ମହାବୀର ହନୁମାନଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ବାନର ସେନାପତିମାନେ, ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ଶୌର୍ୟ ଓ ସମ୍ପଦ ବ୍ୟବହାର କରି, ଏହି ଦୁର୍ଗମ ନଦୀ ଓ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ ସମୂହରେ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସେଠାରେ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ପୁଲିନ୍ଦ, ଶୂରସେନ, ପ୍ରସ୍ଥଲ, ଭାରତ, କୁରୁ ଓ ମଦ୍ରକ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବରେ ତଦନ୍ତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶ ଖୋଜି ହେଲେ, କମ୍ବୋଜ, ଯବନ ଓ ଶକ ନଗରଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜିବା, ତାପରେ ଦରଦ ଦେଶ ଓ ହିମାଲୟ ପର୍ବତକୁ ଖୋଜିବା ଦରକାର। ଲୋଧ୍ର ଓ ପଦ୍ମକ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନରେ, ଦେଓଦାର ଜଙ୍ଗଲରେ, ଯେଉଁଠି ରାବଣ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଲୁଚିଥିବା ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି, ସେଠି ସବୁଠାରେ ଖୋଜିବା ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପରେ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଥିରେ ବାସ କରନ୍ତି, ସେହି ସୋମ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ବଡ଼ ପର୍ବତ କଳାକୁ ଯିବା ଦରକାର। ସେହି ପର୍ବତର ବିଶାଳ ଢାଳ ଓ ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବରେ ତଦନ୍ତ କରି, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ଆବଶ୍ୟକ। ସେହି ପବିତ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ଥିବା ପର୍ବତକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘି, ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଦରକାର। ଏହାପରେ ଦେବସାଖା ପର୍ବତ ଆସିଥାଏ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଓ ଚମତ୍କାର ବୃକ୍ଷ ରହିଛି। ସେହି ପର୍ବତର ଉଦ୍ୟାନ, ଝରଣା ଓ ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯେଉଁଠି ରାବଣ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଲୁଚିଥିବା ଦୃଢ଼ ସନ୍ଦେହ ରହିଛି। ଏହିଠାରୁ ଆଉ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଶତ ଯୋଜନ ଚାରିପଟି ବିସ୍ତୃତ ଏକ ଆକାଶ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠି କୌଣସି ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ବୃକ୍ଷ କିମ୍ବା ଜୀବ ନାହିଁ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ନିର୍ଜନ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଶୀଘ୍ର ପାର୍ହିଲେ, ଧୂସର କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବିତ ହେବେ। ସେଠାରେ ବିଶ୍ବକର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭିତ, ଧୂସର ମେଘ ସଦୃଶ କୁବେରଙ୍କ ମହାଲ ଅଛି। ଏଠି ଏକ ବିଶାଳ ହ୍ରଦ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳ କମଳ ଫୁଲିଛି, ହଂସ ଓ କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀ ଖେଳୁଛନ୍ତି, ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ଏଠି ମଣ୍ଡଳିତ। ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ, ଧନୀ ଓ ମହାନ କୁବେର, ତାଙ୍କ ଗୁହ୍ୟକ ଗଣ ସହିତ ଏଠି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତର ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ଶିଖର ଓ ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବରେ ତଦନ୍ତ କରି, ରାବଣ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ଦରକାର। ପରେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ତାହାର ଗୁହା—ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଓ ଅଗମ୍ୟ—ସାବଧାନି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। କାରଣ, ଏଠି ସୂର୍ୟ ସମ ତେଜସ୍ୱୀ, ଦେବତାମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ମୁନିମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁହା, ଢାଳ, ଶିଖର, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଦପଠ ମଧ୍ୟ ସବୁଦିଗରେ ତଦନ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ସେଠାରେ ବୃକ୍ଷଶୂନ୍ୟ କାମ ପର୍ବତ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ବାସ କରୁଥିବା ମାନସ ସରୋବର ଅଛି; ଏଠି ଦେବ, ଭୂତ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଯିବାକୁ ଅସମର୍ଥ। କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତର ଶିଖର, ମଞ୍ଚ ଓ ଗୁହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତଦନ୍ତ କରି, ତାହାପରେ ମୈନାକ ପର୍ବତକୁ ଯିବା ଦରକାର। ଏଠି ମାୟା ଦାନବଙ୍କ ନିଜ ନିର୍ମିତ ମହାଲ ଅଛି; ମୈନାକ ପର୍ବତର ଶିଖର, ମଞ୍ଚ, ଗୁହା ମଧ୍ୟ ତଦନ୍ତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଘୋଡ଼ାମୁଖୀ ମହିଳାମାନଙ୍କ ନିବାସ ଅଛି; ସେଠି କଟି ଯିବା ପରେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ମୁନିମାନେ ବାସ କରୁଥିବା ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ଏଠି ସିଦ୍ଧ, ବୈଖାନସ ଓ ଵାଳଖିଲ୍ୟ ରୁଷିମାନେ ରହନ୍ତି; ଏହି ପାପରହିତ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ମୁନିମାନେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୀତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ସେଠି ବୈଖାନସ ସରୋବର ଅଛି, ଯାହା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମରେ ଢାକିଛି। ଏହି ସରୋବର ରୂପସୀ ହଂସମାନେ ଭରିଥାନ୍ତି, ସୂର୍ୟଉଦୟ ସମ ଅଜସ୍ର ତେଜ ଛଡ଼ାନ୍ତି; ଏହି ସରୋବର କୁବେରଙ୍କ ରାଜସ୍ନାନ ସ୍ଥଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠି ଏକ ହାତୀ ନିତ୍ୟ ତାର ମହିଳାମାନେ ସହିତ ଘୁରୁଥାଏ; ସେଠି ହ୍ରଦ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘିଲେ, ଏକ ଆକାଶ ଦେଖିବେ—ଏଠି କୌଣସି ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ୟ, ତାରା, ମେଘ କିମ୍ବା ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଦେବସମ ତେଜସ୍ୱୀ ସିଦ୍ଧମୁନିମାନଙ୍କ ତାପସ୍ୟା ରେ ନିଜ ତେଜରେ ଅଲୋକିତ। ଏହା ପାର୍ହିଲେ ଶୈଳୋଦା ନାମକ ନଦୀ ବହୁଛି; ତାହାର ଦୁଇ କୂଳରେ କିଚକ ବାଁସ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି। ଏହି ବାଁସମାନେ ସିଦ୍ଧମାନେ ଦୂର ପାରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି ଓ ପୁଣି ଫେରାନ୍ତି; ସେଠି ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଲୋକମାନେ ନିବାସ କରନ୍ତି। ଏଠି ହଜାର ହଜାର ନଦୀ ବହୁଛି, ସେମାନଙ୍କ ଜଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ତାଲପଟ ନୀଳ ବୈଦୂର୍ୟ ପତ୍ର ଓ କମଳ ହ୍ରଦ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏଠି ଜଳାଶୟ ଉଦୟାତ୍ ସୂର୍ୟ ସମ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ, ଲାଲ ପଦ୍ମ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ। ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିର ପତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତନ୍ତୁ ଓ ନୀଳ କମଳ ଉଦ୍ୟାନରେ ଢାକିଯାଇଛି। ଏଠି ନଦୀ କୂଳ ଅପୂର୍ବ ମୁକ୍ତା ଓ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିର ଧନରେ ଭରିଛି, ଏଠି ଝରଣା ଧାରା ସୁନାରେ ବହୁଛି। ଏଠି ଗଛମାନେ ସର୍ବଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥାଏ, ତାଙ୍କ ଶାଖା ଘନପତ୍ରରେ ଢାକିଥାଏ; ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ, ରସ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଦେଇ, ଯେକୌଣସି ଇଚ୍ଛିତ ଜିନିଷ ଦେଇଥାଏ। ଅନ୍ୟ ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଗଛମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦୁସ୍ତର୍ଣ୍ଣ ଓ ମୁକ୍ତା ଓ ବୈଡୂର୍ୟ ଅଳଙ୍କାର ଦେଇଥାଏ, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। କିଛି ଗଛ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଭୋଗ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଅନ୍ୟ କିଛି ମୁଲ୍ୟବାନ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏଠି ଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଶୟନ ଓ ମନୋହର ମାଳା ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ବିଭିନ୍ନ ପାନୀୟ, ରୁଚିକର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଗୁଣବତୀ, ଯୌବନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନାରୀମାନେ ଏଠି ରହନ୍ତି। ଏଠି ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ସିଦ୍ଧ, ନାଗ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ତାଙ୍କ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ଚିରଦୀପ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁଣ୍ୟକର୍ମା, ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ ଓ ନାରୀସହିତ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଜିନିଷ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।