ଭୋଗବତୀ ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପନାଗରୀ ଅଛି, ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ବାସୁକି ନାଗରାଜ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ନଗରୀକୁ ତଳାଶି, ତାହା ପରେ ଚାରିପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯେଉଁଅଞ୍ଚଳରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜୀବ ଥାନ୍ତି, ସେଠାକୁ ମଧ୍ୟ ତମେ ଖୋଜିବା ଦରକାର। ଏହି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଚାରିପାଖରେ ଯିବା ପରେ ଏକ ବିଶାଳ ଅଞ୍ଚଳ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ବୃଷଭ ରହଣୀ କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ଅଛି ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ପାହାଡ଼—ଋଷଭ ପର୍ବତ, ଯାହା ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଗଠିତ, ଏଠିରେ ଗୋଶୀର୍ଷକ, ପଦ୍ମକ, ହରିଶ୍ୟାମ ଓ ଚନ୍ଦନ ଗଛ ବିକସିତ। ସେଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟ ଅଛି, ଯାହାକୁ ରୋହିତାସ୍ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏଠିରେ ପାଞ୍ଚଜଣ ଗନ୍ଧର୍ବ ପ୍ରଧାନ ବସିଛନ୍ତି—ଶୈଲୂଷ, ଗ୍ରାମଣୀ, ଶିକ୍ଷ, ଶୁକ ଓ ବଭ୍ରୁ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିପୁଣ। ପୃଥିବୀର ସୀମାନ୍ତରେ ଏହି ଅଜୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ପରେ ତମେ ଆଉ ଆଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏଠାରୁ ପରେ ପିତୃଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର। ଏଠିରେ ଅଛି ଯମଙ୍କର ନଗରୀ, ଯାହା ଗାଢ଼ ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକି ରହିଛି। ବନର ଶୂରବୀର ନେତାମାନେ, ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତମେ ତଲାଶିବାକୁ ଯିବା ସମ୍ଭବ, ଏଠାରୁ ପରେ ଚାଲିବା ପାଇଁ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ। ଏସବୁ ଅଞ୍ଚଳ ତଦନ୍ତ କରି, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଜାନକୀ ଅଛନ୍ତି ସେଥିର ଖବର ନେଇ, ତମେ ଫେରିଆସିବା। ଯିଏ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଫେରିଆସି ସୂଚନା ଦେବେ—“ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି”—ସେ ମୋ ପରି ଧନ ଓ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିବେ ଏବଂ ସୁଖରେ ରହିବେ। ସେ ମୋ ପାଇଁ ମୋ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ସେ ଅନେକ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୋ ପରିବାର ହେଇଯିବେ। ତମେ ସମସ୍ତେ ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳର ଓ ମହାଗୁଣୀ, ଏଠିପାଇଁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ରାଜାଙ୍କର କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ତଲାଶ କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କର। ଏବେ ତୁମେ କିଶ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବିରାଟ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ। ସେଠି ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ସୁଗ୍ରୀବ ବନର ସେନାକୁ ପ୍ରେରଣ କଲେ। ସେ ପ୍ରଥମେ ମଘଳା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବନର ନାମକ ସୁଷେଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯିବାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ତାରାଙ୍କ ପିତା, ମହାବଳୀ ବନର ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ। ସେ ମହାର୍ଷି ପୁତ୍ର ମାରୀଚଙ୍କୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶୂରବୀର ବନର ନେତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ମାରୀଚଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ—ମାରୀଚ, ଅର୍ଚ୍ଚିର୍ମାଲ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—ଗରୁଡ଼ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ। ସେ ସମସ୍ତ ଋଷିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଖୋଜିବାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ସୁଷେଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ବନର ଶୂରବୀର ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେମାନେ ସୌରାଷ୍ଟ୍ର, ବାହ୍ଳିକ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଚିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବେ। ସେହି ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଭୂମି, ପୁରାତନ ବଡ଼ ନଗର, ଘନ ଅରଣ୍ୟ, କୁକ୍ଷି ଓ ବକୁଳ ଉଦ୍ଦାଳକ ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ତଦନ୍ତ କରିବେ। ଏହିପରି ହିଁ ଦ୍ରୁତ ନଦୀ, ଶିତଳ ଜଳ ବହୁଥିବା ନଦୀ ଓ କେତେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିବେ। ତପସ୍ବୀ ଅରଣ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗ ଓ ବିରାଟ ମଇଦାନ ତଦନ୍ତ କରିବେ, ଯେଉଁଠି ଉଚ୍ଚ ଓ ଶିତଳ ପାଥର ଅଛି। ଏହିପରି ଦୁର୍ଗମ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ତଦନ୍ତ କରି, ସମୁଦ୍ର ପାଶକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ମାଛ ଓ ମଗର ଥିବା ଜଳ ଦେଖିବେ, ପଣ୍ଡନୁସ ଓ ତମାଳ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟ ତଦନ୍ତ କରିବେ, ଏବଂ ନାରିକେଳ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିବେ। ସେଠି ସୀତା ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ। ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଥିବା ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟ ତଦନ୍ତ କରି, ମୁରବିପଟ୍ଟନ ଓ ଜଟାପୁର ନଗର ଖୋଜିବେ। ଏହିପରି ଅବନ୍ତି, ଅଙ୍ଗଲେପ ଓ ଅଚିହ୍ନା ଅରଣ୍ୟ, ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ଓ ନଗର ତଦନ୍ତ କରିବେ। ସିନ୍ଧୁ ଓ ସମୁଦ୍ର ସଂଗମରେ ସୋମଗିରି ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହାର ଶତ ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଅଛି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ପଂଖୀଧର ସିଂହମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ମାଛ, ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ହାତୀ ନେଇ ନିଜ ଘଉଁ ତିଆରି କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଘଉଁ ବଡ଼ ଉଚ୍ଚ ଓ ଶିଖର ଉପରେ ଅଛି, ତାହାର ଅଞ୍ଚଳ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଥାଏ, ସୁଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଶୋଭିତ। ଏସବୁ ସ୍ଥଳ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର କୂଳର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରବଳ ଅଞ୍ଚଳ, ଯାହା ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ତ୍ୱରିତ ତଦନ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ପରିୟାତ୍ର ନାମକ ଅପରିଚିତ ସୀମା ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେଠି ଚବିଶି କୋଟି ଦ୍ରୁତ ଗନ୍ଧର୍ବ ଦେଖିବେ। ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା, ଅଗ୍ନିପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ସବୁଠାରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ। ବନରମାନେ ସେଠିକୁ ନିକଟିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସେଠିର କୌଣସି ଫଳ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କାରଣ, ସେ ଶୂରବୀର ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ତଥାପି, ବନରମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବେ, ଏଠି ସୀତାଙ୍କୁ ତଲାଶିବେ, କାରଣ ବନରମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁସରିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ। ସେଠି ବଜ୍ର ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ବୈଦୂର୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ହୀରା ପରି ଆକୃତି, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ସେଠି ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ସେଠିର ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ ସାବଧାନୀପୂର୍ବକ ତଦନ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ସମୁଦ୍ରର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚକ୍ରବାନ୍ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏକ ହଜାର କିରଣ ଥିବା ଚକ୍ର ତିଆରି କରିଥିଲେ। ସେଠି, ପଞ୍ଚଜନ ଓ ହୟଗ୍ରୀବ ଦାନବଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ପରମପୁରୁଷ ଚକ୍ର ଓ ଶଂଖ ନେଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ତଦନ୍ତ କରି, ତମେ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜ ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ।