନ୍ତି। ଏଠି ହଜାର ହଜାର ନଦୀ ଅଛି, ଯାହାର ଜଳ ସୁନାର ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱ ନୀଳ ମଣିର ପତ୍ର ଓ କମଳ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏଠି ଜଳାଶୟ ରକ୍ତପଦ୍ମ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ସୁନା ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏମିତି ଦେଖାଯାଏ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଉଦୟ ର ରଶି ଚମକେ। ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିର ପତ୍ର, ସୁନା ତାନ୍ତି ଓ ବିଚିତ୍ର ନୀଳ କମଳ ଉଦ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ନଦୀପାର ଅପୂର୍ବ ମୁକ୍ତା ଓ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଛି, ଏଉଁଠି ଝରଣା ରୁ ସୁନା ଝରେ। ଏଠି ଗଛମାନେ ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥାଏ, ତାଙ୍କର ଶାଖା ଘନ ଏବଂ ପତ୍ରରେ ଢାକିଥାଏ; ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ, ରସ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ସବୁ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଅତି ଉତ୍ତମ ଗଛମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ମୁକ୍ତା, ବୈଦୂର୍ୟ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଭୂଷଣ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯାହା ନାରୀ-ପୁରୁଷ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। କିଛି ଅନ୍ୟ ଗଛ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଭୋଗ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କିଛି ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏଠି କିଛି ଗଛ ରଙ୍ଗିନ ଚାଦର ଦିଆ ବିଚାନା ଦେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ ଗଛ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ମାଳା ଦେଇଥାଏ। ଏଠି ଅତି ମଧୁର ପାନୀୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ, ଏଉଁଠି ଯୁବତୀ ଓ ଗୁଣବତୀ ନାରୀମାନେ ବସନ୍ତି।