ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଓ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଦୂର କରି, ଏବେ ତୁମେ ଶ୍ରୀମାନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଭାର୍ୟାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଯାଉ। ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପୁଷ୍ପିତକ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବସିଥାନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କିରଣ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମୁଦ୍ରର ଜଳରେ ଆଲିଙ୍ଗିତ, ଏହି ପର୍ବତର ଉଚ୍ଚ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବା ପ୍ରୟାସ କରୁଛି। ଏହି ପର୍ବତର ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ, ଏବଂ ଏକ ଧଳା ଚାନ୍ଦିର ଶିଖର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଅକୃତଜ୍ଞ, କ୍ରୂର କିମ୍ବା ଅବିଶ୍ୱାସୀ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ପର୍ବତକୁ ଶିର ନମାଇ, ଓ ବାନରମାନେ, ତୁମେ ଏଠି ଖୋଜିବ। ଏହା ପରେ ଭୟାନକ ସୂର୍ଯ୍ୟବାନ୍ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି। ଚୌଦ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଏହି ପର୍ବତର ପଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ଏହା ପରେ ଅଛି ବିଦ୍ୟୁତ ନାମକ ପର୍ବତ। ଏଠି ଚାରୁ ସମୟ ମଧୁର ଫଳ ଦେଉଥିବା ବୃକ୍ଷ ଅଛି, ତୁମେ ଏଠି ଉତ୍ତମ କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରିପାରିବ। ଏଠି ଉତ୍ତମ ମଧୁ ଖାଇ, ପରେ ଆଗକୁ ବଢ଼, ଏଠି ଆକର୍ଷଣୀୟ କୁଞ୍ଜର ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏଠି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନିବାସ, ଯାହା ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଏକ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା। ଏଠି ଏକ ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିର ଅଛି, ବିଭିନ୍ନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ। ଏଠି ଭୋଗବତୀ ନାମକ ନଗର ଅଛି, ଯାହା ସର୍ପମାନଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳୀ। ଏହି ନଗରର ବିସ୍ତୃତ ରାସ୍ତା ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରୁ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଦନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ବିଷ ଘାତକ। ଏଠି ଭୟଙ୍କର ସର୍ପରାଜ ବାସୁକି ବସନ୍ତି। ଏହି ନଗର ଖୋଜିବା ପରେ, ଏଠିକୁ ଛାଡ଼ି ଆଉ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ତାହା ପରେ ମହାବଳ ଋଷଭ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି, ଗୋଶୀର୍ଷକ, ପଦ୍ମକ, ହରିଶ୍ୟାମ ଓ ଚନ୍ଦନ ବୃକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏଠି ରୋହିତାସ୍ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅଟବୀକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଏଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ଗନ୍ଧର୍ବନାୟକ ଥାନ୍ତି—ଶୈଲୂଷ, ଗ୍ରାମଣୀ, ଶିକ୍ଷ, ଶୁକ ଓ ବଭ୍ରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିର ଆକୃତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସଦ୍ଗୁଣର କର୍ତ୍ତା। ପୃଥିବୀର ସୀମାନ୍ତରେ ଏହି ଅଜୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି; ତାଠାରୁ ଆଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ପିତୃଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର। ଏହିଠାରେ ଯମପୁରୀ ଅଛି, ଘନ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା। ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଁ, ଓ ବୀର ବାନରମାନେ, ତୁମେ ଖୋଜିପାରିବ; ଏହା ପରେ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯିବାର ଉପାୟ ନାହିଁ। ଏପରି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଦେଖି, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଦୃଶ୍ୟମାନ ତାହା ଅନୁସନ୍ଧାନ କରି, ଯଦି ବୈଦେହୀଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଜାଣିପାରିବ, ତେବେ ପୁନଃ ଫେରିଆସିବ। ଯେଉଁ ବାନର ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଫେରି, ‘ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି’ ବୋଲି ଖବର ଦେବ, ସେ ମୋତେ ସମାନ ଭୋଗବିଲାସ ଓ ଧନ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବ, ଏବଂ ଶୁଭ ଜୀବନ ଅନୁଭବ କରିବ। ସେ ମୋ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ଯଦିଓ ସେ ଅନେକ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମୋ ବନ୍ଧୁ ହେବ। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପର ଧାରୀ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଳରେ ଜନ୍ମିଥିବା, ମହାଗୁଣୀ; ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟରାଜଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଲଗାଇ ଚେଷ୍ଟା କର। ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ବିରାଟ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ବାଇଶି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣ। ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନେ ଦିଗ୍ବିଭାଗ କରି ପଠାଇବା ପରେ, ମେଘ ସଦୃଶ ଦେହ ଥିବା ବାନର ସୁଷେଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ନମ୍ର ଭାବରେ, ସେ ତାରାଙ୍କ ପିତା, ତାଙ୍କର ଶଶୁରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ମୁନିପୁତ୍ର ମାରୀଚକୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ବାନର ନାୟକମାନେ ଘେରିଥିବା, ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଗରୁଡ଼ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ମାରୀଚଙ୍କ ପୁଅମାନେ—ମାରୀଚ, ଅର୍ଚ୍ଚିର୍ମାଲ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରବଳମାନେ—ଏମାନଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଲେ। ସୁଷେଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର ଯାତ୍ରା କଲେ। ସାଉରାଷ୍ଟ୍ର, ବାହ୍ଲିକା, ଚନ୍ଦ୍ରଚିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ, ଫଳ ଫୁଲରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଏବଂ ରମ୍ୟ ଭୂମିରେ, ପ୍ରାଚୀନ ନଗରଗୁଡ଼ିକୁ, ଘନ ପୁମ୍ନାଗ ଜଙ୍ଗଲ, କୁକ୍ଷି, ବକୁଳ ଓ ଉଦ୍ଦାଳକ ଛାୟାବୃକ୍ଷ ତଳ ଖୋଜିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିଲା। ଏହିପରି ଚେଉଁଠି ଚେଉଁଠି କେତେବେଳେ ଚମ୍ପା ଝାଡ଼ ଓ ମଧୁର ନଦୀ, ଯାହା ପ୍ରବାହକ୍ରମକୁ ବିରୋଧ କରି ବହେ, ଏହାର ଶୀତଳ ଜଳ ଶୁଭ ଅଟବୀରେ ଖୋଜିବେ। ଏଠି ତପସ୍ୱୀ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଅପରିଚିତ ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗ ଅଛି; ସେଠି ମୃଦୁ ମାଟି ଓ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଶୀତଳ ପାଥର ରହିଛି। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଏହି ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗ ଓ କଠିନ ଅଞ୍ଚଳ ଖୋଜି, ପରେ ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିବେ। ସେଠି ତୁମେ ତିମି, ମଗର ଭରିଥିବା ଜଳ ଦେଖିବେ; ପରେ ଚମ୍ପା ଝାଡ଼ ଏବଂ ଘନ ତମାଳ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଖୋଜିବେ। ବାନରମାନେ ଏଠି ଘୁଞ୍ଚିବେ, ଏବଂ ନାରିକେଳ ଗଛ ଛାୟା ମଧ୍ୟରେ ଖୋଜିବେ; ସେଠି ସୀତା ଓ ରାବଣଙ୍କ ନିବାସ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ। ସମୁଦ୍ରତଟରେ ଥିବା ପାହାଡ଼ ଓ ଅଟବୀ ଦେଖି, ମୁରବିପଟ୍ଟନ ଓ ମନୋହର ଜଟାପୁର ନଗର ଅନ୍ବେଷଣ କରିବେ। ଏହିପରି ଅବନ୍ତି, ଅଙ୍ଗଲେପ ଓ ଅପରିଚିତ ଅଟବୀ, ବିସ୍ତୃତ ରାଜ୍ୟ ଓ ନଗରଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜିବେ। ସିନ୍ଧୁ ଓ ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମେ ଶତ ଶିଖର ଓ ବିଶାଳ ବୃକ୍ଷ ଥିବା ସୋମଗିରି ପର୍ବତ ଅଛି। ଏହି ସୁନ୍ଦର ପରିସରରେ ପଖି ଥିବା ସିଂହମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତିମି, ମାଛ, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଘୋସ୍ଥଳ ତିଆରି କରନ୍ତି। ଏହି ସିଂହମାନଙ୍କ ଘୋସ୍ଥଳ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଗର୍ବିତ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହାତୀମାନେ ବସିଥାନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ, ବାନରମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତ ପଥ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଅନ୍ବେଷଣ କର, ଏବଂ ଦେବୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ଆଣି, ମୋ ଅଭିଲାଷ ପୂରଣ କର।