ବାନରମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବାବେଳେ, ସମୁଦ୍ରରେ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ, ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଷ୍ପିତକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାକୁ ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଚାରଣମାନେ ପ୍ରାୟ ଯାଇଥାନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ଏହାକୁ ଆଲିଂଗନ କରିଛି, ଏହାର ବିଶାଳ ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଚିରିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ପର୍ବତର ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଏବଂ ଏକ ଧଳା ରୂପା ଶିଖର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ଅସ୍ତ୍ୟ, କ୍ରୂର, ଅନ୍ୟାୟୀ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରିନାହାନ୍ତି। ବାନରମାନେ, ପୁଷ୍ପିତକ ପର୍ବତକୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେଠାରେ ଖୋଜିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଏହାର ପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟବାନ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏହାର ଚାଲିହେବା ପଥ ଚୌଦ ଯୋଜନ ଦୂର ଏବଂ ତୀବ୍ର ଅଟଳ; ଏହା ପରେ ବିଦ୍ୟୁତ ପର୍ବତ ଅଛି। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥିବା ବୃକ୍ଷ ରହିଛି, ସବୁବେଳେ ମନୋହର; ବାନରମାନେ ଏଠି ସର୍ବୋତ୍ତମ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ। ଏଠି ଉତ୍ତମ ମଧୁ ଖାଇ, ସେମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବେ; ଏଠି ଆକାଂକ୍ଷା ପାଇଁ କୁଞ୍ଜର ପର୍ବତ ଅଛି, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା। ସେଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନିବାସ ଅଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ; ଏହା ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଏକ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ତ। ଏଠି ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିର ଅଛି, ବିଭିନ୍ନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ; ଏଠି ଭୋଗବତୀ ନାମକ ନଗର ଅଛି, ସର୍ପମାନେ ବସିଥିବା ସ୍ଥାନ। ଏହି ନଗରର ବିଶାଳ ରାସ୍ତା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ଭଲ ରକ୍ଷିତ, ତୀବ୍ର ଦଂଶ ଓ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଏଠି ଭୟଙ୍କର ସର୍ପରାଜ ବାସୁକି ବସିଥାନ୍ତି; ଏହି ନଗରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୋଗବତୀ ନଗରକୁ ଖୋଜିବା ଦରକାର। ଏହା ପାଖରେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଏକତ୍ରିତ ଅଛନ୍ତି; ଏହା ପରେ ଉଠିବା ମହାବୃଷଭ ନିବାସ ଅଛି। ସେଠି ରୁଷଭ ପର୍ବତ ଅଛି, ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଗଠିତ, ଗୋଶୀର୍ଷକ, ପଦ୍ମକ, ହରିଶ୍ୟାମ ଓ ଚନ୍ଦନ ବୃକ୍ଷ ରହିଛି। ସେଠି ରୋହିତାସ୍ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସେଠି ପାଞ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ବ ମୁଖ୍ୟ—ଶୈଳୁଷ, ଗ୍ରାମଣୀ, ଶିକ୍ଷ, ଶୁକ, ଓ ବଭ୍ରୁ—ବସିଥାନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା। ପୃଥିବୀର ସୀମାରେ, ସେମାନେ ଅଜୟ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା; ଏହା ପରେ ଆଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ପିତୃଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର। ଏହା ଯମଙ୍କ ନଗର, ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା; ବାନରମାନେ, ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଜିବା ଏବଂ ଯିବା ସମ୍ଭବ, ଏହା ପରେ ଚଳନ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଆଉ କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ, ଏବଂ ବୈଦେହୀଙ୍କ ଅବସ୍ଥିତି ଜାଣି, ତମେ ଫେରିଯିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ବାନର ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଫେରି, "ସୀତାକୁ ଦେଖିଛି" ବୋଲି ଖବର ଦେବେ, ସେ ମୋ ପରି ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଓ ଧନ ଉପଭୋଗ କରିବେ, ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିବେ। ମୋ ପାଇଁ ସେ ମୋ ଜୀବନ ଠାରୁ ବି ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ଯଦି ସେ ଅନେକ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମୋ ଉତ୍ତମ ଆତ୍ମୀୟ ହେବେ। ତମେ ସମସ୍ତେ ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ବିଶାଳ ଗୁଣରେ ଉପନିତ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମ ଦେଇ ମନୁଷ୍ୟରାଜଙ୍କ ଅନ୍ଧୁଆ ପୁତ୍ରୀକୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କର। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଚଉଵାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଏବେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ମହିମା ଶୁଣ। ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ, ବାନରମାନେ ଖୋଜିବାକୁ ପଠାଇ, ବଦଳା ମେଘ ପରି ଦେଖାଯିବା ସୁଷେଣା ନାମକ ବାନରକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ। ସେ ତାରାଙ୍କ ପିତା, ରାଜା, ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କୁ ନମ୍ରତାପୂର୍ବକ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସେ ମହା ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାରୀଚକୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର, ଅନେକ ନାୟକ ବାନରମାନେ ଘିରିଥିବା, ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ମାରୀଚଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ—ମାରୀଚ, ଅର୍ଚିର୍ମାଲ୍ୟ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ଗରୁଡ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସୁଷେଣାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସେମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଯାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ; ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଉତ୍ତମ ବାନରମାନେ ସୁଷେଣାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସୁଷେଣାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସୌରାଷ୍ଟ୍ର, ବାହ୍ଲିକା, ଚନ୍ଦ୍ରଚିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଦେଖିବା ଦରକାର। ସମୃଦ୍ଧ ଓ ମନୋହର ଭୂମି, ପ୍ରାଚୀନ ନଗର, ଘନ ଜଙ୍ଗଲ, କୁକ୍ଷି, ବକୁଳ ଓ ଉଦ୍ଦାଳକ ଗଛର ଉପବନ ଖୋଜିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଏଭଳି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ, ତଳ ଫୁଲ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଲ୍ଟା ଧାରା ନଦୀ, ଶୀତଳ ଓ ଶୁଭ ଜଳ ଖୋଜିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ତପସ୍ବୀମାନେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଅଉ ଅପରିଚିତ ପର୍ବତ ଶ୍ରେଣୀ, ଏହି ପ୍ରାୟ ବିପୁଳ ମାଟିରେ, ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ଓ ଶୀତଳ ପାଥର ଅଛି। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଖୋଜିବା ପରେ, ଯାହା ଗିରିଶ୍ରେଣୀ ଓ ଅଟଳ ଭୂମିରେ ଢାକା, ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠି ଗଲେ, ବାନରମାନେ ତିମି ଓ ମକର ଭରା ଜଳ ଦେଖିବେ; ତଳ ଫୁଲ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ତମାଳ ଉପବନରେ ଖୋଜିବେ। ବାନରମାନେ ଏହି ଉପବନ ଓ ନାରିକେଳ ଉପବନରେ ଘୁଞ୍ଚିବେ; ସେଠି ସୀତା ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଖୋଜିବା ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସମୁଦ୍ର ତଟରେ ପର୍ବତ ଓ ଜଙ୍ଗଲ, ମୁରବିପତ୍ତନ ନଗର ଓ ମନୋହର ଜଟପୁର ନଗର ଖୋଜିବା ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଅବନ୍ତି, ଅଙ୍ଗଳେପ, ଅପରିଚିତ ଜଙ୍ଗଲ, ଏବଂ ବିପୁଳ ରାଜ୍ୟ ଓ ନଗର ଖୋଜିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସିନ୍ଧୁ ଓ ସମୁଦ୍ର ମିଳନସ୍ଥଳରେ, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୋମଗିରି ପର୍ବତ ଅଛି, ଏହି ପର୍ବତର ଶତ ଶିଖର ଓ ବିଶାଳ ବୃକ୍ଷ ଅଛି। ଏହି ପର୍ବତର ମନୋହର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ, ପାଖ ଲାଗିଥିବା ସିଂହମାନେ ନିବାସ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଘର ତିମି, ମାଛ, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। ସିଂହମାନଙ୍କ ଘର ଓ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଥିବା ଘର, ଅତି ଗର୍ବିତ ଏବଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହାତୀମାନେ ନିବାସ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦ୍ବନି ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି।