ଭ୍ରମଣରେ ଚାଲିଥିବା ବାନର ସେନା ପ୍ରଥମେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ବିସ୍ତୃତ ରାସ୍ତା ଚାରିପାଖରେ ଭଲଭାବେ ପାଳିତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲା, ବିଷାକ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ବିଷ ଥିବା କ୍ରୂର ସର୍ପମାନେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ନାଗରାଜ ବାସୁକି ବସୁଥିଲେ। ଏହି ଭୋଗବତୀ ନଗରକୁ ତଲାଶ କରିବା ପରେ, ଏହା ପାଖରେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଭୂମିକୁ ଟପିଲେ, ବୃଷଭ ନାମକ ମହାନ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ଅଛି। ସେଠାରେ ରତ୍ନମୟ ଋଷଭ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଗୋଶୀର୍ଷକ, ପଦ୍ମକ, ହରିଶ୍ୟାମ ଓ ଚନ୍ଦନ ଗଛରେ ଶୋଭିତ। ଏଠି ରୋହିତାସ୍ ନାମକ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ପଞ୍ଚ ଗାନ୍ଧର୍ବ ପ୍ରମୁଖ—ଶୈଲୂଷ, ଗ୍ରାମଣୀ, ଶିକ୍ଷ, ଶୁକ ଓ ବଭ୍ରୁ—ଏଠି ବସୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆକୃତିରେ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମକର୍ମ କରନ୍ତି। ପୃଥିବୀର ସୀମାନ୍ତରେ ଏହି ଅଜୟ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ରହନ୍ତି; ଏହା ପରେ ଆଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ପିତୃଲୋକ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର। ଏଠି ଅଛି ଯମଙ୍କ ନଗର, ଗଢ଼ା ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଥିବା। ବାନର ବୀରମାନେ, ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଖୋଜିବାରେ ସମର୍ଥ; ଏହା ପରେ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆଗକୁ ଯିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏଠି ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଅଞ୍ଚଳ ସବୁ ଦେଖି ଓ ଯଦି ତୁମେ ବୈଦେହୀଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଜାଣିପାର, ତେବେ ପଛକୁ ଫେରିଯିବା। ଯିଏ ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଫେରି ଆସି, ‘‘ସୀତାକୁ ଦେଖିଛି’’ ବୋଲି ଖବର ଦେବ, ସେ ମୋ ଦୂତିୟ ସମ୍ପଦ ଓ ସୁଖ ଭୋଗ କରିବ, ମୋ ପରି ଆନନ୍ଦରେ ରହିବ। ସେ ମୋ ଜୀବନରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହେବେ; ଯଦି ସେ ଅନେକ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମୋ ଆତ୍ମୀୟ ହେବେ। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପର ଅଧିକାରୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଗୁଣବାନ; ଏହି କାମରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲଗାଇ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର। ଏହିପରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ବିରାଜମାନ ବିରାଟ ଚଉଵାଳିଶିଁ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଶୁଣ। ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନେଁକୁ ପଠାଇ, ମେଘ ସଦୃଶ ଦେହ ଥିବା ବାନର ସୁଷେଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ। ସେ ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାରାଙ୍କ ବାପା, ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସେ ମହାତ୍ମା ମୁନିପୁତ୍ର ମାରୀଚଙ୍କୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମ କାନ୍ତି ଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ବୀର ବାନରମାନେଁକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଗରୁଡ଼ ସମ କାନ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧିର ଧନୀ, ମାରୀଚଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ—ମାରୀଚ, ଅର୍ଚ୍ଚିର୍ମାଲ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଳବାନ ବାନରମାନେଁକୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଅନ୍ୱେଷଣକୁ ପଠାଇଲେ। ସୁଷେଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ଯାତ୍ରା କଲେ। ସୁଷେଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ତୁମେ ସୌରାଷ୍ଟ୍ର, ବାହ୍ଲିକ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଚିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବା। ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଅଞ୍ଚଳ, ବୃହତ୍ ପୁରାତନ ନଗର, ଘନ ଦୁର୍ବିନୀତ ପୁମ୍ନାଗ ଅରଣ୍ୟ, କୁକ୍ଷି ଏବଂ ଘନ ବକୁଳ-ଉଦ୍ଦାଳକ ଉଦ୍ୟାନରେ ତଦନ୍ତ କର। ଏହିପରି, ବନ୍ଦାର-ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ, ବିପରୀତ ଧାରାର ନଦୀ, ଶୀତଳ ଓ ଶୁଭ ପାଣିରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜ। ତପସ୍ବୀମାନେଁର ଅରଣ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ, ମୂଳତଃ ମାଟିଆଁ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଶୀତଳ ପାଥର ଥିବା ସ୍ଥାନ ଖୋଜିବାକୁ ଭୁଲିନାହିଁ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଦୁର୍ଗମ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ତଦନ୍ତ କରି, ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚ। ସେଠାରେ ତୁମେ ବୃହତ୍ ଜଳରାଶି ଦେଖିବ, ଯେଉଁଠାରେ ତିମି, ମଗର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳଚର ରହିଛନ୍ତି; ପିନ୍ଧା ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଘନ ତମାଳ ଉଦ୍ୟାନରେ ତୁମେ ଘୁରିବା। ବନ୍ଦାର ଗଛ ଓ ନାରିକେଳ ଉଦ୍ୟାନରେ ମଧ୍ୟ ଖୋଜିବା, ଏଠି ସୀତା ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖିବାର ଚେଷ୍ଟା କରିବା। ସମୁଦ୍ରତଟ ଥିବା ପର୍ବତ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଏବଂ ମୁରବିପଟ୍ଟନ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଜଟାପୁର ନଗର ତଦନ୍ତ କରିବା। ଏହାସହିତ ଅବନ୍ତି, ଅଙ୍ଗଲେପ ଓ ଅଚିହ୍ନା ଅରଣ୍ୟ, ବିସ୍ତୃତ ରାଜ୍ୟ ଓ ନଗରମାନେଁ ତଲାଶ କର। ସିନ୍ଧୁ ଓ ସାଗର ସଙ୍ଗମରେ ସୋମଗିରି ନାମକ ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ଉଚ୍ଚ ଗଛରେ ଛାୟାବିତ। ଏହି ଶୁଭ୍ର ପାହାଡ଼ର ଉଚ୍ଚ ମାଠରେ ପଙ୍ଖ ଥିବା ସିଂହମାନେ ରହନ୍ତି; ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଘର ତିମି, ମାଛ ଓ ହାଥୀ ସହିତ ତିଆରି କରନ୍ତି। ଏହି ସିଂହମାନେ ଓ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗରେ ଥିବା ହାଥୀମାନେ ଗର୍ଜନ କରି ମନ୍ତୁ ରହନ୍ତି। ସମୁଦ୍ର ସୀମାଞ୍ଚଳରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଅତିଶୀଘ୍ର ତଦନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଠି ଅଛି ସମୁଦ୍ରର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରବାଳ, ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା। ପରିୟତ୍ର ସୀମା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ଚବିଶି କୋଟି ଦ୍ରୁତ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଦେଖିବେ। ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ଆଗ୍ନି ସମ୍ ଦୀପ୍ତି ଥିବା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସ୍ତାରିତ। ସେମାନେ ବାନରମାନେଁ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ; ଏଠାରୁ କୌଣସି ଫଳ ନ ନିଅ। ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୂର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୁର୍ଦାନ୍ତ; ଫଳ ଓ ମୂଳକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏଠି ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବା ଦରକାର, କିନ୍ତୁ ବାନରମାନେଁ ନିଜ ଚରିତ୍ର ଅନୁସାରେ ଚଲିଲେ, ସେମାନେଁ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଅଛି ବଡ଼ ଭୂତିମାନ ବଜ୍ର ପର୍ବତ, ମାଣିକ୍ୟ ସମ ଦେଖାଯାଏ, ହୀରା ଭଳି ଆକୃତିରେ ଅନେକ ଗଛ ଓ ଲତା ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ। ଏଠି ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି; ବାନରମାନେଁ, ସେଠାର କୁହାଡ଼ି ତଦନ୍ତ କରିବାକୁ ଭୁଲିନାହିଁ। ସାଗରର ଚତୁର୍ଥାଂଶରେ ଚକ୍ରବାନ୍ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏକ ହଜାର କାଠିର ଚକ୍ର ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ବାନରମାନେଁ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ଥାନ ତଦନ୍ତ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜରେ ଏକ ଅତୁଳନୀୟ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।